Кіріспе

Қан кетуді тоқтататын зат – гемостазды (қан тоқтауды) күшейтетін зат. Ол гемостатик (немесе гемостатикалық) агент деп те аталады. Медицинада қолданылатын қан тоқтатуға қарсы заттардың әртүрлі әсер ету механизмі бар: Жүйелік препараттар фибринолизді тежейді немесе қан ұю процесін күшейтеді. Жергілікті әсер ететін гемостатиктер қан тамырларын тарылтады немесе тромбоциттердің бірігуін күшейтеді.

Медициналық қолданыстар

Гемостаздық заттар хирургиялық процедуралар кезінде қан тоқтату үшін қолданылады және гемостаттар, герметиктер және жабысқыштар деп жіктеледі. Олар әсер ету механизмі, құрамы, қолдану оңайлығы, тіндерге жабысу қабілеті, иммуногенділігі және құны бойынша әртүрлі болады. Бұл заттар жылдам қан тоқтатуға, хирургиялық аймақты жақсы көруге, операция уақытын қысқартуға, қан құю қажеттілігін азайтуға, жараның жазылу уақытын қысқартуға және науқастың жалпы сауығу уақытын жақсартуға мүмкіндік береді.

Жүйелік

Медицинада бірнеше түрлі геморрагияға қарсы дәрілер қолданылады. Оларға антифибринолитиктер, қан ұю факторлары, фибриноген және К витамині кіреді.

Жергілікті

Жергілікті гемостатикалық заттар, әсіресе әскери медицинада, шұғыл қан тоқтату үшін қолданылуы жиілеуде. Олар үш түрде келеді: жараға шашылатын ұсақ ұнтақ түрінде, қан тоқтататын қарындаш түрінде немесе таңғышқа сіңірілген күйде.

Микрофибрилляциялық коллаген

Микрофибрилляциялық коллаген гемостаты (МКГ) – сіңірілетін микрофибрилляциялық коллагеннен құралған жергілікті қолданылатын зат. Ол тромбоциттерді өз басына тартады және қанмен жанасқанда қан ұю процесін қамтамасыз етеді. Гемостаздық қысқыштан айырмашылығы, механикалық әрекет қажет емес. Хирург МКГ-ні қан кету ошағына басады, ал коллаген қанды ұю процесіне көмектеседі, нәтижесінде қан кету тоқтатылады. МКГ-нің практикалық қолданылуы гемостаздық қысқыштан өзгеше.

Хитозан

Хитозан гемостаттары – хитозан мен оның тұздарынан құралған жергілікті қолданылатын препараттар. Хитозан тромбоциттермен және қанның қызыл жасушаларымен байланысып, қан тамырын бітетін гель тәрізді қан қыстырығын құрайды. Басқа гемостаз технологияларынан өзгеше, оның әсері қалыпты гемостаз жолына тәуелді емес, сондықтан гепарин сияқты антикоагулянттардың болуына қарамастан, әрекет етуін жалғастырады. Хитозан кейбір шұғыл жағдайда қолданылатын гемостаттардың құрамына кіреді, олар өмірге қауіпті жарақаттан қан кетуді тоқтатуға арналған. Олардың қолданылуы көптеген әскери және травматологиялық бөлімшелерде жақсы қалыптасқан.

Байланысты іске қосу

Каолин (және оның құрамындағы цеолит) қан ұю каскадын қосады және гемостатикалық таңу материалдарының белсенді құрамы ретінде қолданылған (мысалы, QuikClot).

Стиптиктер

Стиптик (сонымен қатар стиптик деп те жазылады) – қан тоқтатуға қарсы қолданылатын дәрілік заттың бір түрі, ол зақымдалған қан тамырларын бітеу үшін тінді қысып, жиырыштау арқылы әрекет етеді. Стиптик қарындаштарда қысықтандыратын заттар болады. Мұндай затты жеткізудің кең таралған тәсілі – стиптикалық немесе гемостатикалық қарындаш (қауызды қарындашпен шатастырмау керек). Бұл – қысқа дәрілік таяқша. Сусыз алюминий сульфаты – негізгі құрамы, ол қан ағынын тоқтату үшін тамырларды қысып, тартылуын қамтамасыз етеді. Таяқшаны қан кету орнына тікелей қолданады. Жоғары иондық күш қан ұюын күшейтеді, ал қысықтандыратын химиялық зат жергілікті қан тамырларын қысып, тарылтады. Қауіпсіз бритвалар ойлап табылғанға дейін, стиптик қарындаш әрқашан қырып шалу жиынтығының құрамында болып, қырып шалу кесіктерін бітеу үшін қолданылатын. Кейбір адамдар қауіпсіз немесе электрлік бритвалардан туындаған терідегі ұсақ жараларды емдеу үшін стиптик қарындаштарды қолдануды жалғастырады.