Кіріспе

1970 жылдардағы Никсон әкімшілігінің басты оқиғалары – Уотергейт жанжалы. Уотергейт жанжалы – президент Ричард Никсонның қайта сайлау науқанының мүшелерінің Демократиялық Ұлттық Комитетінің Уотергейт кешеніндегі кеңсесіне еніп, заңсыз тыңдау құралдарын орнатуы, содан кейін бұл бұзушылықты жасыру әрекеттері, нәтижесінде Никсон 1974 жылдың 9 тамызында отставкаға кетті, сондай-ақ жанжал барысында Никсонның Ақ үйінен билікті теріс пайдаланғанының басқа да фактілері анықталды.

1960 жылдар

1968 жылдың 5 қарашасында Ричард Никсон президент сайланды. 1969 жылдың 20 қаңтарында Ричард Никсон АҚШ-тың 37-ші президенті қызметіне кірді.

1970 жылдар

1 шілде 1971: Дэвид Янг пен Эгил "Бад" Крог Дэниел Эллсбергтің Пентагон құжаттарын жариялауына жауап ретінде кейін "Ақ үйдің сантехниктері" деп аталған ұйым құруды ұсынатын хат жазады. 21 тамыз 1971: Никсонның жауларының тізімі Ақ үйдің көмекшілері тарапынан басталады (дегенмен Никсонның өзі осы туралы білмеген болуы мүмкін); "саяси қарсыластарымызды қиындату үшін барлық федералдық мүмкіндіктерді пайдалану". 3 қыркүйек 1971: "Ақ үйдің сантехниктері" – Э. Говард Хант, Г. Гордон Лидди және басқалары Джон Эрлихманның немесе оның Ақ үйдегі қызметкерлерінің басшылығымен Дэниел Эллсбергтің психиатры Льюис Филдингтің кеңсесіне кіріп, Эллсбергтің беделін түсіруге болатын материалдарды іздейді. Бұл "Сантехниктердің" алғашқы маңызды операциясы болды. 1972 жылдың басына қарай, сол кезде Президентті қайта сайлау комитетіне (қысқартылған CRP, бірақ көбінесе CREEP деп қысқартып айтылатын) бекітілген "Сантехниктер", оларға қосымша тапсырмалардың берілмеуіне және ұсынған жоспарларының қабылданбауына наразы болды. Лидди мен Хант өз шағымдарын Ақ үйге – ең алдымен Чарльз Колсонға – жеткізіп, жаңа операцияларды жүктеу үшін CRP-ге қысым жасауды сұрады. Колсон мен Ақ үй штабының бастығы Х.Р. Холдеман да солай істеген болуы мүмкін, бұл бірнеше айдан кейін Уотергейт оқиғасына әкелген оқиғалар тізбегін бастады. Бұл әңгіме 1973 жылдың 21 наурызында Никсон мен Ақ үй кеңесшісі Джон Дин арасындағы әйгілі "Президенттікке қатерлі ісік" әңгімесінде расталды. 2 мамыр 1972: Дж. Эдгар Гувер қайтыс болды; Л. Патрик Грей ФБР директорының міндетін атқарушы болып тағайындалды. 28 мамыр 1972: Лиддидің тобы алғаш рет Уотергейт кешеніндегі DNC штаб-пәтеріне кіріп, қызметкерлердің телефондарын тыңдайды. 17 маусым 1972: "Сантехниктер" Демократиялық Ұлттық Комитетінің кеңсесіне қарақшылық жасап, бақылау құрылғыларын орнату кезінде түнгі сағат 2:30-да ұсталды. 19 маусым 1972: Стив Кингтің күш-жігеріне қарамастан, Марта Митчелл Лос-Анджелес Таймс газетінің көшірмесін алып, Уотергейт тонаушыларының бірі Джеймс В. Маккордтің есімін таниды. 20 маусым 1972: Deep Throat (ФБР-дің көмекші директоры Марк Фелт) берген ақпаратқа сүйене отырып, Боб Вудвард The Washington Post газетінде ұрлардың бірінің Э. Говард Ханттың адрестік кітапшасында болғанын және Ханттың қолы қойылған чектерге ие болғанын, сондай-ақ Ханттың Чарльз Колсонмен байланыста болғанын хабарлайды. Сол күні Никсон мен Холдеман Ақ үйдің таспаға түсіру жүйесімен жазылған әңгімелеседі. Осы әңгіменің 18 жарым минуты кейін жойылды. 23 маусым 1972: Овалдық кабинетте Х.Р. Холдеман президент Никсонға Уотергейт оқиғасы бойынша ФБР тергеуін тоқтатуға тырысуды ұсынады, ол үшін ЦРУ директоры Ричард Хелмс пен директордың орынбасары Вернон А. Уолтерс ФБР директорының міндетін атқарушы Л. Патрик Грейге "Бұл іске араласпауды" айту керек. Холдеман Грей ФБР директорының орынбасары Марк Фелттен кеңес сұрап, оның Ақ үйдің нұсқауларын орындайтынын күтеді. Никсон келісіп, бұйрық береді. Әңгіме жазылған. 15 қыркүйек 1972: Хант, Лидди және Уотергейт тонаушыларына федералдық үлкен қазылар айып тағып отыр. 7 қараша 1972: Никсон Джордж Макговернді жеңіп, АҚШ тарихындағы ең көп дауыспен қайта сайланды. 8 қаңтар 1973: Бес күдікті сот басталғанда өз кінәларын мойындады. Лидди мен Джеймс В. Маккорд сот аяқталғаннан кейін сотталды. 20 қаңтар 1973: Никсон екінші мерзімге инаугурацияланды. 28 ақпан 1973: Л. Патрик Грейді ФБР директоры қызметіне бекіту бойынша тыңдаулар басталды. Бұл тыңдаулар кезінде Грей Джон Диннің Уотергейт ісі бойынша күнделікті жаңалықтарды беру туралы бұйрығына бағынғанын, сондай-ақ Диннің ФБР тергеушілеріне "мүмкін өтірік айтқанын" мәлімдеді. 17 наурыз 1973: Уотергейт тонаушысы Маккорд судья Джон Сирикаға хат жазып, оның кейбір куәліктері қысыммен жалған куәліктер екенін және ұрлық ЦРУ операциясы емес екенін, бірақ басқа үкімет шенеуніктерінің қатысқанын, осылайша тергеуді Ақ үйге жеткізетінін мәлімдеді. 21 наурыз 1973: Дин Никсонға президенттікке "қатерлі ісік" бар екенін айтады. 23 наурыз 1973: Маккордтың хаты судья Сирика тарапынан Маккордтың үкім шығару отырысында ашық сотта жарияланды. 6 сәуір 1973: Ақ үй кеңесшісі Джон Дин федералдық Уотергейт прокурорларымен ынтымақтастыққа кіріседі. 27 сәуір 1973: Л. Патрик Грей Е. Говард Ханттың сейфінен файлдарды жойғаны белгілі болғаннан кейін отставкаға кетеді. Уильям Рюккельшаус оның орнына тағайындалады. 30 сәуір 1973: Ақ үйдің жоғары лауазымды шенеуніктері Эрлихман, Холдеман және Ричард Кляйнденст отставкаға кетеді, ал Джон Дин жұмыстан босатылады. 17 мамыр 1973: Сенаттың Уотергейт комитеті ұлттық телеарнада тыңдауларын бастайды. 19 мамыр 1973: Тәуелсіз арнайы прокурор Арчибальд Кокс президенттік бұзушылықтарды тергеуді қадағалауға тағайындалады. 3 маусым 1973: Джон Дин Уотергейт тергеушілеріне ол Никсонмен кемінде 35 рет жасыру туралы сөйлескенін айтады. 13 шілде 1973: Александр Баттерфилд, бұрынғы президенттік тағайындамалар хатшысы, Никсон кеңсесіндегі барлық әңгімелер мен телефондық қоңыраулар 1971 жылдан бері таспаға түсірілгенін жариялайды. 18 шілде 1973: Никсон Ақ үйдің таспаға түсіру жүйесін ажыратуға бұйрық береді. 23 шілде 1973: Никсон президенттік таспаларды Сенаттың Уотергейт комитетіне немесе арнайы прокурорға беруден бас тартады. Вице-президент ауыстырылды: 10 қазан 1973: Спиро Агню Мэриленд штатының губернаторы болған кезіндегі сыбайлас жемқорлық фактілеріне байланысты АҚШ вице-президенті қызметінен кетті. 12 қазан 1973: Джеральд Форд 25-ші түзетуге сәйкес вице-президенттікке үміткер болып ұсынылды. 20 қазан 1973: "Сенбілік сойғын" – Никсон Эллиот Ричардсон мен Рюккельшаусты арнайы прокурор Коксты қызметтен босатуға бұйрық береді. Олар екеуі де бұйрыққа бағынбай отставкаға кетеді. Роберт Борк отставкаға кете алады, бірақ бұйрықты орындайды. 1 қараша 1973: Леон Джавоски жаңа арнайы прокурор болып тағайындалады. 17 қараша 1973: Никсон Флорида штатындағы Диснейлендте өткен телеконференцияда "Мен ұры емеспін" деген сөздерді айтады. 27 қараша 1973: Сенат Фордты вице-президент қызметіне 92 дауысқа 3 дауыспен бекітеді. 6 желтоқсан 1973: Палата Фордты вице-президент қызметіне 387 дауысқа 35 дауыспен бекітеді, ол дауыс беруден бір сағат өткен соң қызметке кіріседі. 28 қаңтар 1974: Никсонның науқандық көмекшісі Герберт Портер жалған куәлік беруде кінәлі деп танылды. 25 ақпан 1974: Никсонның жеке кеңесшісі Герберт Кальмбах екі заңсыз науқандық әрекеттерге кінәлі деп танылды. 1 наурыз 1974: Жеті бұрынғы президенттік көмекшілеріне қатысты айыптамада, судья Сирикаға және сот комитетіне жіберілген мөрленген портфельде Никсон айыптаудан тыс серіктес ретінде аталды. 4 наурыз 1974: "Уотергейт жетілігі" (Митчелл, Холдеман, Эрлихман, Колсон, Гордон С. Страхан, Роберт Мардиан және Кеннет Паркинсон) ресми түрде айыпталады. 18 наурыз 1974: Судья Сирика үлкен қазылардың мөрленген есебін Палатаның сот комитетіне жіберуге бұйрық береді. 5 сәуір 1974: Дуайт Чапин үлкен қазылар алдында жалған куәлік бергені үшін сотталды. 7 сәуір 1974: Калифорния штатының республикалық лейтенант-губернаторы Эд Рейнеке Сенат комитеті алдындағы үш жалған куәлік айыптамасы бойынша айыпталады. 16 сәуір 1974: Арнайы прокурор Джавоски Ақ үйдің 64 таспасын беруге талап қояды. 30 сәуір 1974: Ақ үй Никсонның таспаларының өңделген транскрипттерін жариялайды, бірақ Палата сот комитеті нақты таспаларды беруді талап етеді. 9 мамыр 1974: Палата сот комитетінде импичмент тыңдаулары басталады. 15 маусым 1974: Вудвард пен Бернштейннің "Президенттің барлық адамы" кітабы Саймон және Шустер баспасынан жарық көреді. 8 шілде 1974: АҚШ Жоғарғы Соты "АҚШ против Никсон" ісі бойынша жауапты тыңдайды. 24 шілде 1974: "АҚШ против Никсон" ісі бойынша шешім шығарылды: Никсон тергеушілерге таспаларды беруге міндетті. Конгресс Никсонды импичментке салуға көшеді. 27 шілде – 30 шілде 1974: Палата сот комитеті...

1990 жылдар

1990 жылдың мамыр айы: Стэнли Катлердің «Уотергейт соғыстары» атты еңбегі жарық көрді, ол көбінесе Уотергейт дауының толыққанды тарихы ретінде сілтеме жасалады. 1992 жылдың қаңтары: Журналистер Лен Колодни мен Роберт Гетлиннің «Тыныш төңкеріс» атты кітабы жарық көрді, онда Джон Дин Уотергейттегі бұзушылыққа кінәлі деп айыпталды, себебі ол сүйікті әйелінің проституция желісімен байланысын жасыруға тырысқан. Лиддидің Уотергейт ісі жөніндегі алғашқы маңызды мәлімдемесімен мақұлданған кітап, Диннің Лидди, Колодни және Гетлинге қарсы қорлауға байланысты сотқа жүгінуіне себеп болды. Диннің ісі соттан тыс келісіммен аяқталды; Лидди де проституцияны жасыруда кінәлі деп таныған Ұлттық демократиялық комитетінің хатшысы Ида «Максин» Уэллс, қорлау үшін сотқа жүгінді, бірақ қазылар алқасы келісімге не келе алмады және 2001 жылы судья істі тоқтатты. Көбінесе ревизионистік, Никсонды ақтау немесе қастандық теориясы ретінде қарастырылатын бұл кітапқа Роджер Стоун да қолдау көрсетті. 1994 жылдың 22 сәуірінде Ричард Никсон 81 жасында инсульттан кейін қайтыс болды. Өзінің тілегіне сәйкес, оған мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілмеді, бірақ бес күннен кейін өткен қоштасу рәсіміне барлық бес тірі АҚШ президенті және көптеген басқа да мәртебелі қонақтар қатысты.

2000 жылдар

2005 жылдың 31 мамыры: Уотергейт ісі кезінде ФБР-дің бұрынғы директорының орынбасары В. Марк Фелт өзінің Deep Throat болғанын мойындады; бұл жайт кейіннен журналистер Боб Вудвард пен Карл Бернштейн тарапынан расталды, алайда кейбір авторлар оған күмәнділік білдірді.