Кіріспе

Фрэнк Эдвард Вулли (27 мамыр 1887 – 18 қазан 1978) – ағылшын кәсіби крикетшісі. 1906-1938 жылдары аралығында Кент округінің крикет клубында және Англия крикет құрамасында ойнады. Шынайы жан-жақты ойыншы болған Вулли сол қолмен соққы беретін және сол қолмен доп тастайтын. Ол қақпаға жақын жердегі ең үздік алаң қорғаушы, сонымен қатар бірінші сыныпты карьерасында 1000-нан астам соққыны қабылдаған жалғыз қақпашы емес. Оның жинаған ұпайларының жалпы саны барлық уақытта екінші орында, ал алған қақпаларының саны 27-ші орында тұр. Вулли 1909-1934 жылдар аралығында Англия құрамасы сапында 64 тестілік матчта ойнады және крикет тарихындағы ең ұлы жан-жақты ойыншылардың бірі саналады. Ол 1911 жылғы Wisden Cricket жылнамасының «Жылдың үздік крикетшісі» атанды және 2009 жылы ICC Крикет Даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір

Вулли 1887 жылы Кент графтығындағы Тонбридж қаласында төрт бауырдың ең кішісі болып дүниеге келді. Оның әкесі Чарльз Вулли қаладағы Хай-стритте велосипед шеберханасының иесі еді, ал Вулли осы бизнестің үстінде дүниеге келді. Чарльз өзінің шеберханасын әкесінен мұра еткен бояу бизнесімен біріктірді, бірақ Эшфордтағы теміржол жұмыстарында инженер мамандығын алған; ол осы жерде теміржол жұмысының иесінің қызы Луиза Льюиске кездесіп, үйленді. 1899 жылы бұл жерде Тонбридж оқу орталығы құрылды, ол Кенттің жас кәсіби крикетшілерін даярлауға арналған оқу мекемесі болды. Оқу орталығынан өткен крикетшілер Вуллидің крикет мансабының басында Кенттің төрт округтік чемпионатты жеңіп алған командаларының негізін құрады. Вулли ерте жасынан крикетке қызығушылық танытты және ол ағаларымен бірге әкесінің шеберханасының артында ойнайтын; ағалары да Angel Ground-тегі матчтарды жерге қарап тұрған ағаштан тамашалап отыратын. Ол сондай-ақ Тонибридж үшін ойнауға және 1906 жылы Тунбридж Уэллс Рейнджерс ФК-мен келісімшартқа қол қоюға жеткілікті жақсы футболшы болды. Кенттің бас жаттықтырушысы Том Паулидің шақыруымен матчқа қосылып, құрамды толықтыруға көмектесті. Вулли Макканлис пен оқу орталығының басқа жаттықтырушыларын әсерлі етті және маусым бойы әртүрлі командаларда ойнап, 960 ұпай жинап, 115 қақпа соқты. Блайт Вуллидің бала кезіндегі құрметтейтін тұлғасы еді.

Крикет мансабы

1906 жылы мамыр айында екінші XI матчынан кейін, ағасы Клодпен бірге ойнаған матчта, Вулли Олд Траффордта Ланкаширге қарсы Каунти Чемпионаты матчы үшін Кенттің бірінші XI құрамына Блайттың алаңда қолына жарақат алғандықтан орнына қосылды. Алайда, Кенттің екінші иннингінде ол 64 ұпай жинады және маусымның қалған бөлігінде құрамдағы орнын сақтап қалды, тек Кентербери крикет апталығында бірінші XI-ден шықты – бұл маңызды әлеуметтік шара болатын және әуесқой ойыншылардың ойнауға ықтимал болатын уақыт. Ол 16 матчта ойнап, 779 ұпай жинады және 42 қақпа алды. Оның мансабында бір маусымда кем дегенде 1000 ұпай жинамаған жалғыз маусымы осы болды. Оның жинаған жалпы ұпайы – 58,959, бұл бірінші сыныптық матчтардағы екінші ең жоғары көрсеткіш, тек Джек Хоббс одан жоғары. Ол 132 рет 5 қақпадан асып түсті және 28 рет бір матчта 10 қақпа алды. Ойыншы ретінде ең көп қақпа алған ойыншы – ол. Барлығы Вулли 978 бірінші сыныптық матчта ойнады, оның ішінде Кент үшін рекордтық 764 матч, оның мансабы 1938 жылға дейін созылды. 51 жасында зейнеткерлікке шықты, соңғы маусымда 1590 ұпай жинады. 2000 жылы Халықаралық крикетшілер қауымдастығының Даңқ залына енгізілді және 2009 жылы құрылған ICC Крикет Даңқ залының алғашқы мүшесі атанды.

Стил және техника

Барклидің крикет әлеміне жазған Гарри Алтем Вуллиді "ұзын бойлы және әдемі" тұлға деп сипаттады, ол "сабырлы мінезімен" және "қозғалыстарында асықпайтындығымен" ерекшеленді. Бетсмен ретінде ол соққыларын дұрыс уақытта орындау қабілетіне ие болды және ұзын қолдарын толық пайдаланды; ол басқа бетсмендер жақсы ұзындықтағы доптар деп санайтын доптарға қарсы артқы аяғымен қуатты соққылар жасауға ерекше жарамды болды. Ол боулинг жасағанда да әдемілік танытты, биіктігін пайдаланып доптан қосымша секіруге қол жеткізді. Алтем Вуллидің Уилфред Родс сияқты нәзік болмаса да, жағдай оған қолайлы болған кез келген жасықтың қорқынышты боулингшісі екенін атап өтті. "The Daily Telegraph" газетіндегі некрологында Е.В. Свантон оны "ешқашан ойнамаған ең әдемі бетсмен" деп сипаттады, ал газетте "Вулли сияқты қуанышпен және адалдықпен қызмет еткен крикетші тағы болмады" деп жазылған. Р. С. Робертсон Глазго айтқандай, "оның туралы жазғанда, сөздер жеткіліксіз болып көрінеді. Вуллидің керемет иннингін сипаттағанда, олардың көпшілігі өнер тұрғысынан керемет болды, сондықтан сіз сөздеріңізді сақтап, оларды майдың немесе пышақтың тілімдері сияқты қатарларға жинақтауыңыз керек еді. Оның бірінші оверінде, мысалы, тамаша оф-драйв, содан кейін керемет кесу, одан кейін жеңіл лег-глайд болды. Екінші оверде де осыған ұқсас нәрсе орын алды, ал сіздің мақтауларыңыз бұрыннан толыққан еді. Ең жақсысы - оқырмандарыңыз Франк Вулли қалай ойнайтынын біледі деп есептеу және ешқандай артық сөздерді қолданбау". Ол былай деді: "Вуллидің әрбір соққысында жаздың өзі сіңірілгендей, ол кейде түстерде көрінетіндей ойнайтын". Wisden-нің некрологында Р. Л. Ароузсмит "оның орташа ұпай жинау көрсеткіші тек Джессоптан жоғары, ал Трампермен тең" деп жазды. Оның философиясы - боулингшіге үстемдік ету. "Мен ойнап тұрғанда", - деді ол, - "мен шабуылшымын".

Соғыс уақытындағы қызмет

1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ағылшын крикет маусымы жалғасты, бірақ халықтың қызығушылығы төмендеді және ойынның әлеуметтік жағы шектелді. Вулли қыркүйек айында үйленді және бірден әскерге қосылмады, орнына әкесінің оқ-дәрі өндіруге ауыстырылған шеберханасында жұмыс істеді. Оның үш бауыры 1914 жылы Кент форттық корольдік инженерлерге қосылды, ал 1915 жылы Вулли оларға қосылуға тырысты, бірақ медициналық тексеруден өтпеді. Кент комитетінің хаттамаларында Вуллидің медициналық тексеруден өтпеу себебі екі аяғындағы саусақтарының тығыздалуы деп көрсетілген, ал оның өмірбаянын жазған Иан Пиблс бұл көзі мен тістеріне байланысты болды дейді. Ол 1916 жылы Йоркширге қарсы Ланкашир командасы үшін жүздік соқты. Зейнеткерлікке шыққанға дейін Вулли крикет мектебін ашуға жеткілікті жерді сатып алып, Хилденбороға үй салды. Ол Кентерберидегі Король мектебінде крикеттен жаттықтырушы болды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін мектеп Корнуоллға эвакуацияланды, ал Вулли Клифтонвиллге көшіп, жергілікті қорғаныс жасағына қосылды. Оның жалғыз ұлы Ричард 1940 жылдың қараша айында SS Beaverford кемесінде, HX 84 конвойының құрамында саудагер теңізшісі болып қызмет еткен кезде қаза тапты. Соғыс жылдарында Вулли көпшіліктің көңілін көтеру және моральдық жағдайын жақсарту мақсатында бірнеше көрме матчтарында ойнады. Соғыстан кейін ол Тунбридж Уэллс қаласына көшіп, он жыл бойы Король мектебінде жаттықтырушылық қызметін жалғастырды, сондай-ақ 1950 жылдардың басында Бутлинс демалыс лагерінде крикеттен жазғы жаттығулар өткізді. Ол екі рет "Ескі Англия" командасының құрамына кірді, Кент және МКК-нің өмірлік мүшесі болып сайланды және 1950-1961 жылдар аралығында Кенттің бас комитетінде жұмыс істеді. Сибил 1962 жылы қайтыс болды, ал Вулли Букингемширдегі Лонгвикке қызының бірімен бірге тұруға көшті. Ол белсенді өмір салған, Кентербери крикет апталығында Сент-Лоуренс алаңына жиі баратын, ал 1971 жылдың қаңтарында 1970-71 жылғы "Пепел" сериясының соңғы екі матчын көру үшін Австралияға ұшып барды. Сол жылы ол американдық жесір Марта Уилсон Морсқа үйленді және Канаданың Нова-Скотия провинциясында қоныс тепті. Ол 1978 жылы Нова-Скотияның Честер қаласындағы үйінде 91 жасында қайтыс болды. Кентербери соборында қоштасу рәсімі өтті, ал Вуллидің күлі Сент-Лоуренс алаңына шашылды.