Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мьянмадағы бұрынғы мемлекеттер
Former states in Myanmar
Каренни мемлекеттері, сондай-ақ Қызыл Карен мемлекеттері деп те аталады, қазіргі Кайя штатының аймағында, Шығыс Бирмада негізінен Қызыл Карендердің қоныстанған жерлеріне бұрын берілген атау еді. Олар Шан Федеративтік мемлекеттерінің оңтүстігінде және Британдық Бирманың шығысында орналасқан. Британ үкіметі 1875 жылы Бирма королі Миндон Минмен жасалған шартта Каренни мемлекеттерінің тәуелсіздігін мойындап, кепілдік берді. Аталған шарт бойынша екі тарап та бұл аймақтың Бирмаға да, Ұлыбританияға да тиесілі емес екенін мойындады. Осының салдарынан Каренни мемлекеттері ешқашан толыққанды Британдық Бирманың құрамына енген жоқ. Каренни мемлекеттері тәуелсіздік алғаннан кейін Бірмада бір кезде "Каях штаты" құрады, бірақ 1959 жылдың 29 сәуірінде Шан және Каях билеушілері өз биліктерінен ресми түрде бас тартты.
The Karenni States, also known as Red Karen States, was the name formerly given to the states inhabited mainly by the Red Karen, in the area of present day Kayah State, eastern Burma. They were located south of the Federated Shan States and east of British Burma. The British government recognised and guaranteed the independence of the Karenni States in an 1875 treaty with Burmese King Mindon Min, by which both parties recognised the area as belonging neither to Burma nor to Great Britain. Consequently, the Karenni States were never fully incorporated into British Burma. The Karenni states formed for a time the "Kayah State" in post independent Burma, but on 29 April 1959 both the Shan and the Kayah rulers formally surrendered their ruling powers to the Burmese government.
Тарих
Каренни мемлекеттері туралы 19-шы ғасырға дейінгі тарихи мәліметтер жоқ. Жергілікті дәстүр бойынша, Каренни мемлекеттерінің ерте заманында Шан ханзадасының жоғары билігінде болған "Сауфья" басқарған князьдық болған. Бұл мемлекет соңында 18-ші ғасырда тәуелсіздік алды. 19-шы ғасырда Каренни мемлекеті бес князьдыққа (сауфия) бөлінді.
There are no historical data on the Karenni States before the 19th century. According to local tradition in the early times of the Karenni states there was a principality led by a "Sawphya" that was under the over lordship of a Shan prince. This state finally became independent in the 18th century. In the 19th century the Karenni state was divided into five principalities (sawphyas).
Британдықтардың Бирмадағы билігі
1864 жылы Каренни князі өз мемлекетіне британдық протекторат мәртебесін беруді сұрады, бірақ британдық билік қызығушылық танытпады. 1869 жылы осы князь қайтыс болғаннан кейін, оның екі ұлы Бирманың өз мемлекеттеріне қатысты ниеттерінен қорқатынын айтып, өтініштерін жаңартты. Британдықтар тағы да бас тартты, бірақ Бирма патшасы алдында төрелік етуге келісті. Бирма монархиясы Каренни аумақтарына қатысты талаптарында тұрақты болғандықтан, британдықтар 1875 жылғы 21 маусымда Кьебоги, Намекан (Наммекон), Наунпале және Баулаке – британдық қорғаумен тәуелсіздік алған төрт мемлекетті мойындады. Дегенмен, Кантаравади мемлекеті ресми қорғаусыз тәуелсіз күйінде қалды. 1892 жылы Каренни мемлекеттері британдық Бирмаға тәуелді мемлекеттер ретінде танылды, олардың билеушілері британ үкіметінен жалақы алуға келісті. Шань мемлекеттерінің көмекші суперинтенданты Лойкауда британ үкіметінің өкілі ретінде орналасты. Ол жергілікті Каренни билеушілерін бақылап, Таунгидегі суперинтенданттың басшылығымен жұмыс істеді, ал оған Уэ мемлекеттерін басқаратын комиссар бағындырды. Бұл жүйе 1923 және 1937 жылдардағы конституциялық өзгерістерден өткенімен сақталды. 1930 жылдарға қарай Баулакедегі Маучи кеніші әлемдегі вольфрамның маңызды көздерінің біріне айналды. 1942 жылғы 27 мамырда, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, жақын орналасқан Кенгтун мемлекетіне шабуыл жасалып, оның астанасы Тай Файап армиясымен басып алынды. Тайланд премьер-министрі Плек Фибунсонгкрам мен Жапон империясы арасындағы алдын ала келісімге сәйкес, сол жылдың желтоқсан айында Тайланд әкімшілігі Кенгтунг пен Монгпанның бір бөлігін басып алды. 1943 жылғы 1 тамызда Таиландтың Сахарат Тай Доем солтүстік провинциясы ретінде аннексиясы ресми түрде бекітілді.
In 1864 a Karenni prince requested the status of British protectorate for his state, but the British authorities did not show any interest. After the death of this prince in 1869 his two sons renewed the petition claiming that they feared Burmese ambitions on their state. The British refused again, but agreed to arbitrate before the King of Burma. Since the Burmese monarchy insisted in their demands on the Karenni territories, the British granted recognition to four states, Kyebogyi, Namekan (Nammekon), Naungpale and Bawlake, which became independent under British protection on 21 June 1875. Kantarawadi state, however, remained independent without official protection. The Karenni States were recognized as tributary to British Burma in 1892, when their rulers agreed to accept a stipend from the British government. An Assistant Superintendent of the Shan States was based at Loikaw as Agent of the British government. He was exercising control over the local Karenni Rulers, being supervised by the Superintendent at Taunggyi. under a commissioner who also administered the Wa States. This arrangement survived the constitutional changes of 1923 and 1937. By the 1930s, the Mawchi Mine in Bawlake was one of the most important sources of tungsten in the world. On 27 May 1942, during World War II, nearby Kengtung State was invaded and its capital captured by the Thai Phayap Army. Following a previous agreement between Thai Prime Minister Plaek Phibunsongkhram and the Japanese Empire, in December the same year the Thai administration occupied Kengtung and parts of Möngpan. The annexation by Thailand as Saharat Thai Doem northern province was formalized on 1 August 1943.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі Бірма
1947 жылы Бірма Одағының Конституциясы үш Каренни штатын Бірма Одағының құрамындағы бір штат ретінде біріктіретінін жариялады, ол Каренни штаты деп аталды. Сондай-ақ, он жыл өткен соң Одақтан бөліну мүмкіндігі де қарастырылды. 1952 жылы бұрынғы Шан штатының Монг Пай аймағы қосылды және бүкіл аймақ Кая штаты деп қайта аталды, мүмкін, Кая штатындағы Каренни және Карен штатындағы қалған Карен халқының арасына бедел қою мақсатымен. Кареннилер басқа Карен тайпаларымен бірге Мьянма диктатурасына қарсы күресті. Олардың әскери ұйымы – Карен Ұлттық Азаттық Армиясы (KNLA) 1980 жылдары 20 000 мүшеден тұрды. Дегенмен, KNLA-ның саяси тармағы – Карен Ұлттық Одағы (KNU) қақтығысты саяси жолмен шешуге тырысты. 1992 жылы ол Роберт Сей Бертті халықаралық елшісі етіп тағайындады, оның дипломатиялық күш-жігері нәтижесінде 1993 жылы KNU Өкілдігі жоқ Ұлттар мен Халықтар Ұйымына (UNPO) қабылданды. Бирма үкіметінің бақылауындағы штаттар кішкентай мемлекет шеңберінде түрлі өзгерістерге ұшырады. Су электр станциялары және кен байлықтары сияқты ресурстар аймақ төңірегінде үлкен әскери күштердің жиналуына себеп болды, осының салдарынан көптеген адамдар үйсіз қалды және жаңа проблемалар туындады. Ауыр әскери қатысу аймақ тұрғындары үшін қиындықтар тудырды. Жергілікті халыққа жасалған зұлымдықтардың қатарында әскерилердің жерді тартып алуы, мәжбүрлі еңбек және сексуалдық зорлық-зомбылық сияқты адам құқықтарының бұзылуы және аймақ бойынша орналастырылған миналардың салдарынан туындаған жалпы қауіпсіздік жағдайы бар. Бірақ қарулы қақтығыс осымен тоқтаған жоқ, KNU-ның жаңа штабы Мьянма-Таиланд шекарасындағы Му-Ай-Пу қаласында құрылды. 2004 жылы BBC ақпарат көздеріне сілтеме жасап, ондаған жылдар бойы соғыс кезінде 200 000-ға жуық Карен, оның ішінде Кареннилер де, қоныс аударып кеткенін, ал тағы 160 000-ы Таиланд шекарасындағы босқындар лагерлерінде тұрып жатқанын хабарлады. Ең ірі босқындар лагері Таиландтың Так провинциясындағы Мае Ла қаласында орналасқан, онда шамамен 50 000 Карен босқынына пана берілген. 2010 жылдың ақпан айында Бирма әскері Карен ауылдарын үздіксіз өртеп, мыңдаған адамды қоныс аударуға мәжбүр етіп жатыр деген хабарлар тарады. Көптеген Карендер, соның ішінде бұрынғы KNU хатшысы Падох Махн Ша Лах Фан және оның қызы Зоя Фан Мьянма әскери үкіметін этникалық тазалау жасауда айыптады. АҚШ Мемлекеттік департаменті де Мьянма үкіметін діни бостандықты шектеуде айыптады.
The Constitution of the Union of Burma in 1947 proclaimed that the three Karenni States be amalgamated into a single constituent state of the union, called Karenni State. It also provided for the possibility of secession from the Union after 10 years. In 1952, the former Shan state of Mong Pai was added, and the whole renamed Kayah State, possibly with the intent of driving a wedge between the Karenni in Kayah State and the rest of the Karen people in Karen State, both fighting for independence. The division failed, with the Karenni fighting alongside the other Karen peoples against the Myanmar dictatorship. Their military organisation, the Karen National Liberation Army (KNLA), had 20 000 members by the 1980s. However, the political branch of the KNLA, the Karen National Union (KNU), sought to resolve the conflict through political means. In 1992, it appointed Róbert Cey Bert as its international ambassador, whose diplomatic efforts led to the KNU's admission to the Unrepresented Nations and Peoples Organization (UNPO) in 1993. Under the Burmese government control, the states subjected to changes throughout the small state. Resources like the hydropower and mining led to massive military presence around the state; thus, leading many of its people without a home and more problems to arise. The heavy military presence had created issues that people of the state faces as consequences. Mistreatment of the local people include land taken away by the military, human rights violations like forced labor and sexual violence and overall safety of the people resulting from landmine planted around the state. The armed conflict did not end there, however, with the KNU's new headquarters being established in Mu Aye Pu, on the Burma Thai border. In 2004, the BBC, citing aid agencies, estimated that up to 200,000 Karen, including Karenni, had been displaced during the decades long war, with a further 160,000 living in refugee camps on the Thai side of the border. The largest refugee camp is located in Mae La, Tak (ตาก) province, Thailand, which hosts around 50,000 Karen refugees. In February 2010, reports said the Burmese army was continuously burning Karen villages, displacing thousands of people. Many Karen, including people such as Padoh Mahn Sha Lah Phan, former KNU secretary, and his daughter Zoya Phan, have accused the Myanmar military government of ethnic cleansing. The US State Department has also accused the Burmese government of suppressing religious freedom.
Мемлекеттер
Кареннидің бес мемлекеті болды, олар екі өңірге бөлінді.
There were five Karenni states, divided into two regions.
Қаңтаруади
Кантаравади штаты "Шығыс Каренни" деп те белгілі болған. Оның ауданы 2500 шаршы миль (6,475 км²) және 1901 жылы халқы 26 333 адамды құрады. Оның территориясының жартысынан астамы Сальвин өзенінің шығысында орналасқан, бұл аймақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Таиландқа қосылды.
Kantarawadi State was also known as "Eastern Karenni". It had an area of 2500 square miles (6,475 km2) and a population of 26,333 in 1901. More than half of its territory was located east of the Salween River, an area that was annexed by Thailand during World War II.