Кіріспе

The Evil of Frankenstein — Фредди Фрэнсис режиссерлік еткен 1964 жылғы фильм. Hammer компаниясының «Франкенштейн» сериясының үшінші фильмі, онда Питер Кушинг, Сандор Элес және Киви Кингстон рөлдерді ойнаған.

Сюжет

Бір бала кісінің оның жақындарының бірінің мәйітін ұрлап кеткенін көреді. Қорқып, жасырынған шатырдан қашып кетеді және барон Виктор Франкенштейнмен кездеседі. Мәйіт ұрлаушы мәйітті Франкенштейннің құпия зертханасына апарып жатқанда, жергілікті дін қызметкері ұрлықты байқайды. Бала мәйіт ұрлаушыны және оның тапсырыс берушісін таниды. Қаладан қашуға мәжбүр болған Франкенштейн және оның көмекшісі Ханс баронның туған қаласы Карлштадқа оралады, онда тасталған Франкенштейн сарайынан құнды заттарды сату арқылы жаңа жұмысын қаржыландыруды жоспарлайды. Ауылға келген соң, олар бір саңырау-соқыр қызды қарақшылардың тобынан құтқарады. Сарайға келгенде, барлық құндылықтар ұрланғанын көреді. Келесі күні Франкенштейн мен Ханс көзге түспеу үшін жергілікті карнавалға қатысады. Жергілікті тавернаға барғанда, Франкенштейн жергілікті бургомистрдің өзінің бір құндылығын – сақинасын кигенін байқайды. Франкенштейн дау тудырады, оны бірден билік таниды және ол тағы да қашып кетеді, соңында Золтан есімді гипнотизердің көрмесіне тығынады. Золтан полициямен қақтығысып, тұтқындалады, бұл Франкенштейн мен Ханстың қашуына мүмкіндік береді. Кейінгі түні Франкенштейн мен Ханс құндылықтарды қайтару үшін бургомистрдің пәтеріне еніп, бірақ полиция келеді. Олар тағы да қашып, саңырау-соқыр қызға кездеседі. Ол оларды үңгірдегі баспанасына жетелейді. Франкенштейн өзінің прототипін үңгірде мұздап жатқан күйінде табады. Ханспен бірге мұзды ерітіп, жаратылысты босату үшін от жағады. Олар оны сарайға апарып, қайта тірілтеді. Бірақ, оның миы ешқандай реакция бермейді. Франкенштейн жаратылысына санасын қайтару үшін Золтанның көмегіне жүгінуді ойлайды, оның міндеті – жаратылыстың санасын қайта жандандыру. Золтан Карлштадтан лиценциясы болмағандықтан қуылған. Франкенштейннің шебер психологиялық манипуляциясынан кейін ол келіседі. Золтан сәтті аяқтайды, бірақ оның мақсаты ғылым емес. Жаратылыс тек оның бұйрықтарын орындағандықтан, Золтан оны қала билігін тонау және кек алу үшін пайдаланады. Франкенштейн Золтанды қуады, ол жаратылысқа Франкенштейнді өлтіруді бұйырады, бірақ жаратылыс оның орнына Золтанды өлтіреді. Жаратылыс ашуға беріліп, зертхананы өртеп жібереді. Ханс қызбен бірге қашып кетеді, ал олар сарайдан шыққан түтінді көреді. Үлкен жарылыс болады, зертхана орналасқан бөлім тік жардан құлайды, Франкенштейн мен жаратылыс қаза табады.

Өндіріс

Энтони Хиндстің фильмнің сценарийі Питер Брайанның 1958 жылғы мамырда тоқтатылған «Франкенштейннің әңгімелері» телесериалы үшін ұсынған сюжеттік синопсисіне негізделген. Фильм алдыңғы «Франкенштейннің кек алуы» фильмінен үзділіс жасады. Денис Мейкл бұл үзділісті былай сипаттады: «Франкенштейннің кек алуымен байланыстың кез келген сылтауы, үзділіктің ашық бұзушылығымен көрсетіледі. Флэшбэк Сангстердің соңғы сценарийіне мүлдем қатысы жоқ бұрынғы тарихты жасайды, оның орнына Universal-дың «Франкенштейн қасқырмен кездеседі» фильмінен алынған». Фильм 1963 жылғы 14 қазаннан 16 қарашаға дейін Беркширдегі Виндзордағы Bray Studios және Бэкингемширдегі Вексхемдегі Black Park елдік паркінде түсірілді. Фильм Hammer мен Columbia Pictures арасындағы алты жылдық бірлескен өндіріс келісімі кезінде жасалды. Бұл компанияның Universal Pictures-пен жылына бірнеше фильм жасауына әкелді, ал «Франкенштейннің зұлымдығы» – Hammer-дың 1963 жылы Universal қаржыландырған жалғыз фильмі болды. Фильмдегі Монстр нұсқасы 1930 және 1940 жылдардағы Universal Pictures-тің түпнұсқа «Франкенштейн» сериясындағы Монстрға ұқсас болғаны үшін белгілі, соның ішінде ерекше зертханалық декорациялары және Борис Карлофф үшін жасалған Джек Пирстің монстр макияжының жалпақ басты көрінісі бар. Hammer-дың бұрынғы «Франкенштейн» фильмдері авторлық құқықтар себептерімен мұндай ұқсастықтардан қатаң сақталған. Алайда, Hammer мен Universal арасында жаңа фильм тарату туралы келісім жасалды. Нәтижесінде, Hammer макияж мен декорация элементтерін көбейтуге еркіндік алды. Американдық теледидар үшін қосымша сахналар 1966 жылғы 14 қаңтарда Лос-Анджелестегі Universal Studios-та түсірілді, онда түпнұсқада болмаған Стивен Джерей, Мария Палмер және Уильям Фиппс қатысқан жаңа сюжеттік желі қосылды.

Шығару

"Франкенштейннің зұлымдығы" 1964 жылдың 19 сәуірінде Лондон қаласындағы "New Victoria Theatre" театрында тұңғыш рет көрсетілді. Ол елде 1964 жылдың 31 мамырында кеңінен көрсетілімге шықты. Кейіннен ол 1964 жылдың 8 мамырында Universal Pictures компаниясы арқылы Америка Құрама Штаттарында жарық көрді.

Теледидар нұсқасы

Фильм АҚШ-тағы NBC каналында 2 қаңтар 1968 жылы «NBC Saturday Night at the Movies» бағдарламасы аясында екі қосымша көрініспен көрсетілді, осының арқасында фильмнің ұзақтығы 97 минутқа дейін артты. «Variety» журналы фильмге шамалы жылы пікір білдіріп, режиссураның «көптеген қисынсыз тұстарды шеберлікпен басқара білгенін» және «көрерменнің назарынан түспейтінін» жазды, бірақ кейде диалог күлкі оятуы мүмкін екенін, ал кейбір екінші рөлдегі актерлер «шынайылыққа нұқсан келтіретіндей ойын көрсеткенін» айтты. «The Monthly Film Bulletin» журналы монстрдың «Борис Карлоффтың атақты макияжына ұқсас дәстүрге оралып келгенін» және Баронның зертханалық құрал-жабдықтарының «әдемі түсірілгенін» жазды, бірақ фильмтің қалған бөлігі «кереметсіз» екенін, соңында былай деді: «Жақсы актерлік құраммен және Бавариялық ауылдың декорациясы соншалықты театрландырылған, тіпті ауыл тұрғындарының ескі неміс сыра кружкаларына қарап әңгімелеуі де салыстырмалы түрде шынайы көрінеді, Фредди Фрэнсис үшін бұл өте қиын міндет болды». 2020 жылғы мәліметтер бойынша, «Rotten Tomatoes» сайтында фильмге сыншылардың 57% жағымды баға берген.