Кіріспе

Андрасси даңғылы (Andrássy út) – 1872 жылға дейін салынған Будапешттегі бульвар. Ол Эржебет алаңын Варошлигетпен байланыстырады. Көрнекті нео-ренессанс сарайлары мен әдемі фасады мен интерьерлері бар қалалық үйлермен шектеліп орналасқан, ол 2002 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енді. Бұл Будапешттің маңызды сауда көшелерінің бірі, онда тамаша кафелер, мейрамханалар, театрлар, елшіліктер және сәнді бутиктер орналасқан. Ең танымал ғимараттардың қатарында Мемлекеттік опера театры, бұрынғы балет мектебі (бірнеше жылдан бері қайта құрылуда), Золтан Кодалы еске алу мұражайы мен архиві, Венгрияның Көркемсурет академиясы және Ференц Хопп Шығыс Азия өнері мұражайы бар.

Тарих

1870 жылы салынуы шешілді, сонымен қатар Кирали көшесін ауыр көлік қозғалысынан босату және қаланың ішкі бөліктерін Қалалық саябақпен байланыстыру мақсатында. Құрылысы 1872 жылы басталды, ал аллея 1876 жылғы 20 тамызда (ұлттық мереке) салтанатты түрде ашылды. Жобаның іске асырылуы Лайош Лехнер, Фригис Фесл және Клейн & Фрейзер ұсынған ең үздік үш бәсекелестің жоспарларының үйлесімі болды. Оның сарайларын сол кездегі ең көрнекті сәулетшілер (Миклош Ибл басшылығымен) салдырды, қаржыландыруды венгр және басқа да банктер жүзеге асырды. Бұл ғимараттар көбінесе 1884 жылға дейін аяқталды, және оларға көбінесе аристократтар, банкирлер, жер иелері және тарихи отбасылар қоныстанды. 1885 жылы жобаның негізгі қолдаушысы, премьер-министр Гюла Андрассинің құрметіне аллеяның аты өзгертілді. Континенталдық Еуропадағы алғашқы метрополитен – Будапешт метросының құрылысы 1870 жылы ұсынылды, себебі астана осы жолдағы жер үсті көлігіне қарсы болған. Құрылыс 1894 жылы басталды және 1896 жылы аяқталды, бұл жаңа метро желісі Венгрияның мыңжылдық тойының негізгі орталығы – Варослигетке қатынауды жеңілдетуге мүмкіндік берді. 1950 жылдары бульвардың аты үш рет өзгертілді, бұл сол кезеңдегі қарқынды саяси өзгерістердің куәсі болды. 1950 жылы кеңестік оккупация кезінде ол «Сталин көшесі» (Sztálin út) деп аталды. 1956 жылғы көтеріліс кезінде «Мажар жастарының даңғылы» (Magyar Ifjúság útja) деп өзгертілді. Келесі жылы биліктегі коммунистер оның атын «Халық Республикасы көшесі» (Népköztársaság út) деп өзгертті. Коммунистік дәуір аяқталғаннан кейін 1990 жылы Андрассинің бұрынғы аты қайта орнатылды. 2011 жылдың қыркүйегінде Мәдениет жөніндегі мемлекеттік хатшы Геза Сзёкс Қалалық саябаққа жақын және Будапешт көркем өнер мұражайы мен Будапешт өнер залы (Műcsarnok) жанында Андрасси út бойында жаңа құрылыс салу жоспарларын ресми түрде жариялады. Бұл ғимаратта қазіргі Венгрия ұлттық галереясының коллекциялары орналасатын болады. Бүкіл бульварды пайдаланатын бұл кеңейтілген жоспар Будапешт мұражайлар кварталы немесе Андрасси кварталы деп аталды. Алайда, бұл жарияланғаннан кейін жоспар бірнеше рет өзгерді және қазір қалалық саябақта және оның айналасында үш жаңа мұражай салуға дейін қысқартылды.