Солтүстік Македониядағы Кирил және Мефодий университеті

Кіріспе

Солтүстік Македонияның Скопье қаласындағы Святой Кирилл мен Мефодий университеті – мемлекеттік ғылыми-зерттеу университеті. Бұл елдегі ең көне және ең ірі мемлекеттік университет. Ол Византиялық христиан дінбасылары және миссионерлері Кирилл мен Мефодийдің құрметіне аталған. 2018–19 оқу жылының мәліметтері бойынша, университетте барлығы 25 220 студент оқып жатыр. Оқыту және ғылыми қызметпен айналысатын қызметкерлердің саны 2390 адамды құрайды; бұл көрсеткіш университет мекемелеріндегі 300-ден астам қызметкермен толықтырылады. Оқытудың негізгі тілі – македон тілі, бірақ ағылшын, неміс, француз, итальян және албан тілдерінде де курстар жүргізіледі.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югослав Македониясында болгар оккупациялық билігі 1943 жылы Скопьеде жоғары білім берудің алғашқы мекемесін – патша Борис III университетін құрды. 1944 жылдың күзінде болгар әскерінің шығуына байланысты университет оқу қызметін тоқтатты. Бірақ, Македония Социалистік Республикасы құрылғаннан кейін, Македонияның Ұлттық азаттық антифашистік кеңесінің Президиумының 1945 жылдың сәуірінде өткен үшінші сессиясында күн тәртібіндегі мәселелердің бірі болгар университетінің орнына македондық университетті ашу туралы мәселе болды. 1946 жылдың соңында университет тұжырымы іске асырыла бастады және сол жылдың 29 қарашасында Философия факультетінің ресми ашылуымен Скопье университетінің іргетасы қаланды. Бұл македондық мемлекеттік университетінің бастауы болды. Алғашқы факультеттерге Тарих және филология кафедрасы, Математика және табиғаттану кафедрасы кірді, ал 1947 жылы Медицина факультеті мен Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы факультеті қосылды. 1946–1947 оқу жылында 58 студент қабылданды, ал келесі жылы бұл көрсеткіш 907-ге жетті. Македониядағы жоғары білімнің дамуы қарқынды өсіммен сипатталды және келесі жылдары бірнеше факультеттер ашылды. Барлық факультеттердегі оқу процесімен қатар, тәуелсіз ғылыми-зерттеу институттарының құрылуымен ғылыми зерттеулер жүргізілді. Осылайша, 1948 жылы Ұлттық тарих институты, 1949 жылы Халықтық шығармалар институты, ал 1952 жылы Экономика институты құрылды. Бүгінде Скопье университетіне 10 ғылыми-зерттеу институты қарасты. 1963 жылы Скопье қаласының көп бөлігін қиратқан зерттесілгеннен кейін университет қирады және Югославиядағы ең заманауи зертханалардың бір бөлігі жойылды. Сол кезде Скопье университеті Югославиядағы үшінші ірі университет еді. Ол үлкен және заманауи қалалық кампустың жаңа ғимаратында тез арада қайта жаңартылды. Югославия билігінің өтініші бойынша ЮНЕСКО-ның Табиғи ғылымдар бөлімінің ғалымдары университет ғалымдарымен кездесіп, университеттің ғылыми зертханаларын жаңарту жоспарларын жасады. Нәтижесінде ЮНЕСКО-ның халықаралық көмек бағдарламасы арқылы әлемнің түкпір-түкпірінен ғылымды оқыту және зерттеуге қажетті жабдықтар жиналды. Қазіргі уақытта Скопье университеті Солтүстік Македония Республикасының 1991 жылғы Конституциясының рухында жұмыс істейді, ол Солтүстік Македонияның бұрынғы Югослав Федеративтік мемлекетінен тәуелсіздік алғаннан кейін болған әлеуметтік, экономикалық және саяси өзгерістерді қамтиды. 2000 жылдың 3 тамызында Солтүстік Македония Республикасының Парламенті жоғары білім берудің жалпы еуропалық стандарттарын қабылдаған Жаңа жоғары білім туралы заңды қабылдады. Университеттің басқару органдарына әр факультет пен ғылыми-зерттеу институтынан екі өкілден тұратын Университет Сенаты, Солтүстік Македония Республикасының үкіметі тағайындаған бес мүше және Студенттік ұйымнан жіберілген бес студент; ректор, проректорлар, бас хатшы, факультет декандары, ғылыми-зерттеу институттарының директорлары және бір студент өкілінен тұратын Университет кеңесі және ректор кіреді. Университет 25 факультет пен 10 ғылыми-зерттеу институтынан тұратын функционалдық қауымдастық болып табылады.

During the World War II in Yugoslav Macedonia the Bulgarian occupation authorities established in 1943, in Skopje, the first institute of higher education – the Tsar Boris III University. Due to the withdrawal of the Bulgarian army in the autumn of 1944, the University stopped its educational activity. However, after the establishment of the Socialist Republic of Macedonia, on the third session of the Presidium of the Antifascist Council of the National Liberation of Macedonia, held in April 1945, one of the items on the agenda was the question of opening a Macedonian university to replace the Bulgarian one. At the end of 1946, the concept of a university began to be realized and the official opening ceremony for the Faculty of Philosophy, the cornerstone of the University of Skopje, took place on 29 November of that year. This marked the beginning of a Macedonian state university. The first faculty consisted of the Department of History and Philology and the Department of Mathematics and Natural Science, while the Medical Faculty and the Faculty of Agriculture and Forestry were added in 1947. Fifty eight students enrolled during the first academic year of 1946–1947; in the next year this number grew to 907. The development of higher education in Macedonia was characterized by rapid growth, and several other faculties were added in the following years. Parallel to the education activities in the existing faculties, scholarly research was undertaken with the development of independent institutes of research. Thus, the Institute of National History was founded in 1948, followed by Institute of Folklore in 1949, and the Institute of Economics in 1952. Today, there are 10 research institutes affiliated with the University of Skopje. After the great 1963 Skopje earthquake, which destroyed most of the city of Skopje, the university was leveled and some of the most modern laboratories in Yugoslavia were destroyed. By this time the University of Skopje was the third largest in Yugoslavia. It was quickly rebuilt on the premises of a much larger and modern urban campus. At the request of Yugoslav authorities, scientists from UNESCO's Department of Natural Sciences were sent to meet with the university's scientists to develop plans for the rehabilitation of the university's science laboratories. As a result, a large donation of equipment for science teaching and research was gathered from around the world through UNESCO's international programme of aid to Skopje. At present, the University of Skopje is carried out in the spirit of the 1991 Constitution of the Republic of North Macedonia, which incorporated the social, economic and political changes that had taken place after North Macedonia proclaimed its independence from the Former Yugoslav Federate State. On 3 August 2000 the Parliament of the Republic of North Macedonia brought the new Law on Higher Education which adopted the overall European standards of higher education. The management organs of the university are the University Senate, consisting of two staff members from each faculty and scientific research institutes, five appointed members by the government of the Republic of North Macedonia and five students delegated from the Student Organization; the University Board, consisting of the rector, the vice rectors, the secretary general, the deans of the faculties, the directors of the scientific research institutes and one student representative; and the rector. The university represents a functional community of 25 faculties and 10 research institutes.