Кіріспе

Америкалық тәжірибелік ұшу қанаты

Northrop N 1M (Northrop Model 1 Mockup) – 1940 жылдары Northrop Aircraft компаниясы ұшу қанаты тұжырымдамасын әзірлеу үшін пайдаланған, қазірде қолданылмайтын американдық тәжірибелік ұшақ.

Жобалау және әзірлеу

Джек Нортроп 1920 жылдардың соңында барлық қанатты ұшақтардың жобаларына қатысты, ал оның алғашқы ұшатын қанат зерттеу прототипі 1928–1930 жылдар аралығында салынды. X 216H тіркелген алғашқы прототип бұрынғы жобалау зерттеулерінен дамыған, бірақ ол әлі толыққанды ұшатын қанат емес еді, себебі ол екі рульден тұратын құйрық бөлігін сақтап қалды, ал рульдердің арасында бір горизонтальды стабилизатор орналасқан; екі руль де қалың, барлық қанатты біріктіретін фюзеляжға екі бағанамен жалғастырылған. Ұшақта орталық қанат бөлігінде ашық кабинасы және артқа қаратылған, Menasco Cirrus төрт поршенді инвертті қозғалтқышына қосылған бір итергіш винті болды. X 216H алғаш рет 1929 жылы Эдвард Белланде басқаруымен ұшты; ұшақ жеткілікті өнімділік көрсетті және өзінің бірегей металл қаптамасымен және көп ұяшықты құрылымымен ерекшеленді. Осы шамада Джек Нортроп 1934 жылдан бастап Германияда сынақтан өткізілген Уолтер және Реймар Хортеннің "құйрықсыз" ұшатын қанатты планерлерінің жобаларымен танысты. N 1M – Northrop-тың барлық қанатты ұшақ тұжырымын одан әрі дамытқан тәжірибелік ұшақтардың бірі. Ұшақ АҚШ-та өндірілді және 1939 және 1940 жылдары Джек Нортроптың ұшатын қанаттың практикалық мүмкіндігін дәлелдеу мақсатында ұшқыш сынақ алаңы ретінде әзірленді. Көбінесе арнайы ламинатталған ағаш қабаттарынан жасалған, екі ағаш қанаттың дизайны құбырлы болаттан жасалған орталық біріктірілген фюзеляжбен конфигурацияны оңай өзгертуге мүмкіндік берді. Ұшақ алғаш рет 1941 жылдың 3 шілдесінде Калифорниядағы Бейкер Драй-Лейк көлінде ұшты.

Пайдалану тарихы

Northrop компаниясының бас сынақ ұшқышы Вэнс Бриз N 1M ұшағын алғашқы рет сынаққа шығарды, жоспарланған жоғары жылдамдықтағы жүріс кезінде күтпеген жерден ауаға көтеріліп кетті. Ол ұшақтың бес футтан биікке көтеріле алмайтынын хабарлады. Ұшуды тек қана нақты шабуыл бұрышын сақтап қалу арқылы жүзеге асыруға болады, бірақ Теодор фон Карман мәселені элевонның артқы жиегін реттеу арқылы шешті. Ұшақты басқару элевон және қанат ұшындағы рульдер жүйесі арқылы жүзеге асырылды. Элевон құйрықсыз ұшақтарда лифттер мен элеронның қызметін атқарды, ал төмен бұрышталған қанат ұштарындағы бөлінген жапқыштар дәстүрлі рульдің орнын басты; кейіннен ұшу сынақтары кезінде бұл бұрыштың қажет еместігі анықталғаннан кейін түзетілді. Ұшу сынақ бағдарламасын Northrop компаниясының сынақ ұшқышы және хатшысы Мой В. Стивенс жалғастырды. Алғашқы сынақтар N 1M ұшағының тұрақтылығы мен басқарылуы жағынан қанағаттанарлық екенін көрсетті, бірақ салмағы артық және қуаты жеткіліксіз болды. Ұшақтағы екі Lycoming O 145 төрт цилиндрлі қозғалтқыш (үрмелеуді азайту үшін қанатқа орнатылған) екі алты цилиндрлі 6AC264F2 ауамен салқындатылатын Franklin қозғалтқыштарымен ауыстырылды. 1941 жылдың қараша айында, 28 ұшудан кейін, Стивенс N 1M ұшағын тік ось бойынша жылжытуға тырысқанда, ұшақтың "голландиялық домалануға" бейім екенін хабарлады. Ұшақтың қанат конфигурациясын реттеу арқылы тербелістерді басқару мүмкін болды. N 1M негізінен жарамды екенін дәлелдеді, бұл Northrop компаниясының кейінгі, әлдеқайда үлкен Northrop YB 35 және YB 49 ұшақтарының жолын ашты. Ұшақ 1945 жылы АҚШ Әскери-әуе күштеріне тапсырылды және келесі жылы Ұлттық әуе мұражайының қоймасына қойылды. Ол сол жерде үш онжылдыққа жуық уақыт тұрды, бірақ 1980 жылдары бірнеше жылдық қалпына келтіруден кейін, соңғы ұшу конфигурациясында стационарлық, ұшпайтын күйіне қайта оралды. N 1M қазір Ұлттық әуе және ғарыш мұражайының Стивен Ф. Удвар Хази орталығында көпшілік назарына ұсынылуда.