Кіріспе

Монте-Визо немесе Монвизо (;) – Италиядағы Коттиан Альпының ең биік тауы. Ол Франция шекарасына жақын, Италияда орналасқан. Монте-Визо пирамида тәрізді пішінімен әйгілі. Ол көршілес шыңдардан шамамен 500 метрге биік болғандықтан, алыстан көрінеді, оның ішінде Пьемонт жазығынан, Ланге аймағынан, Зермат шаңғы курортындағы Теодульпастан, Кол-ду-Галибьерден және Мон-Блан массивінің шыңдарынан көруге болады. Өте ашық күні Милан соборының қырлы мұнараларынан да көрінуі мүмкін. Монте-Визо Paramount логотипіне шабыттандырған таулардың бірі болуы мүмкін деген пікір бар. Италияда батыс Альп тауларындағы ең биік тау болғандықтан, оны "Тас патша" (Il Re di Pietra) деп те атайды. 2013 жылы ЮНЕСКО-ның трансшекаралық биосфералық қорығы деп жарияланды. Италияның ең ұзын өзені – По өзені осы таудың етегінен басталады.

География

Монте-Визоның солтүстік беткейлерінде Италияның ең ұзын өзені По өзенінің бастауы, сондай-ақ 2020 метр биіктіктегі Пиан-дель-Ре жатыр. Монвизо тобы По алқабы, Валье Вараита алқабымен және француз жағында Гил алқабымен қоршалған. Топтың солтүстік бөлігі, Пунта Гастальдиден Коль-де-ла-Траверсеттеге дейін, Франция шекарасында орналасқан.

Тарих

Монте-Визо – 2000-2400 метр биіктікте орналасқан неолиттік жадеит кенішінің орны. Оның өнімділігі шамамен б.з.д. 5000 жылы ең жоғары деңгейге жеткен. Жадеиттен культ балталары жасалған, олар Батыс Еуропаның барлық аймақтарында табылған. Мұндай салтанатты балтаның бірі Ирландияның батысындағы Тристия деген кішкентай төбеден алыс жерде табылған және Ирландия Ұлттық мұражайы – Археология, Дублин қаласында қойылған. Көне заманда бұл тау Везулус деп аталған. Монте-Визоға алғаш рет 1861 жылғы 30 тамызда Уильям Мэтьюс, Фредерик Жакомб, Жан Батист Кроз және Мишель Кроз көтерілген. Алғашқы әйел, таудың шыңына шыққан – Алессандра Боарелли (1838–1908), ол 1864 жылғы 16 тамызда бұл жетістікке қол жеткізген.