Кіріспе

АҚШ-тағы Skunk Works – Lockheed Martin компаниясының Advanced Development Programs (ADP) (бұрын Lockheed Advanced Development Projects деп аталатын) ресми кодовое аты. Ол бірнеше ұшақ жобаларына, жоғары құпиялы зерттеу және даму бағдарламаларына, сондай-ақ ерекше ұшақ платформаларына жауапты. Белгілі орналасқан жерлері – АҚШ Әуе күштерінің 42-ші зауыты (Палмдейл, Калифорния), 4-ші зауыты (Форт-Уорт, Техас) және Мариетта, Джорджия қалалары. Skunk Works тарихы 1939 жылы P-38 Lightning ұшағымен басталды. Келли Джонсон кейде Ричпен келісетін, ал кейде бастауын 1939 жылға дейін жылдыратын қарама-қайшы мәлімдемелер жасады. Жаңа истребительге құпия түрде бірқатар жетілдірулер енгізілді, оның ішінде маңызды құрылымдық революция болды: ұшақтың алюминий қаптамасы илендіріліп, дұрыс орнатылып, тегіс бұрандаланған бөлшектермен бекітілді. Бұл армияның талаптарына сәйкес келмеген, бірақ аэродинамикалық қарсылықты азайтатын және төмен салмақта жоғары беріктік беретін дизайндық жаңалық еді. Нәтижесінде XP-38 әлемдегі алғашқы сағатына 400 миль жылдамдықпен ұшатын истребитель болды. Lightning командасы уақытша 3G Distillery-ге көшірілді – иіссіз бұрынғы бурбон қоймасына, онда алғашқы YP-38 (конструкторлық нөмірі 2202) құрастырылды. Ашытқы қоймасынан үлкен ғимаратқа көшкеннен кейін, жақын маңдағы пластик зауытының иісі соншалықты жаман болды, инженерлердің бірі Ирв Калвер Lockheed-тің ішкі «үй» телефонына «Skonk Works, ішкі адам Калвер сөйлейді!» деп жауап бере бастады. Ал Капптың «Лиль Абнер» комиксінде Биг Барнсмеллдің «Skonk» зауыты (әріп «о» арқылы жазылған) – Kickapoo Joy Juice-ын сканк, ескі аяқ киім, керосин, намыстан және басқа да ерекше ингредиенттерден дайындау орыны еді. Атаудың жариялылығынан кейін Lockheed авторлық құқықпен қорғалған атауды пайдаланудан туындаған заңдық мәселелерді болдырмау үшін оны «Skunk Works» деп өзгертуге бұйрық берді. Бұл термин аэроғарыш қауымдастығында жылдам таралып, зерттеу және даму кеңселерiнiң кең таралған лақап аты болды. Бұрынғы бейресми лақап аты қазір Lockheed Martin компаниясының тіркелген тауарлық белгісі болып табылады. Ұшақтарға қатысты өзгерістер Lockheed-тің 304-ші ғимаратында жүзеге асырылды, 1942 жылдың 15 сәуірінде 100 P-38F үлгісінен бастап. Кейінірек, тәуелсіз ойлы инженерлер тобы XP-80 жобасына, P-80 Shooting Star прототипіне қатысты. Мэри Г. Росс, алғашқы америкалық үнді жігіті инженер, 1942 жылы Lockheed-те жоғары жылдамдықты ұшудағы сығымдалу математикасы бойынша жұмыс істей бастады – бұл мәселе алғаш рет P-38-де анықталған. 1952 жылы ол Skunk Works командасына қосылуға шақырылды.

1950-1990 жылдар

1955 жылы Skunk Works компаниясы ЦРУ-дан U-2 деп аталатын тыңдау ұшағын жасау туралы келісім-шарт алды. Бұл ұшақтың мақсаты Кеңес Одағының үстінен ұшып, стратегиялық маңызы бар нысандарды фотоға түсіру болатын. U-2 ұшағы Невада шөліндегі Грум көлінде сынақтан өтті, ал ұшу сынақтарын басқарған инженер – Жозеф Ф. Уэр-кіші. Бірінші ұшу 1956 жылдың 4 шілдесінде орындалды. 1960 жылдың 1 мамырында Фрэнсис Гэри Пауэрс Ресей үстінде атып түсірілгеннен кейін U-2 ұшақтарының ұшулары тоқтатылды. Skunk Works компаниясы U-2 ұшағының Совет Одағында қызмет ету мерзімінің шектеулі болатынын болжаған еді, ал ЦРУ осымен келісті. 1959 жылдың соңында Skunk Works 96 миллион долларға бес A-12 ұшағын жасау туралы келісім-шарт алды. Титаннан 3.0+ Мах жылдамдығымен ұшақ жасау зор қиындықтар туғызды, ал алғашқы ұшу 1962 жылға дейін күтілді. (Титанмен қамтамасыз етуде Кеңес Одағы басымдыққа ие болғандықтан, ЦРУ бастапқы материалды алу үшін бірнеше фирмалардың көмегіне жүгінді.) Бірнеше жылдан кейін АҚШ Әуе күштері бұл жобаға қызығушылық танытып, A-12 ұшағының екі орындық нұсқасы SR-71 Blackbird-ке тапсырыс берді. Бұл ұшақ алғаш рет 1966 жылы ұшып, 1998 жылға дейін пайдалануда болды. Blackbird ұшағына ұқсас D-21 дроны Қытайдағы Лоп-Нур ядролық сынақ алаңының үстінен ұшу үшін жасалды. Бұл дрон арнайы модификацияланған A-12 ұшағының (M-21) артынан ұшырылды, олардың екеуі ғана жасалды. Төртінші ұшырылым кезінде ортада болған апаттан кейін, дрон қайта құралып D-21B болып қайта жаңартылды және B-52 ұшақтарынан зымыран арқылы ұшырылды. Қытай үстінен төрт операциялық миссия орындалды, бірақ камералардың түсірген суреттерін алу мүмкін болмады. Келли Джонсон 1975 жылға дейін Skunk Works компаниясын басқарды, ал оның орнын Бен Рич басты. 1976 жылы Skunk Works АҚШ Әуе күштері үшін 82-ші ғимаратта "Have Blue" атты екі стелс технологиялық демонстрациялық үлгін жасауды бастады. Бұл кішірейтілген үлгілер, бар болғаны 18 айда жасалып, өте кішкентай радарлық көрінуіне байланысты авиациялық технологияда революция жасады. 1977 жылдан бастап сәтті сынақ ұшуларын өткізгеннен кейін, Әуе күштері 1978 жылдың 1 қарашасында Skunk Works компаниясына F-117 стелс истребителін жасауға келісім-шарт берді. Суық соғыс кезеңінде Skunk Works компаниясы Калифорния штатының Бурбанк қаласында, Бурбанк-Глендейл-Пасадена әуежайының шығыс жағында орналасқан. 1989 жылдан кейін Lockheed компаниясы өзінің жұмысын қайта ұйымдастырып, Skunk Works компаниясын АҚШ Әуе күштерінің 42-ші зауытындағы 10-шы учаскеге, Палмдейл қаласына көшірді, ол бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Бурбанктегі ескі Skunk Works ғимараттарының көпшілігі 1990 жылдардың соңында автотұрақтар салу үшін бұзылды. Бір ғана негізгі ғимарат Бурбанктегі 2777 Онтарио көшесінде (Сан-Фернандо жолының жанында) сақталды, қазір ол цифрлық фильмдерді пост-өндіріс және дыбыс жазу үшін кеңсе ретінде пайдаланылады. 1990 жылдардың соңында Пиксар компаниясының ғимаратын жобалау кезінде Эдвин Кэтмалл мен Стив Джобс Стивтің дизайнына әсер еткен Skunk Works ғимаратына барды. 2009 жылы Skunk Works компаниясы Сан-Диего әуе және ғарыш мұражайының Халықаралық әуе және ғарыш даңқы залына енгізілді.

2015 жылғы жобалар

Келесі буынғы, қажет болған жағдайда пилоттық басқарылатын U-2 ұшағы. 2015 жылдың қыркүйегінде ұсынылған ұшақ стратегиялық барлаудың орнына тактикалық барлауға қатысты ұшақ ретінде бағаланды.

Ұшақ

Lockheed P 38 Lightning (ресми емес) Комиксте «Skonk Works» Кентукки штатының шетінде, Догпач қаласының шалғай маңында орналасқан құлай бастаған фабрика болып суреттелген. Комикс бойынша, жергілікті тұрғындардың көптегені жыл сайын «Биг Барнсмелл» (Skonk Works-тағы жалғыз «ішкі кісі» ретінде танымал) жасаған және күнделікті бөшкелерге құйған концентрленген «сконк майының» улы буларынан қаза тапқан. Ол өлі скункстар мен тозған аяқ киімдерді ысталған дистилляторға ұнтақтап, белгісіз мақсаттар үшін пайдаланған. 1939 жылдың ортасында Lockheed компаниясы қарқынды дамып келе жатқанда, YP 38 жобасы жаңадан сатып алынған 3G Distillery, сондай-ақ Three G немесе GGG Distillery деп белгілі бірнеше блокқа көшірілді. Бірінші YP 38 бір жылдан кейін команда Lockheed-тің бас фабрикасына оралғанға дейін сонда құрастырылды. 1964 жылы Джонсон «Look» журналына бурбон дистилляциясы Lockheed-тің бес «skunk works» орнының біріншісі болғанын айтты. P 80 Shooting Star әзірлеу кезінде Джонсонның инженерлік тобы жағымсыз иіс шығаратын пластик фабрикасының жанында орналасқан. Комикстің авторлық құқықтарының иелерінің сұрауы бойынша Lockheed 1960 жылдары озық әзірлеме компаниясының атын «Skunk Works» деп өзгертті. «Skunk Works» атауы мен скунктың дизайны қазір Lockheed Martin Corporation-ның тіркелген тауарлық белгілері болып табылады. Компания АҚШ патент және тауарлық белгілер кеңсесінде де бірнеше тіркемеге ие. Олар киберкваттинг саясатына қарсы шаралар аясында терминнің әртүрлі нұсқаларын қамтитын домендік атауларды тіркегендерге бірнеше шағым түсірді және канабис тұқымдарын және керек-жарақтарын сататын компанияға қарсы Ұлыбритания домендік дауларды шешу қызметіндегі істі ұтырып алды, ол өз домендік атауында «skunkworks» сөзін қолданған («Skunk» – канабис гүлдерінің күшті иісі). Lockheed Martin компаниясы бұл компания өз бизнесін бұзу және тұтынушыларды жаңылыстыру мақсатымен доменді тіркегенін мәлімдеді. Жауапкер компания Lockheed «өзінің өлшемімен, ресурстарымен және қаржылық мүмкіндіктерімен өте шағын компанияға қарсы «құтпандық» тактиканы қолдану үшін пайдаланды» деп мәлімдеді. Австралияда «Skunkworks» атауын пайдалануға қатысты тауарлық белгі Перт қаласында орналасқан теледидар аксессуарларын өндіруші Novita Group Pty Ltd компаниясына тиесілі. Lockheed Martin 2006 жылы бұл өтінімге қарсылық білдірді, бірақ Австралия үкіметінің зияткерлік меншік органы IP Australia қарсылықты қабылдамады және 2008 жылы Novita компаниясына тауарлық белгіні берді.