Кіріспе

1966 жылғы фильм, 1932 жылғы Джон Бэрримордың фильмі.

"Распутин – ақылсыз монах" – Дон Шарптың режиссерлік еткен 1966 жылғы қорқыныш фильмі. Кристофер Ли Григорий Распутин рөлінде ойнады, ол орыс революциясына дейін патшалардың арасында зор ықпалға ие болған орыс шаруасы және мистик. Барбара Шелли, Фрэнсис Мэтьюс, Сьюзан Фармер, Ричард Паско, Динсдейл Лэнден және Рене Ашерсон да түскен. Оқиға көбінесе қияли, бірақ Распутиннің өлтірілуіне әкелген оқиғалардың кейбірі ханзада Юсуповтың оқиғаға қатысты естеліктеріне шамалы негізделген. Заңдық себептерге байланысты (фильм шыққан кезде Юсупов тірі болғандықтан) Юсуповтың кейіпкері Иванмен (Мэтьюс) ауыстырылды. Фильмде Распутиннің сиқыр жасау және әйелдерді әуелете алу сияқты қорқынышты қабілеттеріне баса назар аударылады.

Сюжет

Ресейдің ауылдарында Распутин қонақүй иесінің ауру әйелін сауықтырады, бірақ қонақүй иесінің қызын азғырады. Жас жігіт оны өлтірмекші болады, бірақ Распутин оның қолын кесіп тастайды, содан кейін айқайлап тұрған қызын зорлауға тырысады. Олар оған шабуыл жасайды, бірақ ол монастырға қашып кетеді. Кейіннен оны жыныстық азғындық пен зорлық-зомбылық үшін православиелік епископтың алдына әкелгенде, қонақүй иесі монахты қорғауға шығады. Распутин өзінің жыныстық азғындыққа барғанын, өйткені ол Құдайға "кешірілуге лайық күнәларды" беруге ұнайтынын айтады (Распутиннің Хлистымен байланысы бар деген құлақтандырылады, бұл христиандық сектаның жасырын сектасы, олар әдейі азғындыққа барған, содан кейін қатты өкініп, Құдайға жақындайтынына сенген). Ол сондай-ақ, қолында емдейтін күш бар екенін айтады және епископтың оның күші шайтаннан келеді деген айыбынан алаңдаусыз. Распутин Санкт-Петербургке жол тартады, онда ол доктор Заргоның үйіне кіреді, сол жерден ол патшайымға ықпал ету үшін науқанын бастайды. Ол патшайымның қыздарынан бірі Соняны өзінің құмарлықтарын қанағаттандыру үшін және патшайымға қол жеткізу үшін пайдаланады. Ол оны транске түсіреді және оған патшаның жас мұрагері Алексейді жарақаттайтын апатқа себепші болуды бұйырады, осылайша Распутинді сауықтыру үшін соттың алдына шақыруға болады. Осы табыстан кейін ол патшайымды гипноз арқылы оның қазіргі дәрігерін Заргомен ауыстыруға мәжбүр етеді (бұрын ол дақалдан кейін жұмыстан шығарылған). Алайда, Распутиннің байлық пен беделге деген аяусыз ұмтылысы және патшалық үй ішіндегі бақылаудың артуы қарсылық туғызады. Распутин Сонияның өз мақсатына жеткенін айтып, оны қабылдамай тастағанда, ол оны өлтіруге тырысады. Распутин Соняны транс түріне түсіріп, өзін-өзі жоюды айтады. Сонияның ағасы Петр, Сонияның білектерін кескеннен кейін өлді деп табады және Распутиннің өз қарындасын азғырып, өлтіргеніне қатты ашуланады, ол монастырьдің құлдырауына әкелу үшін Распутиннің назарын аударған Ванессаның әпкесі Иванның көмегін сұрайды. Пётр, монахқа қарсылық білдірген кезде, бет-әлпетіне қышқыл тасталғаннан қорқынышты жарақат алады және ұзақ өлімге ұшырайды. Распутинді қызы Ванессаның өзіне қызығушылық танытқандығына сендіріп, Иван кездесуді ұйымдастырады. Алайда, Зарго шарап пен шоколадты уландырады, монах оларды жей бастайды. Көп ұзамай Распутин құлап түседі, бірақ улы зат оны өлтіруге жеткіліксіз. Үш жігіттің арасындағы күресте Заргоны Распутин пышақпен шауып, тез өледі, бірақ Распутиннің аяғын ұстап, оған қарсы шайқасты бұрамайды. Иван Распутинді терезеден лақтырып өлтіреді.

Өндіріс

Распутин – Жынды монах фильмі 1965 жылы «Дракула: Зұлымдық князі» фильмімен бірдей түсірілді, екеуі де Hammer студиясының Bray студиясындағы бірнеше декорацияларды пайдаланды. Ли, Мэтьюс, Шелли және Фармер екі фильмде де ойнады. Кейбір елдерде бұл фильм «The Reptile» фильмімен бірге көрсетілді. Бұл Кристофер Ли мен Дон Шарптың «Құдайсыздық кемесі» және «Фу Манчудың беті» фильмдерінен кейінгі үшінші бірлескен жұмысы болды. Кейін Ли: «Оны тарихи сипаттамадағыдай көрсетудің жалғыз жолы – оның өміріндегідей бейнелеу. Ол әйелдерге құмар, маскүнем еді, сонымен қатар емдеу қабілеті де болған. Сондықтан ол қасиетті де, күнәкар да еді. Оның жақсы жақтары өте аз болды. Распутин – мен жасаған ең жақсы туындыларымның бірі», – деді. Шарп 1992 жылы: «Менің ойымша, бұл Крис Лидің жасаған ең керемет жұмысы. Распутиннің адамдарды гипнозға түсіру қабілеті болған деседі, ал Крис сол қабілетті дамытқан деуге болады», – деді. Фильм түсірілімі 8 маусымда басталды. Дон Шарптың айтуынша, түсірілім барысында бюджет қысқартылып, бірнеше маңызды эпизодтар алынып тасталған. Сондай-ақ, түсірілімге кіріспес бұрын Юсуповтың адвокаттары Hammer студиясына қысым көрсеткен, нәтижесінде сценарий соңғы сәтте қайта жазылды. Түсірілім Беркширдегі Bray студиясында өтті. Соняның өзіне қол жұмсауының эпизоды түсірілді, бірақ көрсетілмеді. Алғашқы нұсқасында өмірден озған Распутин мұзда жатып, қолын маңдайына тіреп, бата алақандай жатқан. Бірақ бұл діни көзқарастарға қайшы келуі мүмкін болғандықтан, эпизод алынып тасталды. Бастапқы аяқталу сахнасының суреттері әлі де сақталған. Шарптың сөзіне сәйкес, Фрэнсис Мэтьюс пен Кристофер Ли арасындағы соңғы төбелес сахнасын Тони Киз монтаждау кезінде қысқартқан, себебі Шарп фильмнен кетуге мәжбүр болды. Шарп өзінің алғашқы екі Hammer фильмін – «Вампирдің сүйісі» және «Құдайсыздық кемесі» – түсіруден қатты ләззат алған, бірақ «Распутин» фильмі оған осындай әсер қалдырмады. Дегенмен ол бұл фильмді «Крис Лидің жасаған ең жақсы туындыларының бірі» деп есептейді. Ли 1920 жылдары бала кезінде Распутиннің өлтірушісі Феликс Юсуповпен кездескен. Кейіннен Ли Распутиннің қызы Мариямен танысты. Фильмнің романы Джон Берк тарапынан 1967 жылы жазылған «The Second Hammer Horror Film Omnibus» кітабының бір бөлігі ретінде жарық көрді.

Қабылдау

Фильмнің Rotten Tomatoes сайтында 7 рецензияға негізделген 43% рейтингі бар. Ли актерлік шеберлігі үшін мақтау алды. Variety журналының пікірінше: «Кристофер Лидің Распутині толыққанды кейіпкеріне енген – алып, дауысы терең, көзі әсерлі. Ол – нағыз алаяқ.» осындай мақтаулардың бірі. Fox компаниясының мәліметтеріне сәйкес, фильм мен «Жылан» фильмінің түсімдері 1 200 000 долларға жететін болса, түсім 1 645 000 долларды құрады, яғни фильм пайда әкелді.