Кіріспе
Рудельсбург – Германиядағы тау үстіндегі қираған қамал. Ол Саале өзенінің шығыс жағасында, Саалект ауылының үстінде, Германияның Саксония-Анхальт жеріндегі Бургенландкрайс ауданының Наумбург қаласында орналасқан. Рудельсбург орта ғасырларда Наумбург епискобы салған және Саале аңғары арқылы өтетін Виа Регия сияқты сауда жолдарын қорғауға қызмет еткен. Рудельсбург – Наумбург епископтары мен Веттин әулетінен шыққан Мейсен маркграфтары арасындағы қақтығыс ошағы болды. Қайта-қайта әртүрлі ақсүйек отбасыларға тұрақ болған қамал, отыз жылдық соғыста қиратылып, содан кейін күйреуге ұшырады. 19 ғасырдың басында таулардың романтикалық бейнесінің қалыптасуы мен жаяу серуендеудің танымалдылығының артуына байланысты Рудельсбург танымал туристік орынға айналды. 1855 жылдан бастап ол барлық неміс тілді елдерден делегаттар қатысатын ең көне студенттік бауырластықтар одағы – Kösener Senioren Convents Verband ұйымдастырған жыл сайынғы жиын орны ретінде жалпыға танылды. Рудельсбург әлі де келушілерді қызықтырады және «Романдық жол» (нем. Straße der Romanik) туристік бағытында орналасқан.
The Rudelsburg is a ruined hill castle located on the east bank of the river Saale above Saaleck, a village in the borough of Naumburg in the county of Burgenlandkreis in Saxony Anhalt, Germany. The Rudelsburg was built in the Middle Ages by the Bishop of Naumburg and served to secure trade routes such as the Via Regia through the Saale Valley. The Rudelsburg was a point of conflict between the bishops of Naumburg and the Margraves of Meissen belonging to the House of Wettin. The castle occasionally served various noble families as a residence, until it was destroyed in the Thirty Years' War and thereafter fell into disrepair. In the early 19th century the Rudelsburg became a popular tourist destination thanks to the romanticisation of mountains and the rise of hiking as a pastime. From 1855 onwards it achieved national renown as the annual meeting place of the Kösener Senioren Convents Verband, the oldest union of student fraternities with delegates from all German speaking countries. The Rudelsburg still maintains a particular attraction for visitors and lies on the Romanesque Road (Ger:Straße der Romanik), a tourist route.
География
Рудельсбург Саксония-Анхальт жеріндегі Бургенландкрейс округінің Бад-Кесен қаласының маңындағы Салек төбесінен және Сале өзенінен шамамен биіктікте орналасқан, тасты қабырғалы әктас тау жотасының үстінде салынған. 2010 жылдан бері бұл аймақ Наумбург муниципалитетінің құрамына кіреді.
Тарихқа дейінгі кезең: ерте қола дәуіріне дейінгі қоныстар
Археологиялық жағдайлар Рюдельсбург орнында ерте қола дәуірінің қонысы болғанын көрсетеді, ол Юнетиц мәдениетімен байланысты деп саналады. Небра аспан дискінің табылуы осы тарихқа дейінгі цивилизацияға және оның дамыған мәдениетіне қоғамның назарын аударды, сондай-ақ Саксония-Анхальт және Тюрингия аймағындағы қоныстарға қызығушылықты арттырды. Мұндай қоныстардың саяси, діни және экономикалық маңызы әлі толық анықталған жоқ, бірақ осы мәселе қарқынды зерттеулердің назар ортасында тұр.
Әскери бекініс және дворяндық орда
Рудельсбург қамалы 1050 жылы шекараны нығайту үшін салынды және 1150 жылы орталық және сыртқы қамалдар қосылып, кеңейтілді. Жақын маңда, батыс төбесінде Саалек қамалының қираған қалдықтары орналасқан. Рудельсбург алғаш рет 1171 жылы Рутелебисберг деген атпен тарихи құжаттарда көрсетілді. 1238 жылы Мейсен маркграфы Генрих III шіркеуге көрсеткен қызметі үшін Наумбург епископынан қамалды алып, оған қызмет ететін дворяндардың бірнеше әулеттерін орналастырды (олар шаруалардан жоғары, бірақ жоғары дворяндыққа жатпайтын, лордқа адал қызметкерлер еді). 1271 жылғы деректерде 12 түрлі қамал бастығының есімі аталады. 1293 жылы алғаш рет діни қызметкер туралы мәлімет кездеседі. 1348 жылдың 22 сәуірінен 30 шілдесіне дейін Наумбург азаматтары, капитандары Иоганн фон Траутцшен бастаған, асыл Curtefrund-пен дау кезінде Рудельсбургті қоршауға алды. Деректерде қоршау кезінде грек отын шашатын "instrumentum" пайдаланғаны айтылады. Бұл оқ-дәрінің ерте түрі болуы мүмкін және Германиядағы қоршауда атыс қаруын қолданудың алғашқы жазбаларының бірі саналады. Еуропадағы ең ерте мәліметтер Италиядан (Флоренция 1326, Cividale 1331) және француз флотынан (1338, 1346) алынған. Наумбург азаматтары қоршау кезінде Рудельсбургті өртеп жіберді, екі тараптан да қазалар мен жарақаттанулар болды. Оқиғадан кейін қамал қайта салынбаған сияқты, себебі ол келесі бірнеше онжылдықтар бойы ешқандай ресми құжатта есімдерінде жоқ. Қамал туралы келесі мәлімет 1383 жылы айтылады, онда Варгула әулетіне жататын Саалектегі Шенк әулеті Роттельсбургте орналасқан цитадельдің иелері ретінде таныстырылды. 1441 жылғы 2 сәуірде Веттин әулетіне жататын Саксония герцогтарының несиелік куәлігінде Рудольф, Гюнтер және Генрих фон Бюнау ағайындылары Рудельсбургтің иелері деп көрсетілді. Олардың қамал тұрған жерден басқа жері болған жоқ. Фридрих пен Саксонияның Вильгельм арасындағы бауырластық соғыс кезінде Рудельсбург 1450 жылы екінші рет қоршауға алынып, қиратылды. Осы оқиға кезінде ішкі қамал толығымен өртеніп кетті. 1485 жылы Веттин әулетінің жерлері бөліскенде, Рудельсбург Альбертин тармағына тиесілі болды. Рудольф фон Бюнау на Тюхерне және Гюнтер фон Бюнау на Гробиц 1581 жылы қарыздарын өтеу үшін Рудельсбургті және оны қоршаған бекіністерді Ханс Георг фон Остерхаузенге сатты. Осы уақытқа дейін тиісті күтім көрмеген қамал осы кезеңде құлауын бастады. Гройцш 1585 жылы шығарған Descriptio Salae fluvii eidemque adjacentium urbium, arcium және т.б. еңбегінде Рудельсбургті әлі де arx pulcherrima ("ең әдемі қамал") деп сипаттаса да, 1612 жылғы жазбада Остерхаузеннің маршалы "жапырақтарды, арқалықтарды және бөренелерді қажетті түрде ұстап тұру үшін" тас қалаушы мен ағаш ұстасын жалдағаны айтылған. Остерхаузендегі сот жазбаларына сәйкес, 1616 жылғы 4 маусымда Рудельсбургте сот өтті. Сол кезде қамалға кіруге тар жолмен болатын, және онда әлі де қараушы тұрды. Ауланың іші шөппен қапталған еді. Ағаштан жасалған діни сөресі бар кішкентай бөлмеден басқа, қамалдың пайдаланылатын қалдықтарына өте берік есіктері бар тұңғыштар кірді. 1640 жылы отыз жылдық соғыстың соңында швед әскерлері Рудельсбургті өртеп жіберді. Осы үшінші жойылудан кейін Рудельсбург 1641 жылғы 14 сәуірде тасталды және тұрғындары жақын маңдағы Крайпицш меншігіне көшірілді. Крейц ақсүйектері 1671 жылдан 1771 жылға дейін Рудельсбургтің иелері болған деп есептеледі. 1690 жылы олар (тұрақты емес) қамалдың мәртебесін императорға (Reichsunmittelbarkeit) тікелей бағыныштылықпен иелік ету ретінде Ветцлардағы император сотында сот процесінде орнатуға тырысты. 1770 жылы Рудельсбургтің иесі сыртқы қамалдың қабырғаларын үйдің құрылысына қайта пайдалану үшін бұзуды бұйырды, бірақ жұмысшы апатта тұрақты жарақат алды, бұл жаман белгі ретінде түсіндірілді. Жұмыс тоқтатылды. Сыртқы қамал осы уақытта толығымен жойылған, және осы апаттың нәтижесінде ғана қираған ішкі қамал сақталған. 1774 жылы Фридрих Адольф фон Кройц қайтыс болғаннан кейін, отбасының еркек ұрпағы жойылды. Бұл Рудельсбургтің рейхсұнльметльбаркиттеін құру жоспарын бұзды. Келесі жылдары Зех және Брюль графтары қысқаша Рудельсбургтің иелері ретінде таныстырылды. Шенбергтер отбасы 1797 жылы қаланы сатып алып, мұраны біріктіру үшін бөлінбейтін сенімгерлік қор құрды.
Веймар Республикасы мен ұлттық социализм
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Рудельсбургте студенттік кездесулер өткізілмеді, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін дәстүр қайта жаңғыртылды. 1926 жылы Löwendenkmal (ағылшын тілінде: Арыстан монументі) зор салтанатпен ашылды. Бұл шара студенттік корпус мүшелерінің ескі империялық жүйеге деген бірлігінің символы ретінде қарастырылды және бүкіл Германияда және одан тыс жерлерде кеңінен жарияланды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін КГКК-нің Рудельсбургтегі соңғы кездесуі 1934 жылы өтті. 1935 жылғы құрылтай ұлттық социалистердің ұйымды таратуымен аяқталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кейбір университеттерде жеке студенттік ұйымдарды құпия түрде қайта құруға әрекеттер жасалды. Бұл әрекеттерге KSCV бас ұйымы да кірді. Осы мақсатта 1944 жылы Рудельсбургте кездесу ұйымдастырылды, ол салтанатты ішімдікпен аяқталды. Соғыстың соңғы айларындағы хаостың салдарынан бұл жаңа құрылым да, Гестапоның назарына ілігу де, қатысушылар үшін елеулі салдарға әкелмеді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Рудельсбург Совет оккупациялық аймағының, кейіннен Германия Демократиялық Республикасының (ГДР) құрамына кірді. Иесі, аристократ, мүлкінен айырылды, ал қамал Бад Кёзен қаласына берілді.
ГДР-де
ГДР аумағында құрылған студенттік ұйымдар батысқа көшті. KSCV конгресі 1954 жылдан 1994 жылға дейін Вюрцбург қаласында, Мариенберг бекінісіне жақын жерде өтті. Рудельсбург пен Бад-Кесен студенттік корпус мүшелері үшін тек естелік орындарға айналды. Осы кезеңде Рудельсбург, сондай-ақ онда орнатылған ескерткіштер де уыстады. Кейбір ірі металл бөлшектерін қайтадан балқытып, басқа мақсаттарда пайдаланды. Әдетте, белгілі бір аймақта өндірілген өнімдерді атау үшін сол жердегі танымал туристік орындардың аттары қолданылатын. Осылайша, "Рудельсбург" атауы Галледегі мемлекеттік радио фабрикасында шығарылған автомобиль радиоқабылдағыштарына, ал Бад-Кесендегі мемлекеттік әктас фабрикасында өндірілген түрлі өнімдерге берілді. ГДР-де студенттік дәстүрлерді қайта жаңғыртуға алғашқы тыйырықтар 1960 жылдары басталды. Бірақ көп нәрсе ұмытылып, ақпарат пен материалдарды жасырын түрде жинау қажет болды. 1980 жылдардың басында ГДР-де алғашқы жаңа студенттік қауымдар құрылды, бастапқыда жасырын, кейін ашық түрде. Рудельсбург және басқа дәстүрлі жиналатын орындар ГДР студенттерінің жоспарларында болды. 1987 жылдың 20 маусымында Salana Jenensis қауымы Рудельсбургте ГДР студенттік қауымдарының алғашқы салтанатты ішу кешін ұйымдастырды. Осындай алғашқы шараға барлығы 19 адам қатысты, олардың кейбіреуі Саале өзенімен сал немесе мырыштан жасалған ванналармен келді. Бұл, Сааледегі қайық саяхаты дәстүріне жасалған сілтеме еді, оны көптеген ескі суреттерде көруге болады. Бұл салтанатты кеш ГДР тарихында студенттік кездесулердің ресми тіркелген алғашқысы болды. Осы жылдан бастап Рудельсбург ГДР-де 1990 жылға дейін құрылған студенттік қауымдардың жыл сайынғы жиналатын орнына айналды. 1990 жылы олар Рудельсбург одағына қосылды.
Германияның қайта бірігуінен кейінгі қайта құру
1990 жылы (кейде тіпті Германияның қайта бірігуінен бұрын) алғашқы студенттік ұйымдар ГДР-дегі бұрынғы университет қалаларына орала бастады. Бірінші конгресс 1995 жылы Бад-Кёсен қаласында өтті. Рудельсбург тағы да осы мақсатқа пайдаланылды, бұл қаланы қалпына келтіру үшін ауқымды жұмыстарды қажет етті. Сонымен қатар, Бад-Кёсеннің инфрақұрылымын да жаңарту қажет болды, себебі конгресс соғыстан бұрынғыдан әлдеқайда іріледі. Рудельсбургтегі ескерткіштер де бірігуден кейін біртіндеп қалпына келтірілді. Бұл жұмыстарды KSCV қаржыландырды, жеке студенттік ұйымдардың және жеке мүшелердің қайырымдылықтары есебінен. Dort Saaleck, hier die Rudelsburg әні KSCV және Рудельсбург Альянсының мүшелері тарапынан әлі де қолданылады. Рудельсбургте әлі де мейрамхана бар. Қамалдың ішкі аумағы мен доңжон мейрамхана жұмыс істейтін уақытта ашық, ал доңжоннан Саале өзенінің аңғарына көрініс ашылады. Доңжонның төменгі қабаттарында студенттік ұйымдарға арналған көрмелер орналасқан. Онда үйлену тойларын өткізу үшін қамалда азаматтық тіркеу кеңсесі бар. Бад-Кёсен қаласы және айналасындағы аудандар қазір қамалды "Тюрингиялық Тоскананың" бір бөлігі ретінде насистеп таныстырады, оның ішінде Саале-Унструт Триасланд табиғи қорығы да бар.
Сәулет
Рудельсбург орта ғасырда салынған, орталық бөлімі бірнеше бөлікке бөлінген және сыртқы бөлікпен қоршалған. Сыртқы қабырғаның тастары 18 ғасырда кеңінен қайта пайдаланылды және қазірде танылмайды; тек шығыс және оңтүстік қабырғаларының бөліктері ғана сақталған. Сыртқы бөлік ерекшелігі орталық бөліктен биік орналасқандығында. Орталық бөлім, қамалдан терең айналмалы ормен бөлінген, шамамен биіктігі бар, көлденең тіктөртбұрышты үлкен зал, бірнеше тұрғын жайлармен және дөңгелек қабырғамен қоршалған. Ішкі аула өте кішкентай. Романдық стилдегі bergfried дерлік шаршы пішіндес және оның үстінде пирамида тәрізді тас мұнара шатыры орналасқан, бұл қамалға ерекше сыртқы түрін береді. Қамалдың жертөлесінде түрме бар. Шығыс жағындағы сыртқы палисадтар 13 ғасырда, ал қалған палисадтар мен дөңгелек бұрыштық мұнаралар 15 ғасырда салынған. Орталық және сыртқы қамалдар арасында орналасқан Рудельсбург палисадасы қамал салынысымен бірге жоспарланған және палисадтар идеясы Еуропаға крест жорықтары арқылы келмегенін көрсететін дәлел саналады. Саале өзені үстіндегі тік жартастың басында орналасқандықтан, қамалдың батыс жағына шабуыл жасау ең қиын болған. Ол тек дөңгелек қабырғамен қорғалған, ал үлкен зал да осы жақта орналасқан. Солтүстік дөңгелек қабырға, Еуропаның басқа аймақтарындағыдай, тік жартастың шетіне салынбаған. Бұл қабырғаның әйелді әктас тастан бөлік сынып кетсе, құлап қалмауы үшін жасалған. Қабырға шамамен қайтқан, бұл солтүстік-шығыс жағындағы бұрыштық мұнараны кейіннен қосуға себеп болды, осылайша осы жаққа жақындауға тырысатын жаулардың жолын кесуге мүмкіндік берді. Оңтүстік жағы, тек кішкентай аңғармен қорғалған, екі бұрыштық мұнарамен ширатылған қосымша палисадқа ие. Ең мықты бұрыштық мұнара оңтүстік-шығыс жағында орналасқан. Шығыс жағы сыртқы қамалға қарап тұр және ормен, палисадпен және қамалмен қорғалған. Бір кезде қамалдың дөңгелек мұнараларының біріне жел диірмені орнатылған. Жел диірмені 19 ғасырдың ортасына дейін қамалдың көптеген бейнелерінде көрсетілген. Ол 1864 жылы өрт сөндірілген.
Ескерткіштер
Рудельсбургте уақыт өте келе көптеген ескерткіштер орнатылған. Бад-Кезеннен Рудельсбургке дейінгі жолда, бұрынғы сыртқы қамалдың орнында KSCV ұйымы төрт маңызды ескерткіштің құрылысын жүзеге асырды.
Қаза тапқандарға тірек
Kösener Gefallenendenkmal (Құрбан болғандарға арналған бағана) 1870-1871 жылдардағы Франко-Пруссия соғысында қаза тапқан студенттік корпус мүшелерінің құрметіне 1872 жылы Елуінші күн мерекесінде орнатылды. Студенттер бұл монументті "ескілердің" көмегінсіз, олардың федерациясы құрылмаған кезде тұрғызды. Шындығында, бұл бағана Германияда студенттер тұрғызған алғашқы монумент болды. Ол баспалдақтары бар негізден, балюстрадасы бар платформадан, төрт метрлік тұғырдан және тәж киген императорлық бүркітпен әшекейленген бағанадан тұрды. Монумент 1953 жылы ГДР тұсында қиратылды.
Император Вильгельм I обелиск
Кайзер Вильгельм обелискісі (Император Вильгельм I обелискісі) 1890 жылдың 25 мамырында ашылды. Ол 1888 жылы қайтыс болған неміс императорының құрметіне арналған. ГДР тұсында бұл да қиратылған, бірақ Германия біріккеннен кейін қайта жаңартылды.
Жас Бисмарк ескерткіші
Жас Бисмарк ескерткіші Verband Alter Corpsstudenten ұйымы іске асырған алғашқы жоба болды. Ол 1895–96 жылдары Геттингендегі Hannovera корпусының өзі «қарт» саналған Отто фон Бисмарктің 80 жылдық мерейтойына арналып орнатылды. Германияда орнатылған Бисмарк ескерткіштерінің арасында, осы ескерткіш ғана бірінші Императорлық канцлерді, бауырмалдығының лентасын кеудесіне тағынып, қолында дуэль қылышы бар, беймаза отырған жас жігіт ретінде бейнелеген. Бисмарктің осы бейқам бейнесі қызу пікірталас тудырды, бірақ 1895 жылдың 27 сәуірінде Бисмарк өзі бекітті. Бұл мүсіннің авторы мүсінші Норберт Пфретцшнер. Ескерткіш ГДР кезінде «Еркін неміс жастары» ұйымы тарапынан қиратылды, бірақ іргетасы мен жазулары, сондай-ақ Бисмарктің студенттік шляпасы Шығыс Германия студенттік қауымдастығының мүшелері тарапынан сақталды және Бірігуден кейін KSCV ұйымына тапсырылды. 1998 жылдың 29 мамырында Hannovera Геттинген корпусының мүшелері бұрынғы Бисмарк ескерткіші орналасқан жерге ескерткіш орнатуға қаржы жұмсады. 2006 жылдың 1 сәуірінде KSCV ұйымдастыруымен, Саксония-Анхальт облысының Әділет министрі Курт Беккердің қатысуымен, түпнұсқа ескерткіштің көшірмесі ашылды. Мүсіншілік жұмысты Траунштейннен Андреас Белсер жасайтын болса, құю жұмысын Альтёттинг қаласына жақын Винхорингтегі Отто Стреле фирмасы жүзеге асырды. Көшірмені жасауға және қаржыландыруға қатысқан Hannovera корпусының көптеген мүшелері ескерткіштің салтанатты ашылуына қатысты. Дегенмен, ескерткішке сувенир іздеушілердің немесе вандалдардың салдарынан зақым келген.
Арыстан ескерткіші
Лёвенденкмал (Арыстан монументі) 1926 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған 2360 КСКВ мүшесінің құрметіне орнатылды. Онда найзаға қадалған, өліп бара жатқан үлкен арыстан бейнеленген. Арыстан монументін берлиндегі мүсінші (1875–1958) жасаған. Германияның қайта бірігуінен кейін, ұзақ уақытқа дейін күтімсіз қалған ескерткіш қалпына келтірілді және екі дүниежүзілік соғыста қаза тапқандардың есімін сақтайтын жаңа тақталар қосылды.
Қауымдық тас
Альянс тасын 1997 жылы Рудельсбургте Рудельсбург Альянсының мүшелері ГДР-де студенттік бауырластықтардың алғашқы ресми кездесуінің он жылдығын еске алу үшін орнатты. 1987 жылы Бисмарк ескерткішінің жанына бетоннан жасалған алдыңғы тас қойылған болатын. Бұл "Ескі Альянс тасы" әлі де өз орнында сақталған.