Кіріспе

Бизнесмен және қонақүй иесі (1881–1961)

Сер Эллис Виктор Сассон, 3-ші баронет (20 желтоқсан 1881 – 13 тамыз 1961) – бағдадилік еврей Сассон саудагерлік және банк ісімен айналысқан бай отбасынан шыққан итальяндық бизнесмен және қонақүй иесі.

Өмірбаян

Сер Эллис Виктор Элиас Сассон 1881 жылғы 20 (кейбір дереккөздер 30 деп көрсетеді) желтоқсанда Италия Корольдігінің Неаполь қаласында дүниеге келді, отбасысы Үндістанға жол тартқан кезде. Ол Англияда өсті, Харроу және Кембридж университетінің Тринити колледжінде білім алды. Ол Бағдадтық еврей отбасынан шыққан, олар бағалы металдар, жібек, илеспелер, дәмдеуіштер, жүн және бидай сияқты түрлі тауарлармен сәтті сауда жасады. Бірақ кейіннен олар Үндістанның мақта-жіптерін және Бомбейден Қытайға опиум саудасын жүзеге асыруға маманданды. Сэр Виктор Бірінші дүниежүзілік соғыста Корольдік әуе күштерінде қызмет етті. 1916 жылы ұшақ апатынан аман қалды, соның салдарынан өмірінің соңына дейін аяғына қатысты жарақаттармен күресті. 1924 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Виктор оның лауазымын мұраға алды және Бомбейдің 3-ші баронеті болды. Ол Үндістанға көшіп, отбасының тоқыма фабрикаларын басқарды және Үндістан заң шығару жиналысында қызмет етті. 1920-1930 жылдары ол байлығының көп бөлігін Үндістаннан Шанхайға, Қытайға аударды және жергілікті экономикаға миллиондаған доллар инвестициялап, жылжымайтын мүлік нарығының өркендеуіне үлес қосты. Сэр Виктор іскерлік және демалыс сапарларымен әлемді аралап, Пуна, Үндістан және Шанхай арасында уақытын бөліп өткізді. Ол «Cathay Land Company», «Cathay Hotel Company» және тағы 50-ден астам компанияны сатып алды. Сассон 1929 жылы «Cathay Hotel» (қазіргі «Peace Hotel») және басқа да ірі қонақүйлер, кеңсе ғимараттары мен тұрғын үйлерді салды, олардың көпшілігі Шанхайдың орталық бөлігіндегі су жағалау аймағында (соның ішінде «Hamilton House», «Metropole Hotel» және «Embankment») орналасқан. Бір кезде оның мұнда 1800-нен астам мүлігі болды. Сассон Шығыстағы батыстың мүдделерін қорғауға тырысты және Шанхай геттосында еуропалық еврейлердің аман қалуына көмектесті. Сассон фотосуретке құмар болды және алғашқыда «Hamilton Studios» деп аталған студияны Шимлада ашты. 1928 жылы ол хоббиін дамытып, Бомбей штатында Баллард эстейттегі Е.Д. Сассон ғимаратында (өзінің мүлігі) «Hamilton Studios» деген атпен студия ашты. Шимладағы барлық негативтер мұнда, Бомбейге әкелінді, ал ол студия жабылды. Ол сонымен қатар ат жарыстарын, қытайлық азу тісін (оның кең коллекциясы 2018 жылы Британ мұражайына сыйланды), халықаралық достық қарым-қатынастарды және саяхаттарды ұнатты. Оның таныстарының арасында аристократия өкілдері және Чарли Чаплин, Марлен Дитрих, Базил Ратбоун және Бетт Дэвис сияқты Голливуд жұлдыздары болды. Ол шебер фотограф болды, достарының, жергілікті және шетелдік пейзаждардың көптеген суреттерін түсіріп, көптеген фотоальбомдар жасады. Ол күнделіктерін өзінің фотосуреттерімен безендірді. 1950 жылдары Сассон Нассаудағы Кейбл Бичтегі үйінде тұрды. Сондай-ақ, ол Техас штатының Эль-Пасо қаласынан үш сағаттық жерде орналасқан Нью-Мексико штатының Хилсборо қаласына барып қайтты. Ол сол жерде үй салып, оны «El Refugio» деп атады. Кейіннен ол қонақ үйге айналды. Өмірінің соңында ол өзінің американдық медбикесі Эвелин «Барнси» Барнсқа үйленді, ол Сассонның 1961 жылы қайтыс болғаннан кейін де Нассауда көп жылдар бойы тұрды. Леди Сассон Багам аралдарындағы балаларға көмектесу үшін қайтыс болған күйеуі құрған қайырымдылық қорына қолдау көрсетуді жалғастырды, әр жылды Валентин күні қарсаңында өткізілетін гала-кештер ұйымдастырды.

E. D. Sassoon & Co. компаниясы

1924 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Сэр Виктор Сассон "Э. Д. Сассон & Co. Limited" сауда үйін мұраға алды. 1867 жылы құрылған бұл үйдің Бомбей (Үндістан) және Шанхай (Қытай) қалаларында кеңселері болды, сонымен қатар Парсы шығанағының порттарында, Бағдадта және Жапонияда мүдделері бар еді. Компания Үндістанда мақта фабрикаларын иеленді және Қиыр Шығыста жылжымайтын мүлікке инвестиция жасады. 1928 жылы Сэр Виктор Сассон отбасының саудалық мүдделерін үйлестіру мақсатында "Э. Д. Сассон Банкинг Компаниясы Лимитедті" "Э. Д. Сассон & Co. Limited" компаниясының еншілес кәсіпорны ретінде құрды. 1930 жылдың наурыз айында E. D. Sassoon and Company Limited компаниясының жаңа бас кеңсесі Шанхайдағы "Sassoon House" ғимаратында ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыс "Э. Д. Сассон тобына" көптеген өзгерістер әкелді. Өндіріс көрсеткіштерінің сәттілігіне қарамастан, 1943 жылы компания Бомбейдегі мақта фабрикаларын сатуға шешім қабылдады, себебі тәуелсіздік алғаннан кейін шетелдік иеленуші ретінде қиындықтар туындауы мүмкін еді. 1949 жылдың мамырында Шанхай коммунистік үкіметтің бақылауына көшті және компанияның бас кеңсесі үшін қауіпті орын болып көрінді, сондықтан 1950 жылы ол Багам аралдарындағы Нассау қаласына көшірілді. Нассаудың таңдалғанына себеп – жеке және корпоративтік салықтардың болмауы және Сэр Виктор Сассонның онда тұру жоспары болды, ол 1961 жылы қайтыс болғанға дейін солай жасады. "E. D. Sassoon Banking Company Limited" 1972 жылы "Wallace Brothers and Company (Holding)" сауда банкісіне сатылды, ал ол 1976 жылы "Standard Chartered Bank" банкісіне өткізілді. "Сассон тобының" қалған бөліктері мен Сэр Виктор Сассонның әйелі, леди Сассон күйеуінің қайтысынан кейін құрған "Жүрек қоры" Нассаудан басқарылады, онда отбасы әлі де тұрып жатыр.

Вуддиттондық тұқымдық

Толыққанды жылқы жарыстарының жанкүйері болған сэр Виктор Сассон Ұлыбританиядағы көптеген беделді жарыстарда жеңіс однысқан жылқылардың өте табысты қорасына ие болды. 1925 жылы ол Ньюмаркет жарыс жолынан көп алыс емес, Кембриджширде 1851 жылы құрылған Бунгалоу тұқымдарын сатып алды. Ол оны Ева Студ Лтд деп атады, себебі ол жақын достары арасында «Ева» деп таныс болды, бұл оның бірінші екі есімінің – Эллис Виктордың – қысқартылған түрі еді. Ұлыбританиядағы сэр Виктордың жарыстағы табысының артында тұрған бас жаттықтырушы – 1952 жылы Ева Студтың басқарушысы болған сэр Ноэль Мюрлесс еді. Сассон 1960 жылы Мартин Х. Бенсоннан Бич Хаус тұқымдарын сатып алды, және Ева Студпен бірге ол Мюрлесс басқарған Sassoon Studs Incorporated құрамына кірді. Сассонның әйелі 1971 жылы Луи Фридманға Sassoon Studs тұқымдарын сатты. Сэр Виктор Сассонның қораларының маңызды жетістіктеріне Дербиде (Пинза, Крепелло, Хард Ридден, Сент-Пэдди), Эпсом Оуксте (Экзибиционист), 1,000 Гвинеяда (Экзибиционист, Хонилайт), 2,000 Гвинеяда (Крепелло), Сент-Леджер Стаксте (Сент-Пэдди) және Король Георг VI және Королева Елизавета Стаксте (Пинза) жеңістер кірді.

Отбасы

1924 жылы әкесі, сэр Эдвард Элиас Сассон қайтыс болғаннан кейін, сэр Виктор Сассон Бомбейдің 3-ші бароны атанды. Өмірінің соңында, 1959 жылы ол американдық медбикесі Эвелин Барнсқа ("Барнси") үйленді. Оның балалары болмады, сондықтан барондық атағы тоқтатылды. Ол Мокатта отбасымен туыстық байланыста болды және өзі сефард яхудиі еді. Оның бұрынғы қызметкерлерінің бірі, Лоуренс Кадури (кейін Лорд Кадури) Гонконгта China Light and Power компаниясын құрды. Шанхайдағы сенімді адамы Гордон Кьюри болды, оны жапондықтар концлагерге қамап, бірнеше жылға қалдырды.