Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Данияның жартылай аңыз патшасы, Ұлы Кнуттың ұлы және осы Хартакнуттың (шамамен 1018–1042) ұрпағы.
Semi legendary king of Denmark
the son of Canute the Great and the descendant of this Harthacnut (c. 1018–1042)
Хартакнут немесе Кнут I (Hardeknud; Ежелгі норвег тілінде: Hǫrða Knútr) – Данияның жартылай аңыз патшасы. Ежелгі скандинавиялық әңгімелердегі «Рагнарссона татты» бойынша Хартакнут – жартылай мифтік викинг басшысы Сигурд Иттің көзіндегі жыланның ұлы, ал ол өзі легендарлы Рагнар Лодброктың ұлдарының бірі. Сага өз кезегінде Хартакнутты тарихи патша Гормның әкесі етеді. Ол 10 ғасырдың басында Данияны жаулап алған Нортманнияның Хардегонымен бірдей болуы мүмкін деген болжам бар, бұл туралы Бремендік Адам хабарлаған.
Harthacnut or Cnut I (Hardeknud; Old Norse: Hǫrða Knútr) was a semi legendary King of Denmark. The old Norse story Ragnarssona þáttr makes Harthacnut son of the semi mythic viking chieftain Sigurd Snake in the Eye, himself one of the sons of the legendary Ragnar Lodbrok. The saga in turn makes Harthacnut the father of the historical king, Gorm. It has been suggested he is to be identified with the Hardegon of Northmannia whose early 10th century conquest of Denmark was related by Adam of Bremen.
Рагнарсон шатыр
Рагнарсон сағасы Рагнар Лодброктың ұлдарының ерліктерін баяндайды және оларды скандинавиялық корольдіктердің кейінгі билеушілерімен генеалогиялық байланыс арқылы жалғастырады. Дания үшін, Нортумбрия королі Элланың қызы Блейя арқылы, Сигурд Көзді Жылан Хартакнуттың (Hörða Knútr) әкесі болды делінеді. Хартакнут Зеландия, Скания және Халландта әкесінің орнын басты, бірақ Викенді бөліп алмады, және ол Гормның әкесі болды. Ғалымдардың пікірлері осындай батырлық дереккөздердегі материалды қаншалықты шынайы тарих және шежіре ретінде қарастыру қажеттігіне байланысты екіге бөлінген.
The saga Ragnarssona þáttr relates the acts of the sons of Ragnar Lodbrok, and proceeds to link them genealogically to the later rulers of the Scandinavian kingdoms. For Denmark, it relates that by Blaeja, the daughter of King Ælla of Northumbria, Sigurd Snake in the Eye became father of Harthacnut (Hörða Knútr). Harthacnut is said to have been his father's successor in Zealand, Scania and Halland, but not the break away Viken, and he was father of Gorm. Scholarly opinion is divided as to the degree to which the material found in such heroic sources is to be taken as authentic history and genealogy.
Герхардтан екі дерек көзі бар. Олар Германиядан келген Бремендік Адамның еңбегінде кездеседі. Ол Герхардтың ұрпағы, Дания патшасы Свейн II-ден алған мәліметтерге сүйене отырып, Бремен архиепископтарының тарихын жазған («Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum»). Адамның айтуынша, Хельге патша тақтан алынып, Данияны Швециядан (Sueonia) келген Олоф Браш басып алған. Ол екі ұлы – Гирд пен Гнупамен бірге патшалықты «күшпен иеленді» және бірге билік құрды, осылайша Данияда Олаф әулетін құрды. Адам олардан кейін Сигтриггтің билік еткенін хабарлайды. Сигтриггтің Гнупаның Даниялық асыл әйел Асфридтен туған ұлы екені мәлім, және оның өлімінен кейін анасы Шлезвиг маңында орнатқан екі рун тасында бейнеленген. Адам содан кейін Сигтриггтің қысқа ғана уақыт билік еткенін, ал Бремен архиепископы Хогердің (909–915/917) кезінде Свейннің ұлы Хардегон «Northmannia» – «солтүстік халықтарының жерінен» келгенін айтады. Бұл Норвегия, Нортумбрия, Нормандияны білдіруі мүмкін, олар жақында Даниялық викингтермен отарланған, тіпті Солтүстік Ютландияны да. Хардегон жас патша Сигтриггті дереу тақтан түсіріп, содан кейін шамамен отыз жыл бойы қарсылықсыз билік жүргізді. Хардегонды көбінесе аңызға толы Хартакнутпен теңестіреді, бірақ кейбір тарихшылар, мысалы Лиз Якобсен, Хардегонның жеке тұлға екенін тұжырымдайды. Адам кейін Германияның Генрих I-нің Данияға шабуыл жасағанын айтады, қорғаныстағы патша кейбір қолжазбаларда Хардекундт Вурм, ал басқаларында – filius Hardecnudth Vurm деп аталған. Тарихшылардың көпшілігі Вурмның (ағылшын тілінде – құрт немесе жылан) Даниялық Горм есімінің неміс тіліндегі нұсқасы екеніне келіседі, бұл Хартакнуттың ұлы Гормға сілтеме жасау немесе Хартакнут пен Гормның бір адам екенін көрсететін есім болуы мүмкін. Видукинд Корвейдің саксондық жылнамалары 934 жылы Генрих I-нің қолынан Дания патшасы Хнубаның (Гнупа) жеңілгені және мәжбүрлеп христиан дініне өтуі туралы хабарлайды. Сол сияқты Олав Триггвассонның сағасы Гнупаның Горм Ескіге қарсы жеңілгенін айтады. Кейбір тарихшылар (мысалы, Шторм) бұл деректерді Сигтриггтің әкесі Гнупаның Бремендік Адамның айтқаннан әлдеқайда кейін Данияның кем дегенде бір бөлігін билік еткенін және оның әулетін тек Хартакнуттың ұлы Горм ауыстырғанын көрсететін дәлел ретінде қарастырады.
Two possible references to Harthacnut appear in the work of clergyman Adam of Bremen, who came from Germany to record the history of the Archbishops of Bremen (Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum), partly based on information from Gorm's descendant, Sweyn II of Denmark. Adam states that a king Helge was deposed and Denmark was conquered by Olof the Brash who came from Sweden (Sueonia). Along with two of his sons, Gyrd and Gnupa, Olof took the realm "by force of arms," and they ruled it together, thus founding the House of Olaf in Denmark. Adam reports that they were followed by a Sigtrygg. That Sigtrygg was the son of Gnupa by a Danish noblewoman named Asfrid, and is shown on two runestones near Schleswig, erected by his mother after his death. Adam then relates that after Sigtrygg reigned a short time, during the tenure of Archbishop Hoger of Bremen (909–915/917), Hardegon, son of Sweyn, came from "Northmannia" the "land of the Northmen," by which he may have meant Norway, Northumbria, Normandy, which had recently been colonized by Danish Vikings, or even northern Jutland. Hardegon immediately deposed the young king Sigtrygg, and then ruled unopposed for approximately thirty years. Hardegon is often equated with the Harthacnut of legend, but some historians, such as Lis Jacobsen, instead have concluded that Hardegon is distinct. Adam later refers to an attack on Denmark by Henry I of Germany, naming the defending king as Hardecnudth Vurm in some manuscripts, filius Hardecnudth Vurm in others. Historians generally agree that Vurm (English: worm or serpent) is a German rendering of the Danish name Gorm, and this leads to alternative interpretations, that this is reference to Gorm, son (filius) of Harthacnut, or that it is a double name indicating that Harthacnut and Gorm were the same person. The Saxon chronicles of Widukind of Corvey report the defeat and forced baptism of the Danish king Chnuba (Gnupa), in 934 at the hands of Henry I. Likewise, Olav Tryggvasson's Saga tells of Gnupa's defeat by Gorm the Old. Some historians (e. g. Storm) have taken these as indications that Sigtrygg's father Gnupa still ruled at least part of Denmark much later than credited by Adam of Bremen, and his dynasty was only displaced by Harthacnut's son, Gorm.
Сакс грамматикасының Gesta Danorum
Сакс Грамматикустың "Gesta Danorum" еңбегінде Хартакнут Кнут ретінде суреттеледі. Ол Рагнар Лодброктың ұрпағы Эрик пен Харальд Клактың немересі Гудормның ұлы ретінде сипатталады. Оның баянында Хартакнутты Эннинуп (Саксоның Гнупаны бейнелеуі деп есептеледі) өсіреді, бірақ ол ешқашан христиан дініне өтпейді.
In the late and legend influenced Gesta Danorum of Saxo Grammaticus, Harthacnut appears as Knut. He is described as a son of Erik, a descendant of Ragnar Lodbrok, by Gudorm, the granddaughter of Harald Klak. In his version of the tale, Harthacnut is raised by Ennignup (suggested to be Saxo's rendition of Gnupa), but never accepts Christianity.
Роскилденс хроникасы
12 ғасырдағы анонимді Роскилденсе хроникасында Адам Бремендіктің Норвегиялық Свейннің ұлы Хардегонның Данияны жаулап алуы туралы баяндамасымен, кейінірек Свейн Форкбирдтің Англияны жаулап алуының элементтерін араластырған, шатасқан сипаттама бар. Онда Свен корольдің Норвегиядан Англияға барып, Этельред патшаны қуғандығы, ал оның ұлдары Хартакнут пен Горм Данияны жаулап алып, Харальд патшаны өлтіргені жазылған. Содан кейін Данияны Горм, ал Англияны Хартакнут иеленді.
The anonymous 12th century Chronicon Roskildense contains what appears to be a confused rendering that appears to combine aspects of Adam of Bremen's account of the conquest of Denmark by Hardegon, son of Sweyn from Norway, with the later Danish conquest of England by Sweyn Forkbeard. It reports that king Sven went from Norway to England, where he expelled king Ethelred, and that his sons Harthacnut and Gorm conquered Denmark, killing king Haraldus. Denmark was then taken by Gorm and England by Harthacnut.
Сильвердейл қазынасы
Silverdale Hoard-та "Airdeconut" деген есіммен таңбаланған күміс монета бар, ол Harthacnut-тың ағылшынша немесе римдік нұсқасы. Бұл қазына 10 ғасырдың басына жатады, бірақ стилі Нортумбрияның басқа викинг патшаларының монеталарына ұқсас. Airdeconut монетасы бұрын белгілі емес нортумбрийлік викинг патшасымен байланысты болуы мүмкін, немесе ол Данияның Хартакнуты сияқты бұрыннан белгілі Хартакнутқа қатысты болуы мүмкін. Сондықтан, бір адамның Нортумбрия мен Данияда да билік еткені мүмкін, мүмкін, бір уақытта емес. Дегенмен, кейбір ғалымдар Адамның Данияны жаулаған Хардегон шыққан Нортманния Нортумбрия болған жайында болжайды, немесе ол Нормандия болуы мүмкін, соңғы тілдік талдау Airdeconut есімінің жазылуын осымен байланыстырады.
In the Silverdale Hoard is a silver coin impressed with the name "Airdeconut" an Anglicized or Romanized variant of Harthacnut. The hoard dates to the early 10th century, but the style is similar to coins of other viking kings of Northumbria. The coin of Airdeconut could relate to an otherwise unknown Northumbrian viking king, or it could relate to an already known Harthacnut such as the Harthacnut of Denmark. It's thus not inconceivable that the same person could have ruled in both Northumbria and in Denmark, perhaps not at the same time? However, some have suggested that the Northmannia from which Adam's Danish conqueror Hardegon came may be Northumbria, or that it may be Normandy, with which one recent linguistic analysis would connect the spelling of the name Airdeconut.