Кіріспе

Вига, ресми түрде Вига муниципалитеті, Филиппиннің Катандуа провинциясындағы 4-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 22 869 адамды құрайды. Вига – Катандуа провинциясының он бір қаласының бірі және аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Аралдың жалпы жер аумағының шамамен 8,96%-ын және бүкіл елдің 0,0406%-ын құрайды. Вига аралдың ең кең ішкі жазықтарының бірінде, үш көршілес қала мен Филиппин теңізі арасында жатыр. Оңтүстікке қарай Гигмото қаласы, батысқа қарай Караморан қаласы орналасқан. Вига астанасы Вирактан солтүстікке қарай орналасқан.

Тарих

Виганың алғашқы қонысы Кавигада орналасқан, қазір Вига деп аталады. Алғашқы қоныстанушылар құрлықтан келген «Абинес» бастаған тайпалар тобы болды деп саналады. Моро шабуылдарының жиілеуіне байланысты, олар ішкі аймақтарға қашып, провинцияның кішкентай бойлы адамдарына ұқсас алғашқы тұрғындары бар жерге қоныстанды. Олар бұл жерді «Око» (қазіргі Сан-Хосе (Око) ауылы) деп атады, яғни «қысқа бойлы адамдар» немесе «ергежейгіштер» деген мағынаны білдіреді. Моро қаупі азайған соң, қоныс аударушылар топырағы құнарлырақ жерге көшіп, «Марвига» деп аталатын алып өсімдіктердің (габи сияқты) көптеп өсетін аймақты таңдады. Қоныс аударушылардың шығуы әртүрлі болды, себебі олар жергілікті тұрғындар мен көшіп келген тайпалардың аралас некелерінен туған. 16 ғасырдың соңында Хуан де Сальседо экспедициясының тобы деп есептелетін испандықтар бұл жерге жетіп, жергілікті халықты бағындырды. Осыдан кейін бұл жер испандық қонысқа айналды. Франсиско Путиокан есімді августин монахы алғашқы католик діни қызметкері және танылған көшбасшысы болды. Испандықтар бұл елді мекенді «Марвига» сөзінен қысқартылған «Вига» деп атады. Бұл атау кейін муниципалитеттің ресми атауы ретінде қабылданды. Испания отарлау кезеңінде тұрғындар католик дініне көшті. Бірақ уақыт өте келе испандық әкімшіліктің қатыгездігін сезінді. Филиппин революциясы басталғанда, көптеген денелі жергілікті тұрғындар ұлтшыл қозғалысқа қосылып, отарлаушыларға қарсы күресті. Америкалықтар келгенде Вига испандық биліктен дерлік босатылды және азаматтық үкімет құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Вига провинциядағы партизан қозғалысының орталығына айналды. Партизандар мен қашқан жапондық әскерлер арасында қырғын және үздіксіз шайқас Банггерохан мен Кабатанганда бірдей жүрді, онда соңғысы жеңілді. 1951 жылы Сикмил және Сиорон ауылдары жаңа құрылған Гигмото қаласына қосылды.

География

Виганың көп бөлігі құнарлы және таулы жер. Оның беткейлерінің 29 пайызы көлбеу және жайқын, 3 пайызы төбелі-қырлы, 18 пайызы тік төбелер мен таулы, 6 пайызы тегіс немесе аз көлбеу, 13 пайызы тік төбелі және таулы, ал 13 пайызы жазық дала. Саммит және Магсумосо таулары маңызды және ірі таулы формалар болып табылады. Ең ірі жағажай жазығы – кең күріш алқаптары мен нипа және мангр өсімдіктеріне толы кең батпақты жерлер. Вига – ауыл шаруашылығына бағытталған муниципалитет, сонымен қатар провинцияның күріш астығын сақтайтын қоймасы болып есептеледі. Егілетін екі түрлі ауыл шаруашылығы өнімі бар: азық-түлік және экспорттық дақылдар. Азық-түлік дақылдарына палай, жүгері, банан және басқа да түйіртүбі дақылдар жатады. Экспорттық дақылдардың басым бөлігі абака мен кокос пальмасы. Осы дақылдардан алынатын өнім және олардың егілген ауданы жергілікті тұрғындардың негізгі күнкөріс көзі болып табылады.

Орман және өсімдіктер

Вига – биологиялық әртүрліліктің маңызды орталығы. Оның тымбылғы жаңбырлы орманды филиппин қоңыр бұғысы (Rusa marianna), ұшатын түлкілер, сондай-ақ басқа да эндемикалық жартастар түрлері, қабан шошқалар, циветтер, кобралар, алып питон, монитор кесірткелері, желкенді кесірткелер және тағы да басқа эндемикалық жануарлар мекендейді. Филиппин мүйізді құсы, рельс, попугай, ащы құс, қасқыр, фазан, сутас, лапвинг, плувер, филиппин қазы, бөдене, сұңқар, иол, көкек, жылдам ұшатын құстар және тағы да көптеген экзотикалық құстар түрлері де кездеседі. Шындығында, "Филиппин құстарын бақылау саяхаттары" есебі суайдындар мен орманды орман қоры сияқты бірнеше аймақтарда көптеген құс түрлерін анықтады, онда бұғылардың шашыраңқы популяциясы да көбінесе кездеседі. Өкінішке орай, бір құс түршесі – Катандауан қанды жүрегі (Gallicolumba luzonica rubiventris) 20-шы ғасырдың соңында тым көп пайдаланылған. Орманның көп бөлігі сақталған болса да, бұл түр аң аулаудан зардап шекті. Ол өте сирек және жойылуға жақын немесе тіпті жойылған болуы мүмкін, өйткені оның соңғы анықталған нұсқасы 1971 жылы жиналған. Оңтүстік алып жұқа құйрықты бұлт егесі (будкон/бугкон), ол тек Катандауаста және Лусон аралының оңтүстік жартысында табылса, әлі де кеңінен кездеседі. Адамдар оны тамақ үшін және белгілі бір дәрежеде үй жануары ретінде аулағандықтан, оның саны қатты азайды. Лусон құрлығында осы керемет жаратылыстың кездесуі сирек, ал Мариндукеде ол жойылған деп есептеледі.

Флора мен фауна

Катадуан аралдарында және Биколдың кейбір бөліктерінде ғана кездесетін ағаш өмірі салған қосмекенді – Катадуан аралдарындағы тар ауызды бақа (Kaloula kokacii) әртүрлілігін ұнатады, бірақ оған мұқият бақылау жүргізіледі. Орманның бір бөлігін кесу қосмекенділер түрлеріне қауіп тудыруы мүмкін. Hylarana similis амфибиясы тек Катандуанес және Лусон аралдарында ғана кездеседі. Катандуанес аралы мен Бикол аймағының кейбір бөліктерінде жақында ғана табылған жаңа түрлердің бірі – топырақ суда жүзуге бейімделген скинк, оның ғылыми атауы Brachymeles makusog, ол аяқтары жоқ кесіртке. Диптерокарп орманында көптеген тропикалық өсімдік түрлері, оның ішінде қауіп төндірілген құмыра гүлдері мен раффлезия, сондай-ақ эндемикалық банан түрлері де бар. Якал, апитонг, палосапис және молаве сияқты көптеген құнды қатты ағаштар ормандарда кездеседі, бірақ жергілікті хабарлар олардың қазірдің өзінде қауіп астында екенін көрсетеді. Мангр ормандары бірнеше жағалау аймақтарында бар, бірақ ең ірілері Банкерохан (Вига Панганибан) ауданында орналасқан.

Теңіздің әртүрлілігі

Виганың теңіз ортасы құрлықтағы аймақтармен салыстырғанда экологиялық тұрғыдан да бай. Жағалау рифтері алып тритон, каури, абулон, конуслы бұршақтар, конькилер, сегіз аяқты жәндіктер, кальмарлар және наутилустар сияқты көптеген жойылу қаупі төніп тұрған және қорғауға алынған моллюск түрлеріне пана болады. Сонымен қатар, наурыз-маусым айларында дельфиндер мен киттер сияқты теңіз сүтқоректілерінің жағалауларында жиі кездесетіні хабарланады. Виганың құнарлы жағалауларында каулерпа, валония және турбеллария сияқты көптеген жеуге жарамды теңіз балдырлары да көптеп өседі. Вига Куросио ағымының бастапқы бөлігінде орналасқан; бұл ағым Шығыс Филиппин, Тайвань және Жапония арқылы өтеді. Бұл ағым көші-қон және көбею сияқты көптеген теңіз тіршіліктерінің физиологиялық және биологиялық функцияларын атқарады. Сондықтан оның суларында көшіп бара жатқан балықтардың жолдары жиі кездеседі. Тунецтің көші-қоны сәуір және мамыр айларында ең жоғары шарына жетеді. Бұрын дугонгтардың жағалауда жүзгені белгілі болған, бірақ қазір бұл құбылыс өте сирек кездеседі. Вига жағалауы ұшу балықтарының шоғырланған жері болып табылады; ұшу балықтары ең ірі өлшемдеріне жете алады, салмағы түйе балықтарына (Rabbitfish) тең болуы мүмкін. Риф балықтарының бір түрі – түйе балықтары, бұл аймақтағы ең көп ауланатын теңіз тропикалық балықтарының бірі. Олардың көбею маусымында (наурыз-мамыр) жағалауға шығатын шабақтары көп мөлшерде ауланады. Жыл сайын шамамен 10 миллион түйе балық шабағы ауланады. Бұл табиғи құбылыс көптеген адамдарды тамақпен қамтамасыз етеді, бірақ оның экологиялық салдары өте ауыр болуы мүмкін. Табиғатты қорғаушылар осы мәселе бойынша экологиялық диалогты күшейту үшін үгіт жүргізуді бастады. Сонымен қатар, Тынық мұхитының шығыс жағалауындағы көптеген кіші аралдарда теңіз қияндарының көптеп таралғаны белгілі.

Климат

Виганың тропикалық жаңбырлы орман климаты (Af) бар, жыл бойы мол жауын-шашын жауады, ал қараша және желтоқсан айларында өте ауыр жаңбыр жауады.

Барангай

Вига саяси тұрғыдан 31 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Демография

2020 жылғы санақта Вига, Катандуаның халқы 22 869 адамды құрады, халық тығыздығы .

Экономика

Вига – провинцияның күріш астық қоймасы саналатын ауыл шаруашылығы муниципалитеті. Екі түрлі ауыл шаруашылығы өнімі өндіріледі: тағамдық және экспорттық дақылдар. Тағамдық дақылдарға палай, жүгері, банан және басқа да түйнек жемістер жатады. Экспорттық дақылдардың бастысы – абака және кокос. Осы дақылдарға отырған жерлер мен олардан алынатын өнімдер жергілікті тұрғындардың негізгі күнкөріс көзі болып табылады.