Кіріспе

Ән айту техникасы

Белтинг (немесе вокалды белтинг) – әншінің көкірек дауысын үзіліс немесе пассаж жоғарырақ деңгейіне көтеріп, бас дауысының белгілі бір үлесімен айқастыратын ән айтудың ерекше тәсілі. Белтинг кейде "көкіділ дауысы" немесе "аралас дауыс" деп сипатталады (араластыру техникасымен шатастырмау керек), бірақ егер осыны дұрыс орындамаса, дауысқа зиян келтіруі мүмкін. Оны көбінесе дауыстық регистр деп атайды, бірақ бұл техникалық тұрғыдан дәл емес; ол регистрді қолдануды сипаттайтын термин ғана.

Тарих

Белтинг, немесе белдік дауысы, вокализм ретінде, бір анық көзіне оңай жете алмайтын нақты шығу тегі жоқ. Белтингті әр түрлі мәдениеттердегі музыкада бүкіл әлемде кездестіруге болады. Мысал ретінде Мексика, Африка және Таяу Шығыс музыкалық дәстүрлерін атауға болады. Белтинг, қазіргі американдық түсінік бойынша, оның тамыры 19 ғасырдың ортасы мен соңына қарайғы минестрельдік көрсетулер мен вадевиль сахналарына дейін жетеді. Осы кезеңде белтинг көбінесе төменгі және жұмысшы табымен, сондай-ақ маргиналданған басқа да топтармен байланысты болды. Белтинг батыс классикалық дәстүріне негізделген дәстүрлі ән айтудан нашар деп есептелді, ол көбірек заңды және жоғары сыныпты деп саналды. Белтинг Этель Мерманның "Girl Crazy" (1930) мюзикліндегі өнертабысынан кейін, әсіресе "I Got Rhythm" әнінде Бродвей мюзиклінде кеңінен таралды. Джеймс Бондтың "Голдфингер" (1964) фильмінің бастапқы титрлерінде Ширли Бассей орындаған тақырып әні жаңғырығын тапты, бұл белтингтің келесі ғасырға дейін сақталған Джеймс Бонд фильмдерінің айрықша белгісі ретінде орнатуға көмектесті.

Акустика

Дәстүрлі түрде, дауыс педагогикасы әдебиетінде белбеу, айқайлау немесе шақыру акустикалық спектрограммада басым екінші гармониканың болуымен сипатталады. Дегенмен, белбеу зерттеулері әлі де дамып, өзгеретінін ескеру маңызды, себебі дауыс ғалымдары дауыс функциясы және қабылдануы туралы көбірек білім алады. Белбеу және айқайлау акустикалық тұрғыдан көптеген ортақ қасиеттерге ие. Дауыстық жолдың резонанстары мен дауыстық жолдың пішініне байланысты, белбеу үшін қолайлы дауыстылар – «мысық» (cat) сияқты сөздерде кездесетін [æ] және «ақсаң» (lame) сияқты сөздерде кездесетін дифтонг [eɪ]. Белбеу үшін осы «кең» және жайылып айтылатын дауыстыларды пайдалану қажет, олар бұрын айтылғандай, дауыстық жолдың ұзындығын қысқартып, бірінші дауыстық жолдың резонансын көтереді, бұл күшті екінші гармониканың болуымен бірге жүреді. Бұл техника дәстүрлі батыс классикалық мектептердің ой-пікіріне қайшы келеді, олар дауыстыларды жаюды және жоғары тіркеу кезінде көмекші шекараны (ларинкс) көтеруді қолдамайды. Батыс классикалық үлгілер әдетте дауыс түрлі тіркеу кезеңдерінен өтетін кезде тұрақты көмекші шекаралық позицияны және дауыстық жолдың тұрақты пішінін жақтады.