Кіріспе

Америкалық екі қанатты оқу-жаттығу ұшағы (1915–1927)

{|
|}

Curtiss JN "Jenny" – Гленн Кёртисс Аэроплайн компаниясы (Нью-Йорк штатының Хаммондспорт қаласы), кейіннен Кёртисс Аэроплайн және Мотор компаниясы құрастырған екі қанатты ұшақтар сериясы. Curtiss JN сериясы бастапқыда АҚШ Армиясы үшін оқу ұшағы ретінде жасалған болса да, "Дженни" ( "JN" аталымынан туындаған кең таралған лақап аты) Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін азаматтық ұшақ ретінде де қолданылды, себебі ол "американдық соғыстан кейінгі [азаматтық] авиацияның тірегі" атанды. Соғыстан кейінгі жылдары мыңдаған артық "Дженни" ұшақтары жеке меншік иелеріне төмен бағамен сатылды және 1920-жылдардың басынан бері АҚШ-ты азаматтық авиацияға қызықтыруға көмектескен barnstorming дәуірінің маңызды бөлігіне айналды.

Жобалау және әзірлеу

Curtiss ұшақтары J және N үлгілерінің ең жақсы қасиеттерін біріктіріп, АҚШ армиясы мен Әскери-теңіз күштері үшін жасалғаннан кейін 1915 жылы JN немесе "Дженни" сериялы ұшақтарды өндіруді бастады. Curtiss JN 1 және JN 2 екі қанатты ұшақтарының шектеулі санын ғана жасады. Бұл жобаны Глен Кертисс бұрын Sopwith Aviation Company компаниясында жұмыс істеген ағылшын Бенджамин Дуглас Томасқа тапсырды. JN 2 – тең аралықты екі қанатты ұшақ, оның элерондылары артқы кабинадағы иық тірегі арқылы басқарылды. Оның артық салмағынан, әсіресе көтерілу мүмкіндігі төмен болды. Жақсартылған JN 3 жоғарғы қанаттарында ғана элерондылары бар, дөңгелек арқылы басқарылатын әртүрлі аралықтарды қамтыды. Сонымен қатар, рульді басқару үшін аяқ педалі қосылды. Curtiss JN 3, JN 4-тің алғашқы нұсқасы ретінде, 1916 жылы Мексикаға жіберілді. Эскадрилья ұшқыштары эскадрилья командирі капитан Бенджамин Фулуамен кездесіп, JN 2-нің төмен қуаты, нашар құрылысы, тұрақсыздығы және тым сезімтал рулі салдарынан қауіпсіз емес екенін мәлімдеді. Фулуа мен оның бас офицері капитан Томас Д. Миллинг келіспеді, ұшулар қыркүйек айының басында екінші JN 2 апатқа ұшырағанға дейін жалғасты. Нәтижесінде қалған алты JN 2 ұшағы қазан айының ортасына дейін тоқтатылды. Екі жаңа JN 3 жеткізілгеннен кейін, тоқтатылған ұшақтар жаңа жобаға сәйкес жаңартылды. 1916 жылдың наурыз айында бұл сегіз JN 3 ұшағы 1916-1917 жылдардағы Панчо Вилла экспедициясы кезінде әуеден бақылау үшін Мексикаға жіберілді. JN 3 ұшағының сәтті пайдалануынан кейін Curtiss JN 4 деп аталатын жаңа үлгіні жасады. Бұл ұшақ АҚШ армиясының тапсырысы бойынша, сондай-ақ 1916 жылдың желтоқсанында Канадада орналасқан жаттығу ұшағы үшін Корольдік әуе күштерінің тапсырысы бойынша жасалды. Western Electric Company (Bell Labs) компаниясының жобалау инженерлері Льюис М. Клемент және Реймонд Хейзинг, эксперименталды жел генераторын жасаған және әуедегі сымсыз дауыс беру және қабылдау құралдарын іске қосуға қатысты. 1919 жылдың басында USMC JN 4 Гаитиді АҚШ басып алған кездегі алғашқы сәтті тікұшып шабуыл жасады деп есептеледі. USMC ұшқышы лейтенант Лоусон Х. Сандерсон өзінің JN 4 ұшағының алдыңғы әйнегінің алдына карабин дулысын орнатты (бұрын қарусыз жаттығу ұшағы, артқы кабинада пулемет орнатылған), оны ұшақтың бойлық осімен сәйкестендірілген бомба нысанасы ретінде пайдаланды. JN 4-тің құрсағына бекітілген кенептен жасалған пошта сөмкесіне бомба салып, бір қолмен, ағаш басындағы биіктікте, гаитилік Cacos көтерілісшілерімен қоршалып қалған USMC бөлімшесіне көмек көрсетті. JN 4 қашып кету кезінде жартылай ыдырап кетсе де, шабуыл тиімді болды және 1920 жылы Сандерсон теңізшілердің ұшқыштарына жаяу әскерге жақыннан әуеден қолдау көрсету үшін тікұшып шабуыл жасау әдістерін жетілдіруге мүмкіндік берді.

"Артқа бұрылған Дженни" маркасы

thumb|left|upright=0.8|"Inverted Jenny" (C 3a P57)

"Inverted Jenny" (C 3a) – 1918 жылғы 24 центтік АҚШ әуе почтасы маркасының басып шығару қатесі. Онда АҚШ армиясының Curtiss JN 4HM #38262 ұшағының көк түсті орталық суреті, елдегі алғашқы почталық ұшақ, 100 маркадан тұратын бір парақта "кері" басылып шыққан.