Кіріспе

Көңіл көтеру айдыны

Гравитрон – көңіл көтеру айдыны, көбінесе жәрмеңкелер мен мерекелік шараларда кездесетін, көшіруге арналған түрде жасалған. Гравитрон алғаш рет 1983 жылы Morey's Piers-те пайда болды, бастапқыда Wisdom Industries компаниясымен жобаланып және өндірілді. Бұл "Ротор" деп аталатын бұрынғы айдынның өңделген түрі.

Құрылымы мен жұмыс істеуі

Гравитрон алғаш рет 1983 жылы Морей пирсінде пайда болды және көп елдегі ойын-сауық парктерінде тез танымал атракционға айналды. Бұл «Ротор» деп аталатын бұрынғы аттракционның модификациясы. Аттракцион бастапқыда Wisdom Industries компаниясымен жобаланып, өндірілген. Аттракцион толығымен жабық, ішкі қабырғасының бойымен 48 төсемделген панель орналасқан. Пассажирлер бұл панельдерге сүйеніп отырады, олар артқа қарай бұрышпен орнатылған. Аттракцион айнала бастағанда, жолаушылар центробегті күшті сезінеді, ол аттракцион орталығынан сыртқа қарай бағытталған. Бұл күш, қабырғалардың көлбеулігімен бірге, жолаушылардың аяқтары жерге тимей, толығымен қабырғаларға сүйенуіне мүмкіндік береді. Жолаушылар еденнің орнына қозғалғандықтан, Гравитрон Ротордың бір кемшілігін жояды, онда жолаушылардың аяқтары жылжымалы еден мен қабырғаның арасында қысылып қалуы мүмкін, мысалы, Six Flags Great America паркіндегі Cajun Cliffhanger роторында болғандай. Аттракцион максималды 24 айналым/минут жылдамдықпен айналуы мүмкін. Ол 33 кВт 3 фазалық электрмотордың арқасында 20 секундтан кем уақытта осы жылдамдыққа жетеді. Осы кезде жолаушылар гравитация күшінің үш еселенген центробегті күшін сезінеді. Әдетте аттракционда «THRILLER» деген жарықтандырылған тақта орналасқан, бірақ кейде тақтада шоудың аты көрсетіледі. Кейбір модельдерде мұндай тақта жоқ. Аттракцион операторы аттракционның орталық бөлігінде орналасқан. Оператордың міндеттерінің бірі – аттракционмен қатар жарық пен музыканы басқару. Кейбір түрлерінде жабық тізбекті телекамералар орнатылған, бұл күтіп тұрған жолаушылар мен жаяу өтушілерге аттракционның жұмыс істеуін бақылауға мүмкіндік береді. Бұл аттракционның төбесі жоқ бірнеше нұсқалары бар (яғни, жоғарғы кенеп орнатылмаған). Аттракционның барлық бөліктері 15 метрлік тіркемеге салынып тасымалданады. Аттракционды құрастыруға алты сағаттан аз уақыт кетеді, ал жинауға үш сағат жеткілікті.

Оқиғалар

1991 жылдың 20 тамызында Миссури штатының жәрмеңкесінде "Гравитрон" аттракционы өздігінен бұзылып, жеті баланы жарақаттады. Осы оқиға салдарынан "Murphy Enterprises" компаниясы, аттракцион операторы, және "Wisdom Manufacturing" компаниясына қарсы көп тарапты сот процесі басталды, нәтижесінде аттракциондар өзгертіліп, қауіпсіздік стандарттары күшейтілді. 2004 жылдың сәуірінде Флорида штатының Майами қаласындағы "Дейд округінің жастар жәрмеңкесінде" панель ажырап, үш жолаушы аттракционнан шығып кетті. Шығып кеткен жолаушылардың бірі – 16 жастағы қыз, ол ауыр жарақат алды. Жеті адам жарақаттанды, оның ішінде аттракцион сыртында тұрған, сынықтарға шалысқан екі адам да болды. Осыдан кейін DCYF қауіпсіздік ережелерін күшейтіп, аттракционды жәрмеңкеден алып тастады. 2007 жылдың 8 қыркүйегінде Вашингтон штатындағы Спокан округінің қалааралық жәрмеңкесінде "Гравитрон" аттракционына отырған жасөспірім бала жарақат алды. Бала аттракцион қозғалып тұрғанда басын металл бөлігіне соғып алып, жарасын жабу үшін бас терісіне екі тігіс салынды. Куәгерлердің сөзіне қарағанда, бала қауіпсіздік ескертулерін елемей, аттракционның қабырғаларына өрмелеген. Мемлекеттік тергеушілер аттракцион қауіпсіз екенін және оқиғаның себебі құрбанның өзінің әрекеттері болғанын анықтады. 2023 жылдың 7 шілдесінде Теннесси штатының Смит округіндегі жәрмеңкеде "Гравитрон" аттракционын тексеру кезінде бір жұмысшының басы кесіліп қалды.