Эллен Черчилль Семпл: Америкалық география ғылымының дамуына үлес қосқан алғашқы әйел президент
Ellen Churchill Semple
Эллен Черчилль Семпл – американдық география ғалымы, ААГ-ның тұңғыш әйел президенті. Антропогеография, экология және география ғылымының дамуына үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық географ (1863–1932)
American geographer (1863–1932)
Эллен Черчилль Семпл (8 қаңтар 1863 – 8 мамыр 1932) – американдық географ және Америка Географтар Қауымдастығының алғашқы әйел президенті. Ол АҚШ-та география ғылымының, әсіресе адам географиясының қалыптасуына зор үлес қосты. Оның еңбегі антропогеография және қоршаған ортаны зерттеу салаларымен, сондай-ақ "қоршаған ортаның ықпалы" туралы пікірталаспен байланысты.
Ellen Churchill Semple (January 8, 1863 – May 8, 1932) was an American geographer and the first female president of the Association of American Geographers. She contributed significantly to the early development of the discipline of geography in the United States, particularly studies of human geography. She is most closely associated with work in anthropogeography and environmentalism, and the debate about "environmental determinism".
Ерте өмір
Семпл Кентукки штатының Луисвилл қаласында Александр Боннер Семпл мен Эмерин Прайс отбасында бес баланың ең кішісі ретінде дүниеге келді.
Semple was born in Louisville, Kentucky, the youngest of five children by Alexander Bonner Semple and Emerine Price.
Білім
Семплдің ерте білімін анасы Эмерин Семпл және жеке репетиторлар бағыттап, үйретті. Семпл әпкесі Патти Семплдің ізімен Вассар колледжіне оқуға түсті, онда үздік бітіруші болып, сыныбындағы ең жас студент атанды. Семпл 1882 жылы 19 жасында Вассар колледжін тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді, содан кейін Вассарда тарих бойынша магистр дәрежесін алды (1891). Лондонға сапар барысында Фридрих Ратцельдің еңбектерімен танысып, география саласына қызығушылық танытты. Ол Ратцельді іздеп Германияға барды және Лейпциг университетінде оның басшылығымен оқуға түсті. Әйел болғандықтан, оған университетке қабылдануға рұқсат берілмеді, бірақ ол бес жүз ер адамнан тұратын топтағы жалғыз әйел ретінде Ратцельдің лекцияларын тыңдауға мүмкіндік алды. Ол Ратцельмен бірлесіп жұмыс істеуді жалғастырды және американдық және еуропалық журналдарда бірнеше ғылыми мақала жариялады, бірақ ешқашан ғылыми дәреже алған жоқ.
Semple's early education was guided by her mother, Emerine Semple, as well as private tutors. Semple followed her sister, Patty Semple, to Vassar where she graduated as valedictorian and was the youngest member of her graduating class. Semple graduated in 1882 with a BA in History from Vassar College at the age of 19, and continued on at Vassar to earn an MA in History in (1891). She became interested in geography while visiting London, where she encountered the works of Friedrich Ratzel. She went to Germany to seek out Ratzel and study with him at the University of Leipzig. As a woman, she was prohibited from matriculating, but she was able to gain permission to attend Ratzel's lectures, the only woman in a class of five hundred male students. She continued to work with Ratzel and produced several academic papers in American and European journals, but was never conferred a degree.
Мансап
Семпл Америка географиялық қауымдастығының президенті болған алғашқы әйел болды. Семпл американ географиясының пионері болды, ғылымның назарын Жердің физикалық ерекшеліктерінен асырып, географияның адамдық аспектілеріне көңіл бөлді. Оның жаңаша көзқарасы мен теориялары адам географиясының маңызды сала ретінде дамуына ықпал етті және тарих, антропология сияқты әртүрлі ғылымдардағы әлеуметтік ғылымдарға әсер етті. Семплдің ықпалын бүгінгі таңдағы көптеген географтардың еңбектерінде, оның ішінде Джаред Даймондтың жұмыстарында көруге болады. Ол бірқатар кітаптары мен мақалалары арқылы неміс географы Фридрих Ратцельдің еңбектерінің белгілі бір бөлігін ағылшын тілді ортаға жеткізді. Әдеттегі ғылыми есептерде Семплге экологиялық детерминизмге деген үлкен қызығушылық танылған, яғни физикалық ортаның әлеуметтік жағдайлардан гөрі мәдениетті анықтайтын теория; алайда, оның кейінгі жұмыстары қоршаған ортаның мәдениетке тигізетін детерминистік әсерінен гөрі, оның жалпы ықпалына баса назар аударды, бұл Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін экологиялық детерминизмге қатысты академиялық ортадағы наразылықты көрсетті. «Ратцельдің антропогеографиялық жүйесіне негізделген географиялық ортаның ықпалы» (1911) атты еңбегінде ол адамдар мен олармен байланысты ландшафттарды сипаттайды, әлемді негізгі экологиялық типтерге бөледі. Семпл физикалық ортаның әсер ететін төрт маңызды жолын анықтайды: 1) тікелей физикалық әсерлер (климат, биіктік); 2) психологиялық әсерлер (мәдениет, өнер, дін); 3) экономикалық және әлеуметтік даму (ресурстар мен күнкөріс); 4) адамдардың қозғалысы (табиғи кедергілер және таулар, өзендер сияқты жолдар). Семплдің еңбегі география және әлеуметтік теориядағы детерминизм және нәсіл туралы пікірталастар мен қақтығыстарды көрсетеді. Шындығында, ол кейбір жұмыстарында өз заманындағы әлеуметтік және мәдени айырмашылықтарды анықтайтын нәсіл туралы кең таралған идеяларға қарсы шығып, мәдени дамуда қоршаған ортаның маңыздырақ фактор екенін айтты. Семплдің экологиялық детерминизм теориясы тым әрі кеткенше қарапайым және жиі «табиғат» арқылы нәсілдік детерминизмнің сол бір тақырыптарын қайталайды деп сынға ұшырады. Алайда, Семплдің жұмысы саяси экологияның негізгі мәселелерін ерте зерттеуі үшін жаңадан қарастырылуда. Семпл адамзаттың тропиктерде пайда болғанына, бірақ әлемнің қоңыржай аймақтарында толыққанды жетілгеніне сенді. «Адам тропиктерде, көбінесе ерекше жағдайларды қоспағанда, дамуы тоқтап қалды. Оның балабақшасы оны бала күйінде ұстап тұрды».
Semple was the first woman to become president of the Association for American Geographers. Semple was a pioneer in American geography, helping to broaden the discipline's focus beyond physical features of the earth and bringing attention to human aspects of geography. Her innovative approach and theories influenced the development of human geography as a significant subfield and influenced the social sciences across disciplines, including history and anthropology. Still, Semple's influence can be seen in the works of many modern day geographers, including Jared Diamond. In a series of books and papers she communicated certain aspects of the work of German geographer Friedrich Ratzel to the Anglophone community. Standard disciplinary accounts often attribute to Semple a prevailing interest in environmental determinism, a theory that the physical environment, rather than social conditions, determines culture; however her later work emphasized environmental influences as opposed to the environment's deterministic effect on culture, reflecting broader academic discontent with environmental determinism after the First World War. In her work Influences of Geographic Environment on the Basis of Ratzel's System of Anthropo Geography (1911), she describes people and their associated landscapes, dividing the world into key environmental types. Semple identifies four key ways that the physical environment is affected: 1) direct physical effects (climate, altitude); 2) psychical effects (culture, art, religion); 3) economic and social development (resources and livelihoods); 4) movement of people (natural barriers and routes, such as mountains and rivers). Semple's work also reflects discussions and conflicts within geography and social theory about determinism and race. Indeed, in some works she challenges popular ideas of her time about race determining social and cultural differences, suggesting that environment was a more important factor in cultural development. Semple's theories of environmental determinism have been criticized as overly simplistic and often replicating the same themes of racial determination through "nature". However, Semple's work has more recently been revisited for its early examination of issues which are now central to political ecology. Semple believed that mankind originated in the tropics but gained full maturity in the temperate regions of the world. "where man has remained in the tropics, with few exceptions, he has suffered arrested development. His nursery has kept him a child."
Далалық жұмыс
Семпл өзінің зерттеуі үшін Кентукки мен Жерорта теңізінде далалық жұмыс жүргізді, бұл сол кездегі география ғылымындағы ерекше және сирек кездесетін тәжірибе болды. Сапардың негізгі мақсаты – Вассарда оқыған сыныптасы Ояма Сутемацудың көмегімен ұйымдастырылған үш айлық Жапонияға сапар еді. Бұл сапар АҚШ-та жапонға қарсы сезімдер күшті болған кезеңде Жапония туралы өте жағымды суреттер жасауға мүмкіндік берді. Далалық жұмысы кезінде ол адам мен орта арасындағы қарым-қатынастар, ландшафттың мәдени ерекшеліктері туралы жазбалар жасады, сондай-ақ тұрғын үйлер, құрылыстар, тұрмыс және күнделікті өмірді мұқият бақылады.
Semple conducted fieldwork for her research in Kentucky and the Mediterranean, an innovative practice that was uncommon in geography at the time. The main focus of the trip was a three month visit to Japan, facilitated by her Vassar classmate Ōyama Sutematsu, which produced unusually positive depictions of Japan during a period of high anti Japanese sentiment in the United States. During her fieldwork, she took notes on human environment relations, cultural features of the landscape, and made detailed observations of housing, structures, livelihoods, and daily life.
Өмірінің соңғы жылдары
Семпл 1932 жылы қайтыс болғанға дейін география пәнін оқытып келді. Ол Флорида штатының Вест-Палм-Бич қаласында дүние салды және Луисвиллдегі Кев-Хилл ұлттық бейіште жерленді.
Semple continued to teach geography until her death in 1932. She died in West Palm Beach, Florida, and is buried in the Cave Hill National Cemetery in Louisville.
Марапаттар мен мойындау
1914 жылы Семпл Америка географиялық қоғамынан "антропогеография ғылымына ерекше үлес қосқаны үшін" "Каллум географиялық медалін" алды. Ол 1921-1922 жылдары Америка географтары қауымдастығының (қазіргі Америка географтар қауымдастығы) президенті болды және Америка географиясындағы лидерлігі үшін Чикаго географиялық қоғамы оған Хелен Калвер алтын медалін табыс етті. Семплдің туған қаласы Луисвилльдегі Семпл бастауыш мектебі оның құрметіне аталды.
In 1914 Semple received the Cullum Geographic Medal from the American Geographical Society, "in recognition of her distinguished contributions to the science of anthropogeography". She was President of the Association of American Geographers (now the American Association of Geographers) from 1921 to 1922 and was awarded the Helen Culver Gold Medal by the Geographic Society of Chicago, in recognition of her leadership in American Geography. Semple Elementary School in Semple's hometown of Louisville was named in her honor.