Кіріспе

АҚШ Жоғарғы сотының төрешісі 2009 жылдан бері

Соня Мария Сотомайор (Sonia Maria Sotomayor, /ˈsoʊniə/, /ˈsoʊtəmaɪˈjɔːr/, ˈsonja sotomaˈʝoɾ; 25 маусым 1954 жылы туған) – американдық заңгер және юрист, АҚШ Жоғарғы сотының төрешісі. Ол президент Барак Обаманың 26 мамыр 2009 жылғы ұсынымымен тағайындалып, 8 тамыз 2009 жылдан бері қызмет етеді. Сотомайор – Жоғарғы сотта қызмет ететін үшінші әйел, алғашқы афроамерикандық емес әйел, алғашқы испаноязықты және алғашқы латиноамерикандық. Ол Пуэрто-Рикода туған ата-аналардың қызы. Әкесі тоғыз жасында қайтыс болғандықтан, анасы тәрбиеледі. Сотомайор 1976 жылы Принстон университетін summa cum laude аяқтап, 1979 жылы Йель заң мектебінен заң докторы дәрежесін алды, онда ол Yale Law Journal журналының редакторы болды. Ол Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданында дүниеге келген. Оның әкесі Хуан Сотомайор (1921–1964) – жетім. Екеуі де Пуэрто-Рикодан бөлек кетіп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде танысып, үйленді. Хуан Сотомайор үшінші сыныпты бітірген, ағылшын тілін білмеген және құрал жасаушы болып жұмыс істеген; 1957 жылы Саундвьюдегі жақсы күтілген, нәсілдік және этникалық тұрғыдан әртүрлі, жұмысшы табының Бронксдейл үйлері тұрғын үй кешеніне көшкенге дейін (кейін Шығыс Бронкс және Оңтүстік Бронкстың бөлігі деп есептелді). 2010 жылы Бронксдейл үйлері оның құрметіне қайта аталды. Янки стадионына жақын орналасқандықтан, ол өмір бойы Нью-Йорк Янкис клубының жанкүйері болды. Сотомайор алкогольге тәуелді әкесімен және эмоционалды түрде алыс анасымен өсті; ол әжесіне жақын болды, кейін ол оған "қорғаныш пен мақсат" сезімін сыйлады деді. Сотомайор жеті жасында 1-ші типті қант диабетіне шалдығып, күнделікті инсулин инъекцияларын қабылдай бастады. Оның әкесі 42 жасында, ол тоғыз жасында жүрек ауруынан қайтыс болды. Сотомайор бастауыш мектепте Саундвьюдегі Blessed Sacrament мектебінде оқыды, онда ол үздік бітіруші болды және қатысу бойынша жақсы көрсеткіштерге ие болды. Кәмелетке толмаған кезінде Сотомайор жергілікті дүкенде және ауруханада жұмыс істеді. Сотомайор Бронкстағы Кардинал Спеллман орта мектебіне түсу емтихандарын тапсырып, 1972 жылы үздік бітіруші болып аяқтады. Сотомайор Принстондағы уақытын өмірді өзгертетін кезең деп сипаттады. Бастапқыда ол Бронкс пен Пуэрто-Рикодан келгендіктен, өзін "шетелдік жерге қонғандай" сезінді. Принстонда әйел студенттер аз, латиноамерикандықтар одан да аз болды (шамамен жиырмаға жуық). Ол кітапханада көп уақыт өткізіп, сабақтан тыс уақытта профессормен жұмыс істеді, білім мен сенімділік алды. Сондай-ақ, ол Acción Puertorriqueña ұйымының тең төрағасы болды, ол әлеуметтік және саяси орталық ретінде қызмет етіп, Пуэрто-Рико студенттері үшін жаңа мүмкіндіктер іздеді. Студент-белсенді ретінде Сотомайор профессорлық-оқытушылық құрам мен оқу бағдарламасына назар аударды, өйткені Принстон университетінде толық уақытты латиноамерикандық профессор немесе Латын Америкасы тарихы бойынша бірде-бір сабақ болған жоқ. Университет президенті Уильям Г. Боуэнмен екінші курста өткен кездесу нәтиже бермеді, нәтижесінде Сотомайор сол кезде New York Times газетінде "Принстон бейтараптық саясатын ұстанады және өзгертуге нақты күш салмайды" деді. Acción Puertorriqueña 1974 жылдың сәуір айында Денсаулық сақтау, білім және әлеуметтік қамсыздандыру департаментіне ресми шағым хат жолдады, мектеп жұмысқа алу және қабылдау практикасында кемсітушілікке ұшырады деп мәлімдеді. Латын Америкасы зерттеулері жөніндегі диссертациялық жұмысы үшін құрметті марапат алды. Сотомайор жоғары сыныпта студенттер арасындағы ең жоғары награда – Пайн сыйлығын жеңіп алды, бұл оның жоғары бағалары мен сабақтан тыс іс-шараларының нәтижесі болды. 1976 жылы ол Phi Beta Kappa-ға сайланды және summa cum laude дәрежесімен тарих мамандығы бойынша бітірді. 1976 жылдың 14 тамызында, Принстон университетін бітіргеннен кейін Сотомайор Кевин Эдвард Нунанға үйленді, ол орта мектеп кезінде танысқан. Ол биолог және патенттік заңгер болды. Сотомайор Yale Law Journal журналының редакторы болды. Сотомайор Пуэрто-Риконың мемлекеттік мәртебесінің аралдың минералды және мұхит құқықтарына тигізетін әсері туралы заңды мақала жариялады. Кейін ол бұл жағдайды "тіс тістеп" жүргендей, көп жылдар бойы мазалаған жағдай деп сипаттады.

Заңгерлік мансабының алғашқы жылдары

Кэбранестің ұсынысымен Сотомайор 1979 жылдан бастап Нью-Йорк округінің прокуроры Роберт Моргентаудың көмекшісі ретінде заң факультетін бітіргеннен кейін жұмысқа орналасты. Бұл Нью-Йорктегі қылмыс көрсеткіштерінің және есірткі мәселелерінің өте қиын кезеңі болды. Моргентаудың қызметкерлері істермен шамадан тыс жүктелген еді, сондықтан Сотомайор, басқа жаңа прокурорлар сияқты, сотта судьялардың алдында сөйлеуге бастапқыда қорқыныш сезінді. Сотта іс жүргізу бөлімінде жұмыс істей отырып, ол куәгерлермен сұхбаттасу үшін қиын аудандарға барудан немесе жағымсыз жағдайларға төзуден тайсалмайтын. Сот залында ол қарсы сауалдасуда және жаңадан келген судьяларға түсінікті болу үшін істі жеңілдетуде тиімді болды. 1983 жылы ол Ричард Мэддикті (пәтерлерге акробатикалық тәсілмен кіріп, тонап, себепсіз тұрғындарды атқан "Тарзан қылмыскері" деп танылған) сотта айыптауға көмектесті. Ол төменгі деңгейдегі қылмыстардың көбінесе әлеуметтік-экономикалық жағдай мен кедейліктің салдары екенін ойлады, бірақ ауыр қылмыстарға қатысты басқаша пікірде болды: "Мен қаншалықты либералды болсам да, зорлық-зомбылық қылмыстарына ашуланып қаламын. Бұл қылмыстарға итермелеген себептерге менің қаншалықты көңілім толуына қарамастан, салдары қорқынышты." Сотомайор мен Нунан 1983 жылы ажырасып, жақсы қарым-қатынаста қалды. 1983 жылдан 1986 жылға дейін Сотомайор Бруклиндегі пәтерінде орналасқан, Sotomayor & Associates деп аталған жеке практикасын ашты. Ол көбінесе достары мен туыстарына заңдық кеңес берді. Кейін ол: "Мен өзімді толыққанды заңгер ретінде сезінуімді қаладым" деді. Ол үлкен заң фирмасының бөлігі болудың орнына, істерді сотта қарауға және дау-дамай жасауға құштар еді. Кейде ол астық экспорттау шарты сияқты құрғақ заңдық мәселелермен де айналысты. 1992 жылы судья болып тағайындалғаннан кейін ол жұмысын тастады. Ол Нью-Йорктегі осындай лауазымдарға адамдарды таңдайтын партия басшыларымен байланысы болған жоқ, тіпті ол тәуелсіз тіркелген еді. Сотомайор 1988 жылы мэр Эд Кохтың шешімімен Нью-Йорк қалалық сайлау қаржы басқармасының негізін қалаушы мүшелерінің бірі болып тағайындалды және төрт жыл бойы қызмет етті. Ол ережелерді бұзған кандидаттарға қатал болды және басқа кеңес мүшелеріне қарағанда науқандардың осы ережелерді сақтауын қадағалауға көбірек бейімділік танытты. Сотомайор 1980 жылдан 1992 жылға дейін Пуэрто-Рико құқықтық қорғау және білім беру қорының директорлар кеңесінің мүшесі болды. Ол онда маңызды саяси шешімдер қабылдады.

Тағайындау және бекіту

Сотомайор бастауыш мектепте оқыған кезінен бастап судья болғысы келді, ал 1991 жылы Нью-Йорк сенаторы Дэниел Патрик Мойнихен оны осы лауазымға ұсынды. Мойнихен сондай-ақ Нью-Йорк штатына испаноязық судья тағайындауға берген уәдесін орындағысы келді. Бірақ кейіннен бір республикалық сенатор демократтардың басқа бір үміткерді тоқтатуына жауап ретінде оның және тағы үш адамның кандидатурасын біраз уақытқа тоқтатты. Д’Амато оған қатты қарсылық білдірді; ол АҚШ федералды сотында қызмет еткен алғашқы пуэрторикалық әйел судья болды. Ол 58 судьяның арасындағы жеті әйелдің бірі еді. Сиракуз университетінің зерттеуі көрсеткендей, мұндай жағдайларда Сотомайор әдетте әріптестеріне қарағанда ұзақ мерзімге жаза тағайындайтын, әсіресе ақ жағалы қылмыстарға қатысты істерде. Аудандық судья Мириам Голдман Седарбаум Сотомайорға сот шешімдерін қабылдауда тек фактілерге назар аударуға ықпал етті. Сотомайор Бас лига бейсболына қарсы алдын ала тыйым салды, осылайша олардың жаңа ұжымдық келісімді бір жақты түрде енгізуіне және орын алмастырушы ойыншыларды пайдалануына жол бермеді. Оның шешімі 1994 жылғы бейсбол ереуілін 232 күннен кейін, жаңа маусымның басталуына бір күн бұрын аяқтады. Екінші апелляциялық сот Сотомайордың шешімін қолдады және иелердің шешімді тоқтату туралы өтінішін қабылдамады. Бұл шешім оның беделін арттырды. Сотқа дайындық кезеңінде Сотомайор екі тараптың да адвокаттарына: «Егер сіздердің дауларыңыздың егжей-тегжейлі мәліметтерін білмеуім менің бейсбол жанкүйері емес екенімді білдіреді деп ойласаңыз, қателесесіздер. Оңтүстік Бронкста өскен адам бейсболды білмейінше өмір сүре алмайды», - деді. Dow Jones v. Department of Justice (1995) ісінде Сотомайор бұрынғы Ақ үйдің кеңесшісінің орынбасары Винс Фостердің қалдырған соңғы хатының фотокөшірмесін алу және жариялау үшін Wall Street Journal газетімен бірге болды. Сотомайор халықтың бұл хатты көруге «құқығы бар» екенін айтты және АҚШ Әділет министрлігіне оның жариялануына кедергі келтірмеуге бұйырды. New York Times Co. v. Tasini (1997) ісінде тәуелсіз журналистер New York Times компаниясын авторлық құқықты бұзды деп сотқа берді, себебі New York Times электрондық деректер базасында (LexisNexis) жариялаған тәуелсіз авторлардың еңбектерін қамтыды. Сотомайор баспагердің тәуелсіз авторлардың еңбегіне лицензия беру құқығы бар екенін шешті. Бұл шешім апелляциялық сотта күшін жойды, ал Жоғарғы Сот бұл шешімді қолдады; екі қарсы дауыс берген судья (Джон Пол Стивенс және Стивен Брейер) Сотомайордың позициясын қабылдады. Castle Rock Entertainment, Inc. v. Carol Publishing Group (1997) ісінде Сотомайор Seinfeld телешоуынан жасалған тривиалық сұрақтар жинағы шоу продюсерінің авторлық құқығын бұзғанын және заңды пайдалану құқығын бермейтінін шешті. АҚШ-тың екінші апелляциялық соты Сотомайордың шешімін бекітті.

Тағайындау және бекіту

25 маусым күні 1997 жылы президент Билл Клинтон Сотомайорды Екінші апелляциялық сотқа тағайындады, бұл орынды Дж. Дэниел Махони бос қалдырған еді. Радио комментаторы Раш Лимбо Сотомайордың жоғары сотқа "ракетамен" ұшып бара жатқан ультралиберал екенін мәлімдеді. Республикашылдардың блогы өз жалғасуын тапты. Демократиялық комитеттің жетекші мүшесі Патрик Лихи, республикашылардың Сотомайордың тағайындалуын тежеу үшін құпия түрде келісімге келуіне қарсылық білдірді және Лихи мұндай жасырын тактиканы GOP-тың латын американдық әйел кандидатурасына ашық қарсылық білдіруден тартынғандығымен байланыстырды. Алдыңғы айда Лихи, Клинтон ұсынған және сенатор Мойнхен қолдаған, бірақ республикашылар үшін қабылдауға оңайырақ болған Екінші округтен тағы бір кандидат Честер Дж. Страубтың расталу процесін кешіктіріп, Сотомайордың тағайындалуын ертерек қарастыруға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1998 жылы бірнеше латын американдық ұйымдар Нью-Йорк штатында петиция жинады, нәтижесінде жүздеген Нью-Йорктіктер қол қойды. Олар Нью-Йорк штатынан сенатор Аль Д'Аматоны Сенат басшылығына Сотомайордың кандидатурасын дауысқа салуға итермелеуге көндіруге тырысты. Бастапқыда Сотомайорды қолдаған және сол жылы қайта сайлану туралы алаңдаған Д'Амато 7 қазанда өзінің тағайындамасын алды. Сотомайордың апелляциялық соттағы шешімдері оны ABA журналы саяси орталықшыл деп санауға алып келді. Бірнеше заңгер, заң сарапшылары және жаңалықтар агенттіктері оны либералды көзқарастары бар адам деп сипаттады. Екінші округтің іс жүктемесі көбінесе әлеуметтік немесе конституциялық мәселелерге қарағанда бизнес және бағалы қағаздар заңнамасына бағытталған. Конгресс зерттеу қызметінің талдауы Сотомайордың шешімдерін оңай идеологиялық санатқа жіктеуге болмайтынын, бірақ ол прецеденттерге адал екенін және апелляциялық соттың құзырабын асырып кетпеуге тырысқанын көрсетті. Ерекшелігі, Сотомайор қарастырылып жатқан істердің барлық қолдау құжаттарын мұқият оқыды; оның ұзақ шешімдері істің барлық аспектілерін зерттеді және көбінесе ауыр, қиын түсінілетін стильде жазылған. Кейбір заңгерлер Сотомайордың егжей-тегжейлілікке назар аударуы және істің фактілерін қайта қарауы апелляциялық сот судьяларының дәстүрлі рөлінен асып түсетінін айтты. Бизнес және азаматтық құқыққа қатысты 150-ге жуық іс бойынша Сотомайордың шешімдері көбінесе болжауға қиын болды және тұрақты түрде бизнеске жақын немесе қарсы болған жоқ. Сотомайордың федералды сот жүйесіндегі ықпалы, басқа судьялар мен құқық журналындағы мақалаларда оның шешімдеріне сілтеме жасау саны бойынша өлшенгенде, оның апелляциялық сот судьясы қызметінің кезеңінде айтарлықтай өсті және басқа белгілі федералды апелляциялық сот судьяларынан басым болды. Екі академиялық зерттеу Сотомайордың сайланған органдардың саяси шешімдерін жоққа шығарған шешімдерінің үлесі басқа округ судьяларының шешімдерімен бірдей немесе одан төмен екенін көрсетті. Сотомайор Екінші округтің Гендерлік, нәсілдік және этникалық әділеттілік жөніндегі жұмыс тобының мүшесі болды. Бұл топ "Латина судьясының дауысы" деген тақырыпта еңбек жариялады, ол келесі көктемде Берклидің "Ла Раза" құқық журналында жарияланды. Сөз сөйлегенде, ол өзінің латиноамерикандық тәрбиесі мен мәдениетінің ерекшеліктері, сондай-ақ азшылықтар мен әйелдердің федералды сотқа қалай көтерілгені туралы айтты. Ол сол кездегі федералды соттардағы азшылықтан шыққан әйелдердің аз санының "таң қалдыратын" екенін айтты. Екінші округтің нәсіл және кемсітушілік мәселелеріне қатысты істер бойынша бөлінген шешімдерін қарастырғаннан кейін Сотомайордың пікірлерінде ешқандай айқын идеологиялық үлгі байқалмады. Апелляциялық сотта Сотомайор өзінің алдында шағымданып келген адвокаттарға қатысты қатал және тікелей мінез-құлқымен, кейде тіпті қатал және қысқаша жауап берумен немесе ашулы үзілістермен танымал болды. Ол ауызша жарысқа мұқият дайындалғанымен және судьялар адвокаттарға көптеген сұрақтар қоятын "қызғандырғыш орындық" атмосферасын құрғандығымен де белгілі болды. Дайындықсыз адвокаттар салдарына тап болды, бірақ күшейтілген сұрақтар судьяның уайымдарын ескере отырып, өз аргументтерін бейімдеуге тырысқан адвокаттарға көмектесті. 2005 жылы Сенаттағы демократтар президент Джордж Бушқа зейнеткерлікке шыққан Жоғарғы Сот судьясы Сандра Дей О'Коннордың орнын толтыру үшін Сотомайорды және басқаларды ұсынды.

Аборт

2002 жылы «Репродуктивтік құқық және саясат орталығы» Бушқа қарсы сот шешімінде Сотомайор Буш әкімшілігінің «Мексика қаласы саясатын» қолдады, онда «АҚШ енді басқа елдерде отбасылық жоспарлаудың бір түрі ретінде аборт жасауды немесе оны белсенді түрде насихаттауды жүзеге асыратын бейүкіметтік ұйымдарға қаржылай көмек көрсетпейді» делінген. Сотомайор бұл саясаттың теңдік қорғау құқығын бұзбайтынын, себебі «үкімет абортқа қарсы тұрушы ұстанымды абортты қолдайтындардан жоғары қоюға және оны мемлекеттік қаражат есебінен істеуге құқылы» деп мәлімдеді. Сотомайор әріптестерінің Нью-Йорк полиция департаментінің нәсілшіл мазмұндағы хаттарды пошта арқылы жіберген қызметкерді жұмысынан босату туралы шешімімен келіспеді. Сотомайор Бірінші түзетуге сәйкес, қызметкердің «жұмыстан тыс, жеке уақытында» айтқан сөздері қорғалуға тиіс екенін, тіпті егер ол сөздер «нашар, жек көрінішті және қорлаушы» болса да, сондықтан қызметкердің Бірінші түзетудегі талабы сотқа жіберілуі керек екенін айтты, ал қысқаша сот шешімімен емес. 2005 жылы Сотомайор «АҚШ против Куаттроне» ісі бойынша пікір жазды. Франк Куаттроне технологиялық IPO-ларға қатысты тергеуге кедері келтіргені үшін сотта отырды. Алғашқы сот отырысы қазылар алқасының келісімге келе алмауынан нәтижесіз аяқталғаннан кейін, кейбір бұқаралық ақпарат құралдары Куаттроне ісін қараған қазылардың есімдерін жариялауға ниеттенді, бірақ аудандық сот мұны тыйым салды, тіпті олардың есімдері бұрын ашық сотта жарияланған болатын. «АҚШ против Куаттроне» ісінде Сотомайор екінші апелляциялық округтің құрамы үшін пікір жазып, Бірінші түзетуге сүйене отырып, бұл бұйрықты жоққа шығарды, бұл бұқаралық ақпарат құралдары қазылар алқасының есімдерін жариялауға құқылы екенін мәлімдеді. Сотомайор қайта сот отырысының әділдігін қорғау маңызды болғанымен, аудандық соттың бұйрығы сөз бостандығына конституциялық емес шектеу болып табылады және баспасөздің «ашық сот залында болатын оқиғалар туралы еркін хабарлауға» құқығын бұзады деп санайды. Бұл шешімге екінші апелляциялық округ судьясы Дебра Ливингстон да қол қойды, ол Льюис С. Миллс орта мектебінің оқушының Бірінші түзетудегі құқығын бұзбағаны туралы шешімін бекітті, себебі мектеп оқушы үкіметіне үміткер болуға тыйым салғаннан кейін, ол блогта мектеп директоры мен басқа да мектеп қызметкерлерін «көңілсіздер» деп атады және студенттерді әкімшілікке шақырып, «оларды одан да ашуландыруға» шақырды. Бұл екінші апелляциялық округте мектептердің оқу орнынан тыс сөзді реттеуіне қатысты прецедент болып табылады.

Екінші түзетудегі құқықтар

Сотомайор Малониға қарсы Куомо ісінде (2009) аудандық соттың шешімін растаған екінші округтің үш судьялық құрамының мүшесі болды. Малони Нью-Йоркте заңсыз саналатын нунчуктерді иеленгені үшін қамауға алынды; Малони бұл заңның оның қару ұстау құқығына, яғни Екінші түзетуге қайшы келетінін мәлімдеді. Екінші округтің per curiam пікірінде Жоғарғы Сот әзірге Екінші түзетуді штаттық үкіметтерге байланысты міндетті деп таба қойған жоқ екені айтылды. Керісінше, Прессер Иллинойс штатына қарсы (1886) ісінде Жоғарғы Сот Екінші түзетудің «тек Конгресс пен федералдық үкіметтің билігін шектейді, ал штаттардың билігіне емес» екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, Жоғарғы Соттың Колумбия округіне қарсы Хеллер ісі (бұл істе округтің қару-жараққа тыйым салуы конституцияға қайшы деп танылды) «осы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан принципті жойған жоқ». 2009 жылдың 2 маусымында жетінші округтің судьялары, оның ішінде белгілі және көп сілтеме жасалатын Ричард Познер мен Фрэнк Истербрук та, Малониға қарсы Куомо ісімен келісіп, Чикаго қаласының қару заңдарына наразылық білдірген шешімдерінде осы істің үлгі ретінде алынғанын және Жоғарғы Сот өзгерте салмайынша, Жоғарғы Соттың бұрынғы шешімдері күшінде қалатынын атап өтті. Сотомайор әріптестерінің «қиын жағдайдағы жасөспірім қыздарды» жасөспірімдерді ұстау орталықтарында жеке іздеуге рұқсат беру шешімімен келіспеді. Сотомайор істе қарастырылып отырған кейбір жеке іздеулердің заңды екеніне келіссе де, «жеке іздеулердің өте жеке басыңызды жоққа шығаратын сипаты» себепті АҚШ Көлік департаментінің қызметкерінің төртінші түзету бойынша талабын қабылдамады. Ол: «Қызметкер кеңседегі компьютерінің мазмұнына қатысты белгілі бір құпиялылық күткенімен, Көлік департаментінің жүргізген тергеуі оның төртінші түзетудегі құқықтарын бұзған жоқ» деді.

Жұмыспен қамтудағы кемсітушілік

Сотомайор Риччи де Де Стефано ісіне қатысты, ол бастапқыда Нью-Хейвен қаласының өрт сөндірушілерге арналған емтиханын жоққа шығарып, жаңа емтиханмен бастау құқығын растады, себебі қала емтиханның аз ұлт өкілдері өрт сөндірушілеріне "жағымсыз әсер етеді" деп санады. (Емтихан бойынша қара түсті өрт сөндірушілердің ешқайсысы жоғарылауға лайық болмады, ал кейбіреулері бұрынғы жылдары қолданылған емтихандар бойынша лайықты деп табылған еді.) Қала 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VII тарауы бойынша аз ұлт өкілдері өрт сөндірушілердің сотқа шағымдануы мүмкін деп алаңдады. Қала емтихан нәтижелерін бекітпеуге шешім қабылдады, ал төменгі сатыдағы сот бұған дейін қаланың осы құқығын қолдаған болатын. Емтиханды сәтті тапсырған бірнеше ақ түсті және бір испаниялық өрт сөндіруші, соның ішінде дислексиясы бар және оқуға көп күш салған бас талапкер, өз құқықтары бұзылды деп Нью-Хейвен қаласын сотқа берді. Сотомайор кірген Екінші апелляциялық округінің алқасы алдымен төменгі соттың шешімін растаған қысқаша, қол қойылмаған бұйрық шығарды (бұл бұйрықты Сотомайор жазған жоқ). Сотомайордың бұрынғы кеңесшісі Хосе А. Кабранес, қазір соттың судьясы, осы әрекетке қарсылық білдіріп, соттың істі толық қарауын сұрады. Сотомайор 7-6 дауыспен істі қайта қарауға қарсы дауыс берді, және сәл кеңейтілген шешім шығарылды, бірақ Кабранестің қатаң қарсылығы 2009 жылы істі Жоғарғы Сотқа жеткізді.

Бизнес

Кларетт Ұлттық футбол лигасына қарсы (2004) ісінде Сотомайор Ұлттық футбол лигасының ойыншылардың жоғары мектепті бітіргеннен кейін NFL драфтына түсу үшін үш толық маусым күтуін талап ететін қағидаларын қолдады. Морис Кларет бұл қағидаларды, НФЛ мен оның ойыншылары арасындағы ұжымдық шарттың бір бөлігі болғандықтан, монополияға қарсы заңнама негізінде шағымдады. Сотомайор Клареттің талабы "ұжымдық келісімдер процесін қолдайтын және реттейтін" "федералды еңбек заңын" бұзуға алып келеді деп шешті. Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Smith, Inc. v. Dabit (2005) ісінде Сотомайор бір ауыздан 1998 жылғы Бағалы қағаздарға қатысты сот процестерінің бірыңғай стандарттары туралы заңның, акцияларды сатып алуға немесе сатуға шақыру арқылы алдағандықтарын мәлімдеген қор брокерлерінің штаттық соттардағы топтық талаптарына кедері келтірмегенін жазды. Ол Netscape компаниясының Smart Download бағдарламалық қамтамасының лицензиялық шарты міндетті шарт болып табылмайды деп үкім шығарды, себебі жүйе пайдаланушыға "жеткілікті хабарлама" бермеген.

Азаматтық құқықтар

Correctional Services Corp. v. Malesko (2000) ісінде Сотмайор сот үшін жазып, жеке тұлғаның конституциялық құқықтарын бұзғаны үшін федералды үкімет атынан жұмыс істейтін жеке корпорацияға қарсы сотқа жүгізу құқығын қолдады. Төменгі соттың шешімін қайтара отырып, Сотмайор Бивенс доктринасының – федералды үкімет үшін жұмыс істейтін адамдардың конституциялық құқықтарын бұзуы үшін сотқа шақыруға мүмкіндік беретін – бұрынғы тұтқынның федералды жартылай үйді басқаратын жеке компанияға қарсы талап арызын қарауға болатынын анықтады. Жоғарғы Сот 5–4 дауыспен Сотмайордың шешімін күштен шығарып, Бивенс доктринасын федералды үкімет атынан жұмыс істейтін жеке тұлғаларға қолдануға болмайтынын мәлімдеді. Сот судьялары Стивенс, Саутер, Гинзбург және Брейер Сотмайордың бастапқы шешімін қолдап, оның жағында болды. Гант пен Уоллингфорд білім беру кеңесі арасындағы (1999) істе қара нәсілді оқушының ата-анасы оның нәсіліне байланысты мазақтауға ұшырағанын және ата-анасының келісімінсіз бірінші сыныптан балабақшаға ауыстырылып, кемсітушілікке ұшырағанын, ал ұқсас жағдайдағы ақ нәсілді оқушыларға басқаша қатысқанын мәлімдеді. Сотмайор мазақтау туралы талаптарды дәлелдердің жетіспеуіне байланысты қабылдамаумен келісті, бірақ кемсітушілік туралы талапты қарауға рұқсат беруге болады деп ойлады. Ол сотқа жазған қарсы пікірінде сыныпты ауыстырудың "мектептің қалыптасқан саясатына қайшы" келетінін және ақ нәсілді оқушыларға қатысты "расалық кемсітушілікке ықпал еткенін көрсететінін" айтты.

Меншік құқығы

Кримсток пен Келли (2002) ісі бойынша Сотомайор Нью-Йорк қаласының маскүнемдікпен және басқа да қылмыстарға қатысты айыпталған жүргізушілердің автокөліктерін тәркілеу және қылмыстық іс жүргізу кезінде "айлар, тіпті жылдар" бойы ұстап тұру тәжірибесін тоқтату туралы пікір жазды. Автомобильдердің көптеген адамдардың өмір көрісіне немесе күнделікті іс-әрекеттеріне маңызды екенін атап өткен ол, меншік иелеріне қаланың мүліктеріне иелік етуін күйреуге рұқсат бермей, көліктерді ұстап тұру жеке тұлғалардың заңмен қорғалған құқықтарын бұзады деп шешті. Бродди Порт-Честер ауылына қарсы (2003 және 2005) ісінде, мүліктік дау ісінде Сотомайор 2003 жылы бірауыздан шешім шығарып, Нью-Йорк штатының Порт-Честер қаласындағы мүліктің иесіне мемлекеттік Еminent Domain Procedure Law-ін даулауға рұқсат берді. Аудандық сот кейін талапкердің талаптарын қабылдамады, ал апелляциядан кейін іс қайтадан Екінші апелляциялық округке қайтарылды. 2005 жылы Сотомайор көпшілік дауыспен шешім шығарып, мүліктің иесінің заңмен қорғалған құқықтары, оның жерін қайта құру жобасы үшін пайдалану туралы ауылдық бұйрыққа наразылық білдіру құқығы туралы жеткілікті хабарлама алмауы салдарынан бұзылғанын анықтады. Алайда, комиссия ауылдың мүлікті қоғамдық пайдалануға беруін қолдады. Дидден Порт-Честер ауылына қарсы (2006) ісі, бұл қаланың әрекеттерінен туындаған басқа дау, Сотомайор бірауыздан қабылданған шешімге қосылып, соттың мүлікті қайта құру жобасы үшін иеліктен шығаруға қарсы мүліктің иесінің наразылығын қабылдамауын қолдады. Шешімде сондай-ақ, мерзімнің өтуіне қарамастан, иеленушінің өтініші Жоғарғы соттың Кело мен Нью-Лондон қаласына қарсы шешіміне сәйкес қабылданбайтыны айтылды. Екінші апелляциялық округтің негіздемесі либертариандық сарапшылардың сынына ұшырады.

Тағайындау және бекіту

Барак Обаманың 2008 жылғы президенттік сайлаудағы жеңісінен кейін Сотомайор Жоғарғы Сотқа үміткер болуы мүмкін деген пікірлер пайда болды. Нью-Йорк сенаторлары Чарльз Шумер мен Кирстен Гиллибранд Обамаға бірлескен хат жолдап, оның өкілеттігі кезінде бос орын туса, Сотомайорды немесе Ішкі істер министрі Кен Салазарды Жоғарғы Сотқа тағайындауға шақырды. Ақ үй Сотомайорға алғаш рет 2009 жылдың 27 сәуірінде оның кандидатурасын қарастыру мүмкіндігі туралы хабарласты. 2009 жылдың 30 сәуірінде судья Дэвид Соутердің зейнетке шығу жоспарлары жарияланды, Сотомайор 2009 жылдың маусымында босатылатын Соутердің орнына ықтимал үміткер ретінде ертерек назар аударды. Алайда, 2009 жылдың мамырында Гарвард құқық профессоры Лоренс Триб Обаманы Сотомайорды тағайындамауға шақырды, оның пікірінше, "Ол өзінің ойлағаннан гөрі ақылды емес" және "оның біршама қатыгездік танытуы либералдық ұмтылыстарын кері әсерге түсіріп, Робертс/Алито/Скалия/Томас топтарының күшін арттыруы мүмкін". 25 мамырда Обама Сотомайорға өзінің шешімін хабарлады, ол кейін: "Көкірегімнің үстіне қолымды қойып, жүрегімнің соққысын басып тыныштандыруға тырыстым" деді. 2009 жылдың 26 мамырында Обама оны тағайындады. Ол үш президенттің үш түрлі сот лауазымына тағайындалған екінші заңгер атанды. Бұл таңдау Обаманың президенттік науқанындағы уәдесімен сәйкес келді, ол "жүргізушілік, жанашырлық, жасөспірім ана болудың қандай екенін түсінетін" судьяларды тағайындайтынын айтқан болатын. "Кедейлік, афроамерикандық, гомосексуалдық, мүгедектік немесе қарттық жағдайларын түсінуге қабілетті жанашырлық". Сотомайордың кандидатурасы демократтар мен либералдардың мақтауына ие болды, ал демократтардың оны бекіту үшін жеткілікті дауысқа ие болуы мүмкін болды. Оның кандидатурасын ең қатты сынға консерваторлар мен кейбір республикашыл сенаторлар, оның әсіресе 2001 жылғы Беркли құқық лекциясында қолданған сөздеріне байланысты сынға алды. Джон Корнин және басқа да республикашыл сенаторлар мұндай шабуылдарды айыптады, бірақ Сотомайордың ұстанымы алаңдатарлық екенін айтты. Сотомайорды қолдаушылар оның бұл сөзін қорғап, түрлі түсіндірмелер берді, ал Ақ үйдің баспасөз хатшысы Роберт Гиббс 2001 жылғы Сотомайордың сөз таңдауын "жаман" деп бағалады. Оның істерінің ішінде, екінші округтің Риччи де Де Стефанодағы шешімі ертеректегі талқылау кезінде ең көп назар аударды, себебі республикашылдар кері нәсілдік кемсіту мәселесіне назар аударуды қалады. Консерваторлар мен республикашылдардың Сотомайор кандидатурасына ықыласы 1987 жылғы Роберт Борктың Жоғарғы Сотқа тағайындалуына дейінгі сотты тағайындау тарихына байланысты болды. Gallup сауалнамасы көрсеткендей, тағайындалғаннан кейін бір апта өткен соң американдықтардың 54% Сотомайордың бекітілуін қолдады, ал 28% қарсы болды. 12 маусымда Fox News сауалнамасы көрсеткендей, халықтың 58% оның "ақылды латина" деген сөздерімен келіспейді, бірақ 67% бұл сөз оны Жоғарғы Сотта қызмет етуден шеттетуі керек емес дейді. Америка адвокаттар қауымдастығы оған "жақсы білікті" деген ең жоғары баға берді. Риччи шешімінен кейін Rasmussen Reports және CNN/Opinion Research сауалнамалары көрсеткендей, халықтың пікірі партиялық және идеологиялық бағыттар бойынша қатты бөлінген. Сенаттың Сот комитеті алдында Сотомайордың бекіту тыңдаулары 2009 жылдың 13 шілдесінде басталды, оның барысында ол өзінің "ақылды латиналық" сөзінен бас тартып, оны "сәтсіз риторикалық әрекет" деп атады және "кез келген этникалық, нәсілдік немесе гендерлік топтың дұрыс шешім қабылдауда артықшылығы бар деп есеппеймін" деді. Республикашыл сенаторлар оның өткен сөздеріне қатысты сұрақтар қойғанда, ол өзінің сот ісіне сілтеме жасап, өмірлік тәжірибесі мен пікірлерінің шешімдеріне ешқашан әсер етпегенін айтты. Республикашыл сенаторлар оның осы уақытқа дейінгі шешімдері көбінесе дәстүрлі болғанын айтты, бірақ оның Жоғарғы Сот шешімдері – прецеденттер мен түсіндіруге қатысты кеңірек мүмкіндіктер болғандықтан – оның сөздерін көбірек бейнелейтінінен қорқады. Сотомайор Риччидегі позициясын қолданылған прецеденттерге сәйкес келетінін қорғады. Жалпы, Сотомайор жеке ұстанымдарын айтудан аулақ болып, Сот алдына келетін даулы мәселелерге қатысты ұстаным алудан бас тартып, екі партияның сенаторларымен келісіп, әділет ретінде заңды ғана қолданатынын қайта-қайта айтты. 2009 жылдың 28 шілдесінде Сенаттың Сот комитеті Сотомайор кандидатурасын 13-6 дауыспен мақұлдап, оны толық Сенатқа бекіту үшін жіберді. Барлық демократтар оның кандидатурасын қолдады, сондай-ақ бір республикашыл, Линдси Грэм. 2009 жылдың 6 тамызында Сотомайор толық Сенатта 68-31 дауыспен бекітілді. Барлық қатысқан демократтар, Сенаттың екі тәуелсіз депутаты және тоғыз республикашыл оның кандидатурасын қолдады. Президент Обама Сотомайорды бекітілген күні тағайындады, ал оның қызметке кірісу рәсімі 2009 жылдың 8 тамызында Жоғарғы Сот ғимаратында өтті. Бас судья Джон Робертс конституциялық және сотқа қатысты қажетті серттерді оқыды, осымен ол Жоғарғы Соттың 111-ші судьясы (99-шы қатардағы судьясы) атанды. Сотомайор Жоғарғы Сотта қызмет ететін алғашқы испаноязыл, сонымен қатар Сандра Дэй О'Коннор (1981-2006 жылдары), Рут Бадер Гинзбург (1993-2020 жылдары), Елена Каган (2010 жылдан бері), Эми Кони Барретт (2020 жылдан бері) және Кетанджи Браун Джексон (2022 жылдан бері) сияқты Сотта қызмет еткен алты әйелдің бірі. Сотомайордың тағайындалуы Сотта бір уақытта қызмет ететін рекордтық алты католик судьяны қамтамасыз етті.

Сот төрелігі

Сотомайор Жоғарғы Сот төрешісінің көмекшісі ретінде 2009 жылдың 17 тамызында өлім жазасын тоқтату ісі бойынша алғашқы дауысын берді. Ол Сотқа жылы қабылданып, 8 қыркүйекте салтанатты түрде қызметке кірісті. Сотомайордың алғашқы ісі 9 қыркүйекте өткен арнайы отырыста «Азаматтар біріктірілді» Федералды сайлау комиссиясына қарсы сот ісі болды. Бұл Бірінші түзетудің даулы мәселесі мен компаниялардың сайлау қаржыландырудағы құқықтарын қамтыды; Сотомайор бұған келіспеді. Флойд Абрамстың Бірінші түзету мәселелері бойынша жазбаша пікірлерін тыңдағанда, Сотомайор оны сынға алып, 19 ғасырғы Сот шешімдеріне күмән келтірді және былай деді: «Сіздің айтуыңызша, корпорацияларды тұлға ретінде құрған соттар корпорацияларды тұлға ретінде жаратқан, және бұл Соттың бастапқы қателігі болды деп айтуға болады – мемлекеттік заңмен жаратылған нәрсені адам сипаттарымен [сіңіру]». Сотомайордың алғашқы маңызды жазбаша пікірі Миранда құқықтарына қатысты «Бергхьюс против Томпкинс» ісі бойынша келіспеушілік болды. Ұлттық тәуелсіз бизнес федерациясының «Себелиусқа қарсы» ісіне қатысты ауызша пікірталастар кезінде Сотомайор Сот пен оның регламентімен таныстығын көрсетіп, үкімет позициясын білдіретін солиситор-генерал Дональд Верриллиге пікірталастың алғашқы сұрақтарын қойды. Соутер судьясының орнын басып, Сотомайор Соттың философиялық және идеологиялық теңгерімін өзгертпеді. Оның дауыс беру үлгісі мен сот философиясы Брейер, Гинзбург және Каган судьяларының пікірлерімен жақын үйлесімде болды. 2015 жылғы «Ең либералды қазіргі заманғы Жоғарғы Сот судьяларын рейтингтеу» мақаласында Алекс Грир Сотомайорды Елена Каган мен Рут Бадер Гинзбургке қарағанда либералды дауыс беру үлгісін көрсететін ретінде анықтады. Грир Сотомайорды қазіргі судьялардың арасында ең либералды дауыс беру тарихына ие деп атады және оның алдыңғылары Тургуд Маршалл мен Джон Маршалл Харлан II-ге қарағанда сәл либералды болды. 2009 жылы Жоғарғы Соттағы бес судьяның өзінің Рим католиктері екенін айтқанымен, Сотомайордың дауыс беру тарихы оны олардың арасында Соттың либералды блогымен жеке-жеке байланыстырады. Алайда, католиктердің арасында заңға қатысты көзқарастары әртүрлі. Идеологиялық үлгіден ауытқулар болды. 2013 жылғы Робертс соты туралы кітабында автор Марсия Койл Сотомайордың Алтыншы түзетудегі қарама-қарсылық ережесіне қатысты ұстанымын айыпталушының куәгерлермен бетпе-бет кездесу құқығының берік кепілі деп бағалады. Сотомайордың бұл мәселедегі сот философиясы Елена Каганмен тең деп саналады және күтпеген жерден Сотомайор үшін, сондай-ақ, Антони Скалияның түпнұсқалық түсіндіруімен кем дегенде ішінара келіседі. 2013 жылдың 20 және 21 қаңтарында Сотомайор вице-президент Джо Байденге екінші мерзіміне инаугурация кезінде ант берді. Сотомайор президентке немесе вице-президентке ант берген бірінші испан және төртінші әйел болды. 2021 жылдың 20 қаңтарында Сотомайор Камала Харриске вице-президент лауазымына кірісуіне ант берді, ол бұл лауазымды алғаш рет иеленген әйел. Соттағы бесінші жылының соңына қарай Сотомайор ауызша пікірталастарда және түрлі көпшілік шешімдерге, әсіресе нәсіл, жыныс және этникалық мәселелерге қатысты жағымсыз пікірлерінде ерекше көзге түсе бастады. Сотомайор соттағы бірқатар шешімдерінде өзінің ерекшелігін көрсетті. Ол Обаманың денсаулық сақтау заңын кедейлер мен мүгедектерге қолдау көрсетуде Гинзбургтің жағында болды, ал басқа либералдар Брейер мен Каганға қарсы болды. Бас судьямен қарым-қатынаста болған кезде Сотомайор «расалық негіздегі кемсітушілікті тоқтатудың жолы – расалық негіздегі кемсітушілікті тоқтату» деген сөздеріне жауап беруде қиындық көрмеді, «Мен бас судья Робертстің түс соқырлығы дегеніміз не екенін сипаттауын қарыз алмаймын. Біздің қоғам мұндай талдауды қолдануға тым күрделі». «Уильямсон против Мазда» өндіріс жауапкершілігі ісі бойынша, оны Сот бірауыздан шешті, ол жеке келісетін қорытынды жазды. Сотомайордың кеңсе қызметкерлерімен қарым-қатынасы басқа судьяларға қарағанда формалистік болып көрінеді, өйткені ол қарастыратын істердің мазмұнын қоса отырып, егжей-тегжейлі және қатаң бағалауды талап етеді. Каганмен тікелей салыстырғанда, олардың әріптестерінің бірі: «Екеуі де қысқарып бара жатқан қызғылт түсті емес» деді. 2013 жылы Робертс соты туралы жазған кітабында Койл былай деді: «Екеуінің де даулары бұрынғы судьяларға қарағанда айқын көрінеді». Сотта болған кезінде Сотомайор айыпталушылардың құқықтарын қолдаудағы Соттың ең күшті дауыстарының бірі ретінде танылды. Ол Лоуренс Трайбпен қылмыстық сот ісін реформалауға шақырудағы Соттың бірінші дауысы деп танылды – әсіресе полиция мен прокурорлардың бұзушылықтарына, түрмелердегі зәбірлерге, өлім жазасының қолданылуына және жеке өмірге қатысты мәселелерге. Трайб оның жалпы реформаға деген ықыласын бұрынғы бас судья Эрл Уорренге теңеді. 2019 жылдың қаңтарында The Week журналының авторы Бонни Кристан Сотомайор мен Нил Горсач арасында «күшті процессуалдық құқықтарды қорғау және құқық қорғау органдарының шектен шығуына күмән тудыру» мақсатында «күтпеген азаматтық еркіндік одағы» қалыптасып жатқанын жазды. Сотомайордың кеңсе қызметкерлері оның лекциялар, сөздер және басқа да іс-шаралар өткізген колледждер мен кітапханалар сияқты мемлекеттік мекемелерге оның кітаптарын сатып алуды ұсынды, бұл Сотомайорға 3,7 миллион доллар табыс әкелді. Оның кеңсе қызметкерлері сондай-ақ Сотомайордың өзінің естеліктері немесе балалар кітаптарын сатуға бағытталған коммерциялық іс-шараларын ұнатып жатыр. Мемлекеттік қызметкерлердің мұндай іс-шараларға қатысуы басқа мемлекеттік органдарда тыйым салынған.

Миранда ескертулері

2011 жылы Сотомайор көпшілік пікірін жазды – J. D. B. v. Солтүстік Каролина ісі бойынша, онда Жоғарғы Сот адамның Миранда мақсатында полиция күзетіне алынған уақытын анықтауда жас ескерілуі тиіс деп шешті. Ж.Д.Б. – екі ұрлық жасады деген күдікпен полиция қудалаған, арнайы білім беру кластарына қатысқан 13 жастағы оқушы. Полиция тергеушісі Ж.Д.Б.-ге мектепке барып, оны тергеуші, форма киген полицей және мектеп қызметкерлері сұраққа тартып алды. Кейін Ж.Д.Б. қылмыстарын мойындап, сотталды. Тергеу кезінде Ж.Д.Б.-ге Миранда ескертуі жасалмады, сондай-ақ заңды өкілімен байланысу мүмкіндігі де берілмеді. Баланың жасы Миранданың күзет туралы талдауына қатысты дұрыс бағалау жасауға көмектеседі деп шешкен Сотомайор: «Күдікті ұсталды ма, ұсталмады ма дегенге баланың жасы ешқашан маңызды емес деп санау және осылайша балалар мен ересектер арасындағы нақты айырмашылықтарды елемеу – балаларды Миранда ересектерге кепілдік беретін процедуралық сақтық шараларының толық көлемінен айырумен тең» деп жазды. Сотомайордың пікірінде Соттың бұрынғы шешімдеріне сілтеме жасалды: Stansbury v. California (онда баланың жасы «ақылды адамның» «кету еркіндігін қабылдауына қалай әсер ететінін» анықтады) және Yarborough v. Alvarado (онда баланың жасы «мінез-құлық және қабылдау туралы ақылға қонымды тұжырымдар жасауға мүмкіндік береді»). Сотомайор сондай-ақ заң баланың санасының ересектердікінен өзгеше екенін мойындайтынын, осыған байланысты балаларға қатысты заңдық шектеулер бар екенін (мысалы, ата-анасының келісімі болмаса баланың үйлену құқығының шектелуі) атап көрсетті. Сот судьясы Сэмюэл Алито және тағы үш судья қарсы пікір білдірді.

Ұрланған құндылықтар туралы заң

АҚШ-тың Альвареске қарсы ісінде (2012 ж.) Сот Бірінші түзету негізінде «Ұрланған Батырлық туралы заңды» (әскери медаль алғаны туралы жалған мәлімдеме жасауды қылмыс деп жариялаған федералды заң) күштен шығарды. Соттың 6 дауысқа 3 көпшілігі заңның Сөз бостандығы туралы ережеге қайшы екенін мойындады, бірақ бірыңғай түсінікке келе алмады. Сотомайор, Робертс, Гинзбург және Кеннеди судьяларымен бірге төрт судья мәлімдеменің жалғандығының өзі, сөзді Бірінші түзетумен қорғаудан шығаруға жеткіліксіз екендігіне келді. Брейер және Каган судьялары жалған мәлімдемелерге белгілі бір деңгейде қорғау қарастырылғанын мойындады, бірақ заң жарамсыз деп танылды, себебі оның мақсаттарына жете алу үшін одан аз шектеуші шаралар қолданылуы мүмкін еді. Скалия, Томас және Алито судьялары келіспеді.

Қолжетімді медициналық көмек туралы заң

Ұлттық тәуелсіз бизнес федерациясы Себелиуске қарсы (2012) ісінде Сотомайор пациенттерді қорғау және қолжетімді күтім туралы заңның көптеген қағидаларын қолдаған 5–4 көпшіліктің құрамында болды (бірақ Конституцияның Салық салу және шығыстар туралы ережесіне емес, Сауда туралы ережесіне сүйенгеніне қарсы пікір білдірді). Заңгер Джеффри Тубин былай деп жазды: "Сотомайордың алаңдаушылықтары көбінесе нақты және практикалық болды. Кейде сотта сөйлегенде, ол істің фактілері туралы егжей-тегжейлі сұрақтар қоятын, бұл оның әріптестерін ойға шомып, орындықтарына құлатып жіберетін. Бірақ бұл жолы ол қарапайым сұрақ қойды. Штаттар жеке тұлғалардан автокөлікке сақтандыру алуды талап етеді (бұл денсаулық сақтандырумен сөзсіз салыстыруға және денсаулық сақтандыруға да сондай қағиданы қолданудың әділдігіне сіңдіреді). Сотомайор сотта адвокаттарға бағытталған өткір риторикалық сөздерімен аяқтады: «Егер кейбір штаттар сақтандыру талабын енгізбесе, федералды үкімет заң шығарып, әрбір адамды көлікке сақтандыру алуға міндеттеуге құқықсыз болады деп ойлайсыз ба?» Тубин үшін Сотомайордың бұл айырмашылығы оның басым көпшілік пікірдің құрамында болған істің негізгі аргументі болды. Соттың 5–4 шешімінен кейін шыққан бұл шешімге консервативті топ басымдық танытты, ал соттың үш әйел мүшесі – Сотомайор, Гинзбург және Каган қарсылық білдірді. Өз қарсы пікірінде Сотомайор бұл істің Хоби-Лобби ісіндегі көпшіліктің бұрынғы мәлімдемелеріне қайшы келетінін және «Біздің шешімдерімізге сене аламыз деп адамдар әдетте ойлайды. Бірақ бүгін олай емес» деп жазды. Сотомайор бұл шешімнің «Уитонның жүздеген қызметкерлері мен студенттерін контрацепциямен қамту құқығынан айыру қаупін тудыратынын» айтты.

Төртінші түзету, жеке өмірге құқық және иммунитет

Сотта Сотомайор жеке өмірге, іздестіру мен тәркілеуге қатысты Төртінші түзетудің қорғанысын кеңейтуді қолдады. United States v. Jones (2012) ісінде тоғыз судьяның барлығы полицияның күдіктінің көлігіне GPS бақылау құрылғысын орнату үшін сот шешімі (ордер) қажет екеніне келісті. Көптеген судьялар судья Сэмюэл Алитоның тар пікірін қолдады, бірақ Сотомайор (жеке пікір білдірген) цифрлық дәуірде жеке өмірге қатысты құқықтарды кеңейтуді жақтады және ұзақ жылдар бойы қолданылып келген үшінші тарап доктринасын қайта қарау қажеттігін айтты: "Үшінші тараптарға ерікті түрде берілген ақпаратқа қатысты адамның ақылға қонымды құпиялылық күтімі жоқ деген қағиданы қайта қарастыру қажет болуы мүмкін". Заң профессоры Адам Винклер мен Лоренс Триб Сотомайордың Jones ісіндегі жеке пікірінің, "адамдар күнделікті істерін атқару кезінде үшінші тараптарға өздері туралы көп ақпарат ашатын әлемде" құпиялылық талаптарын түсінудің жаңа негізін анықтау қажеттігін көрсетуде маңызды рөл атқарғанын айтты. Юта штатының Стриффке қарсы ісінде, соттың заңсыз полиция тоқтатуы нәтижесінде алынған дәлелдерді, тоқтатылған адамның кейіннен қолданыстағы жол қозғалысы ережесін бұзғаны анықталса, қабылдауға болатындығы туралы шешіміне қарсы дауыс берді, бұл шешімді полиция қызметкерлерінің "қалауымен немесе болжамымен" негізделген заңсыз тоқтатуды ақтауға болатын "ерекше ұсыныс" деп сипаттады.

Аборт

Whole Woman's Health v. Jackson (2021) ісінде Техастағы жеке азаматтарға аборт қызметін ұсынатындарды сотқа беруге мүмкіндік беретін аборт заңына қатысты Сотмайор судьялар Брейер мен Каганмен бірге өткір дауыс берді. Жоғарғы Сот 5-4 дауыспен Техас заңын күшінде қалдырды. Сотомайор: "Бүгінгі біртілді сот мұндай қайраттылықты көрсетпейді. Сот бұл істі лицензиялау органдарына қарсы жалғастыруға болатынын дұрыс деп тапса да, штаттық сот қызметкерлері мен штаттың бас прокурорына қарсы шаралар қабылдаудан ауыр қателік жібереді. Осылайша, сот конституциялық құқықтарды бұрынғыдан да осал қалдырады, бұл біздің Конституциямыз бен Республикамызға зор зиян келтіреді" деп түйіндеді.

Басқа қызмет түрлері

Сотомайор 1998-2007 жылдар аралығында Нью-Йорк университетінің құқық мектебінде адъюнкт-профессор болып жұмыс істеді. Ол сот процесін және апелляциялық адвокатураны, сондай-ақ федералды апелляциялық сот семинарын оқытты. 2006 жылы ол Принстон университетінің қамқорлар кеңесіне мүше болып сайланды, ал өкілеттігі 2011 жылы аяқталды. 2008 жылы Сотомайор ерлердің Богемиялық тобынан үлгі алған, әйелдерге арналған «Белиз тобының» мүшесі болды. 2009 жылдың 19 маусымында Сотомайор республикалық саясаткерлердің топтың мүшелік саясатына қатысты алаңдаушылықтарына байланысты «Белиз тобынан» кетті. Федералды сот жүйесіне кіргеннен бастап және Жоғарғы соттағы қызметі кезеңінде Сотомайор көптеген мәлімдемелер жасау арқылы қоғамдық өмірге белсенді қатысып келді. Жоғарғы сотта қызмет еткен кезінде ол Нью-Йорк университеті сияқты бірнеше университеттерде бітіру салтанатына шақырылды (2012). 2012 жылы, Жоғарғы сотта жұмыс істеп жүрген кезінде Сотомайор «Сезам көшесі» балалар телебағдарламасында екі рет өзін-өзі сомдап, кәсіби мансаптың мәнін түсіндірді, содан кейін судьяның сот отырысын қалай жүргізетінін көрсетті. 2010 жылдың шілдесінде Сотомайор Альфред А. Кнопфпен өмірінің ерте кезеңдері туралы естеліктерді жариялауға келісім жасады. Ол бұл еңбегі үшін шамамен 1,2 миллион доллар көлемінде аванс алды, ол 2013 жылдың қаңтар айында «Менің сүйікті әлемім» (испан тілінде – «Mi mundo adorado») деген атпен жарық көрді. Кітапта 1992 жылға дейінгі өмірі, Нью-Йорктегі тұрғын үйлерде өскен кезі және ол кездескен қиындықтар туралы естеліктер баяндалады. Ол кітапты насихаттау үшін гастрольдік сапар ұйымдастырды, ол Нью-Йорк Таймс бестселлер тізімінде бірінші орынға шықты. 2020 жылы Әділет Сотомайор АҚШ округтік сотының судьясы Эстер Саластың үйіне кіріп, оның күйеуін атқан және ұлын өлтірген ашулы адвокаттан нысанаға алынған. Кейіннен шабуыл жасаған адам өзін-өзі өлтірді, содан кейін Сотомайорға қатысты оның егжей-тегжейлі жоспарлары табылған. 2021 жылдың қаңтар айында Соня Сотомайор Камала Харриске АҚШ вице-президенті ретінде ант берді. Бұл тарихи оқиға саналды, өйткені Сотомайор Жоғарғы сотта қызмет еткен алғашқы түрлі-түсті әйел, ал Харрис – алғашқы әйел, афроамерикалық және азиялық америкалық вице-президент.

Марапаттар мен құрметтер

Сотомайор 1999 жылы Леман колледжінен, 2006 жылы Хофстра университетінен, 2010 жылы Говард университетінен, Сент-Лоуренс университетінен (2010), Париж Нантер университетінен (2010), 2012 жылы Нью-Йорк университетінен, 2013 жылы Йель университетінен, 2014 жылы Рио-Пьедрастағы Пуэрто-Рико университетінен құрметті заң дәрежесін және 2019 жылы Манхэттен колледжінен құрметті гуманитарлық ғылымдарының докторы дәрежесін алды. 2002 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 2006 жылы Латиноамерикандық құқық студенттері қауымдастығы оған үздік латиноамерикандық маман сыйлығын табыс етті. 2008 жылы Esquire журналы Сотомайорды "21-шы ғасырдың 75 ең ықпалды адамы" тізіміне енгізді. 2013 жылы Сотомайор өзі бітірген Принстон университетінде Вудро Вильсон сыйлығын жеңіп алды. 2010 жылдың маусым айында Сотомайордың балалық шағын өткізген Бронксдейл үйлер кешені оның есімімен қайта аталды. Әділет судьясы Соня Сотомайордың үйлері мен Әділет судьясы Соня Сотомайордың қоғамдық орталығы 28 ғимараттан тұрады, онда шамамен 3500 тұрғын өмір сүреді. Нью-Йорктегі көптеген тұрғын үйлер белгілі адамдардың есімдерімен аталатын болса да, бұл бұрынғы тұрғынның есімімен аталған екінші нысан. 2011 жылы Лос-Анджелестегі Соня М. Сотомайор оқу академиялары мемлекеттік жоғары мектеп кешені оның есімімен аталады. 2013 жылы Сандра Дей О'Коннор, Рут Бадер Гинзбург және Елена Каган суреттері қойылған картина Вашингтондағы Смитсоновтың Ұлттық портрет галереясында ашылды. 2015 жылдың мамыр айында ол Брин-Мор колледжінен Кэтрин Хепберн медалін алды. 2019 жылы ол Ұлттық әйелдер даңқы залына енгізілді. 2024 жылы Сотомайор Гарвардтың Радклиф институтынан "қоғамға өте зор әсер еткен тұлғаға" жыл сайын табыс етілетін Радклиф медалін алады.