Кіріспе

Американдық актриса (1910–1981)

Пэтси Келли (нағыз аты Сара Вероника Роуз Келли; 12 қаңтар 1910 – 24 қыркүйек 1981) – американдық актриса. Ол 1930-шы жылдары Хал Роуч өндірген қысқа комедиялық фильмдерде Тельма Тоддтың өткір тілді, әзілкеш серігі рөлімен танымал. Келлидің мансабы Тоддтың 1935 жылы қайтыс болғаннан кейін де сол сияқты рөлдерде жалғасты. 1940-жылдардың ортасында кинодағы мансабы сарқылып, Келли Нью-Йоркке оралып, радиода және жазғы театрларда жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Таллула Банкхедтің өмір бойы досы және жеке көмекшісі болды. Келли 17 жылдан кейін телеарналарда және кинодағы эпизодтық рөлдермен экранға оралды. 1971 жылы қайта қойылған «No, No, Nanette» спектакліндегі рөлі үшін ол «Тони» сыйлығын жеңіп алды. 1980 жылдың қаңтарында инсульт болғанға дейін ол кино мен теледидардағы рөлдерде ойнауын жалғастырды, ол сөйлеу қабілетін шектеді.

Жастық шағы мен қалыптасу жылдары

Келли Нью-Йорктің Бруклин қаласында ирландиялық иммигранттар Джон және Делия Келли отбасында Сара Вероника Роуз Келли деген атпен дүниеге келді. Оның әкесі Джон, 1900 жыл шамасында қуғын-сүргіннен қашу үшін Ирландияның Майо округіндегі Баллинробтен кеткен полиция қызметкері болды. Ол 1942 жылы қайтыс болды. Анасы Делия 1930 жылы қайтыс болды. Ол бес баланың ең кішісі еді, олардың тек екеуі ғана Америкада туған. Ол отбасының мейірімді әзілдерінің нысаны болғандықтан және олардың көптеген шалақаттарының "көтерілушісі" болғандықтан "Пэтси" деген лақап атын алды. "Мен үнемі үйде айналып, сүрініп жүретінмін, көбінесе орындықтарға шалығып". Ол 1982 жылы FDNY-дағы алғашқы әйелге мүмкіндік ашылмас бұрын ондаған жылдар бойы өрт сөндіруші болу арманында болды, бірақ анасы оны Манхэттен көшелерінен аулақ ұстау үшін би мектебіне берді. 1922 жылы ол 12 жасында водевильде биші болып өнер жолын бастады. Джек Блудың Ритм және Тэп мектебінде тақтап билеуді үйреніп, болашақ талант иесі және әріптесі Руби Килермен дос болды. Ол жас кезінде көптеген қиындықтарды бастан өткерді. Жеті жасында өрттен құлап, сегіз жасында көлік шауып, тоғыз жасында бір апта ішінде кемінде бес рет апатқа ұшырады. Осы кезде оның ата-анасы оны би мектебіне жіберуді шешті, онда ол бірінші аптаның соңында білезігін сындырды. Ол алдымен Килермен бірге Сен-Пол соборының мектебіне, содан кейін Кәсіби балалар мектебіне қатысты.

Жасөспірімдік жылдары

1923 жылы 13 жасында ол оқушыдан мұғалімге дейін өсті, аптасына 18 доллар табады, бірақ үйге таңғы екі-үш сағатқа дейін келіп жетеді. Келли бірде осы жылдарды еске алып былай деді: "Мені және менің билеуімді білетін Куинн әке, анама мені би мектебіне жіберуді кеңес берді. Ол, мүмкін, мені бейсболдан басқа нәрсеге қызықтырады деп ойлады. Олай болды. Мен билеуді ұнатып, уақыт өте келе, жаңадан оқыған мектепте сабақ беруге кірістім". Ол Фрэнк Фэйдің қойылымында, алдымен ән мен би нөмірінде, кейін Фэйдің комедиялық серігі ретінде өнер көрсетті. Оның ағасы Джон В. (Уилли) бастапқыда осы жұмысқа үміткер болған, бірақ ақырында Фэймен бірге The Palace театрында жұмыс істеген Келли болды, ал Уилли Фэйдің шафёрі болғаннан кейін Уолдорф Асторияда жұмысқа орналасты. "Ағамға бәрібір болды. Ол мұны әйелдерге арналған нәрсе деп ойлады". Бірде Келли Фэй мен көрермендерге сұлулық салонында болғанын айтты. Фэй: "Сені күтіп қалмады ма?" деді. Ол Фэймен бірнеше маусым бойы бірге жұмыс істеді, содан кейін Фэй оны некеге тұру ұсынысын қабылдамағаны және оны аты-жөнімен атамағаны, немесе Англияға сапарға барудан бас тартқаны үшін жұмыстан шығарды.

Бродвей

Келли 1927 жылы Гарри Дельмардың "Revels" қойылымында Берт Лар және Винни Лайтнермен бірге Шуберт театрында Бродвейдегі дебютін жасады. Бродвейдегі басқа да жұмыстарында ол Уилл Роджерс және Дороти Стоунмен бірге "Үш көтеріңкі сөз" (1928) спектаклінде, Уильям Демарест пен Фейт Беконмен бірге "Эрл Кэрроллдың эскиздер кітабы" (1929) спектаклінде, Джек Бенни мен Джимми Савомен бірге "Эрл Кэрроллдың әшекейлері" (1930) спектаклінде, Ал Джолсонмен бірге "The Wonder Bar" (1931) спектаклінде және Ховард Диц пен Артур Шварцтың "Flying Colors" (1932) мюзиклдік кешінде Клифтон Уэбб, Имоджен Кока, Бадди Эбсен және Чарльз Баттервортпен бірге өнер көрсетті. Өмірінің соңғы жылдарында ол Руби Килер мен Джек Гилфордпен бірге "No, No, Nanette" (1971) және Дебби Рейнольдспен бірге "Айрин" (1973) спектакльдерінде ойнады.

1930 жылдардың басында

Келли өзінің экрандық дебютін Бруклинде түсірілген Витафонның қысқа фильмі "Гранд Дам" (1931) арқылы жасады, онда ол бай гангстердің сүйіктісінің рөлін ойнады. 1933 жылы, оны "Flying Colors" фильмінде көргеннен кейін, продюсер Хэл Роуч Келлиді Тельма Тоддпен бірге бірнеше қысқа комедиялық фильмдерде ойнауға шақырды және келісімшарт бойынша туындаған даудан кейін сол кездегі әріптесі ЗаСу Питстің орнына алды. Питтс сценарий үшін жалақысын 8000 долларға көтеруді талап еткендіктен, Роуч оның қызметін тоқтатты. Голливудқа көшу алдында Келли: "Мен кинода сәтсіздікке ұшыраймын. Сонымен қатар, мен оларды ұнатпаймын, және мен ешқашан Голливуд деген жердің бар екеніне сенбедім. Біреу ойлап тапқан!" деді. Ол бірде "Motion Picture" журналына: "Мен оны бірнеше күн бойы сынап көрдім және бұл әлемдегі ең ақымақ нәрсе деп ойладым. Таңертеңгі сағат бесте тұрып, студияға барар жолды жарықтандыру үшін фонарь алып келдім. Мен келсем, көрермендер жоқ, қол соққандар да жоқ. Өзіммен-өзім сөйлескендей болды. Біреу үнемі: "Тыныштық!" немесе "Жұмсақ сөйле!" деп айқайлап тұрды. Менің дауысым әрқашан тым қатты немесе жеткіліксіз қатты болатын. Бұл кәсіпте сіз өзіңізді ұнтақпен ұрып-соғып тастауыңыз керек еді. Әр минутты қайталау керек. Мен әрқашан терезеден, жардың шетінен немесе сағатына тоқсан миль жылдамдықпен келе жатқан машинадан асылып тұрдым. Немесе мені ыдыспен немесе табамен ұрып-соғып жүрді. Алғашқы күні: "Енді, мен естіген екі адам қайда?" деп айқайладым. Бірнеше күннен кейін мен үйімді жинап, шығысқа қарай пойызға отырдым". Сондықтан Келли алдымен фильмдерге көшуге құлшынбады, бірақ Тельма Тодд оны Голливудта қалуға ынталандырды, сондықтан ол солай істеді. Тодд тіпті Пасаденаға дейін Келлидің Нью-Йоркке баратын пойызға отыруын тоқтату үшін барды. Ол сондай-ақ Келлиге батысқа көшіп келгеннің алғашқы кезеңдерінде қаржылық және салық мәселелеріне көмектесті. Бұрын қарыздар болған Тодд банкротқа ұшырамай, оның несиелік рейтингіне зиян тигізуін ұсынды. "Бұл менің кинодағы ең бақытты күндерім болды", - деді Пэтси 1937 жылы. "Одан бері мен көбірек ақша таптым, бірақ Тельма екеуміз осы екі дөңгелекті комедияларды түсіруден алған қызығу өмірде бір рет ғана кездеседі. Тельма кез келген дәрі-дәрмектен жақсы болды және мені комедияға көп нәрсе үйретті". 1933 жылдың тамызында "Бейті мен автобус" фильмінің түсірілімі аяқталғаннан кейін Келли, әйгілі драг-артист Джин Малин жүргізген машинада жолаушы ретінде жарақат алды. Малин, көрінетіндей, дөңгелектерді шатастырып, Лос-Анджелестегі Венециядағы клубтағы "Кеме" кафесінде өнер көрсеткеннен кейін, теңізге кері жүргізіп жіберді. Малин қаза тапты, Келли мен оның жолдасы Джимми Форленза ауыр жарақат алды. Дәрігерлер оған өкпесіне түскен құмды судың мөлшеріне байланысты өмір сүруге он жыл ғана қалды деді, бірақ ол оқиғадан кейін ондаған жылдар бойы өмір сүрді. Келли бірде: "Мен қаза тапқан дәрігерлердің менің ес-түссіз денемді мазалап, бас сілтеп жатқанын естідім. Олар маған ең көп дегенде 10 жыл өмір сүруге мүмкіндік берді. Мүмкін олар дұрыс айтады. Ғылыми қорытындыны естігенде қатты қорқып кеттім. Бірақ мен өзімді жинап алып, "Келли, бұл жағдайдан құтылудың бір ғана жолы бар: уайымдамаңыз және қалған жылдары көңіл көтеріңіз" дедім". Тоддты ақырында бір қысқа фильмде, "Пан Хандлерс" (1936) үшін шаршыл Перт Келтон алмастырды, бірақ Келтонды тез арада поляк тілінде туған, шет елдік акценті бар Лида Роберти алмастырды. Олар бірге Робертидің мерзімінен бұрын қайтыс болуына дейін "Біреуге бала жоқ" (1937) атты әдемі Хэл Роуч комедиясында ойнады. Келлидің айтуынша, Роберти 1938 жылы аяқ киімнің байлауын байлап жатқанда жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болған. Бұл оқиғалар Келлидің Голливудтағы "бақытсыздық әкелуші" репутациясын одан әрі нығайтты. Кейбіреулер оны бақытсыздыққа ұшыратушы деп санаса да, оның өнеріне бұл ешқандай кедергі келтірмеді. "Көріп отырсыз ба, бір нәрсе, не екенін білмеймін, мен осы ақымақ қалаға келгеннен бері маған болды. Мен жақсы көрген, көмекке мұқтаж болған адамдар Телма сияқты жоғалып кетті. Бірінші Жан Малин болды, ол Нью-Йорктегі керемет актер және имитатор. Мен Жан мен оның әйелімен Нью-Йоркте көп жылдар бойы дос болып жүрдім. Содан кейін мен Жанның жоғалған түні "Көлік" кафесіне бардым. Мен есіктің үстіндегі "Жан Малиннің соңғы түні" деген жарқыраған белгіге көз тастадым, мен сізді естігендей, бір дауыс: "Сақтық болсын, бұл оның соңғы түні" деді. Ол көлікті теңізге кері жүргізіп жіберді. Біз бәріміз суға батып қалдық. Адреналин маған көмектесті. Бірақ Жанмен олай болмады". Оның толыққанды фильмдегі дебюті MGM компаниясының "Голливудқа бара жатыр" (1933) фильмінде Джилл Баркер рөлін ойнауы болды және ол Марион Дэвис, Бинг Кросби, Фифи Д’Орсей және Нед Спаркс сияқты актерлермен бірге түсті. Бұл рөл тек эпизодтық болды және ол өзінің музыкалық талантын көрсетуге мүмкіндік алған жоқ, дегенмен фильмде Кросби және "Радио Рогс" сияқты әртістер ұсынған бірнеше әдемі музыкалық сәттер бар. Келлидің 1930 жылдардағы фильмдердегі рөлдері көбінесе бейжай, абсурдты комедиялық рөлдерден күшті және әсерлі драмалық рөлдерге дейін ауысты. Ол экранда көтере алмайтын ештеңе болған жоқ. Комедиялық жағынан алғанда, ол Розина Лоуренс, Джек Хейли және Лорел мен Хардимен бірге "Жұлдыз таңдаңыз" (1937) сияқты жеңіл-жақсы американдық фильмдерде, Гуинн Уильямс және Чарли Чейзбен бірге бокс комедиясы "Келли екінші" (1936) және Дик Пауэлл, Энн Дворак және танымал радио әртісі Фред Алленмен бірге сатиралық "Миллион рахмет" (1935) фильмдерінде ойнады. Драмалық жағынан алғанда, ол Жан Харлоның саяси мазмұнды "Миссуриден келген қыз" (1934) фильмінде Франшот Тоунмен және Лионел Барримормен, сондай-ақ Лоретта Янг және Базил Ратбонмен бірге "Жеке нөмір" (1936) фильмінде өзінің күрделі жағын көрсетті. 1935 жылы, Тоддтың қайтысынан бұрын, және Стэн Лорел Хэл Роучпен келісімшарт бойынша дауласып, одан кейін Келлиді Оливер Хардимен бірге "Харди отбасы" атты серияда оның әйелі және Спанки Макфарландтың анасы рөлінде ойнауға шақыру туралы әңгімелер болды, бірақ Лорел қайтадан келісімшартқа оралғаннан кейін жоба тоқтатылды. Джеймс В. Хорн режиссерлік етпек болған "Олардың түнгі ойын-сауығы" атты пилоттық фильм жарияланды, бірақ ол әңгімелерден ары аспады. Ол "Шөлдегі ұлдар" (1933) фильмінде Лорелдің әйелі рөліне үміткер болды, бірақ оның орнына Дороти Кристи алынды. 1930 жылдары Келли "Голливудқа бара жатыр" (1933), Стюарт Эрвин мен Джуди Гарландтың (оның алғашқы фильмінде) қатысуымен "Доп тақымы" (1936) сияқты музыкалық фильмдерде де ойнады, Грегори Ратофф, Адольф Менжу және Тед Хилимен бірге "Ән айт, сәби, ән айт" (1936) фильмінде екінші рөлде ойнады және "Paramount Pictures" компаниясының "Кешкі сайын сегізде" (1935) фильмінде үш үміткер әншінің бірін ойнады (қалған екеуі Элис Фэй және Фрэнсис Лангфорд еді), оларды амбициялы, жұмысшы сыныбынан шыққан дирижер Топс Кардона (Джордж Рафт ойнаған) ашты және оларды "Swanee Sisters" деп атады. Фильмде Келли Джимми МакХью және Дороти Филдс мелодияларын "Мен ән еститінімді сезінемін" және "Құпия айтамын" сияқты әндер арқылы орындауға мүмкіндік алды. Фильмде Лангфорд орындаған "Мен махаббатқа құмармын" әні де әлемге таныстырылды. Ол жас кезінде үйренген таққа шашу ойнау өнері "Миллион рахмет" (1935) және "Go Into Your Dance" (1935) фильмдерінде пайдалы болды. Бағанашы Рут Уайттың сөзіне сәйкес: "Түсірілім алаңында күліп отырған топты қайда тапсаңыз да, Пэтси олардың ортасында болады. Ол барлық адамдармен достық қарым-қатынаста, реквизитшілерге де, ең танымал жұлдыздарға да бірдей. Осы қуанышты суреттерді ұрлайтын адам, фильм көрсетілгенге дейін оның әріптестері оның шоуды ұрлағанын байқамайды". 1937 жылы ол диетаға отыру үшін санаторияға жіберілді және 50 фунт салмақтан айырылды. Жаңа, арық Келли...

Жеке өмір

Келли гей болған, бірақ оның жеке өмірі жұртқа белгісіз болған. Ол биографына өзін "үлкен лесбиянка" деп айтқан, бірақ мансабы аяқталғанға дейін бұл ақпаратты жарияламауын өтінген; ол 1994 жылы жарық көрді. Ол 1930 жылдары жыныстық бағдарына ишара жасаған, Motion Picture журналына бірнеше жыл бойы актриса Вильма Кокспен пәтерде тұрғанын, үйлену ниеті жоқ екенін айтқан; бірақ ол ешқашан өзін лесбиянка деп ашық мойындаған жоқ, сол кезде бұл үлкен әлеуметтік және кәсіби сынға ұшыраған болар еді. Кейін ол Таллула Банкхедпен жеке көмекшісі болып жұмыс істеген кезде қарым-қатынаста болғанын растады. Келли тамақты өте жақсы көріп, пісіруді үйренген. Ол: "Шәрбақа коктейлі үшін кез келген жерге барамын", - деген. Тәттілерден алма-лимон пирогы, желатин, балмұздақ және шалфей пирогын ұнатқан. "Мен нанды жақсы көремін. Әсіресе, ыстық бисквиттерді жақсы көремін, және жағалауда оңтүстік аспазы бар, ол мен білмеген көптеген ыстық нан түрлерін жасай алады. Таңертең кофелі торт пен кеспе тортты жақсы көремін, әсіресе олар үйден жасалған болса". Ол соустарға деген құмарлығымен танымал болған. Картоп пюресін де жақсы көретін. "Оны жақсылап ұрып-соғу керек; ал егер мен еркек болсам, сізге кез келген уақытта үйленер едім". Жексенбі күндері қонақтарды шақырып, тауық, күріш немесе бұқа етінен дайындалған тағамдар ұсынар еді. Тәтті картопты маршмеллоумен бірге жеуді де жақсы көретін. "Олардың дәмі миллион доллар тұрады", - деп мәлімдеді Келли. "Стейкті кез келген түрде жақсы көремін", - деп қосты ол, - "Бұршақтарды қаймақпен немесе маймен, пюреленген түріпшемен, апельсин тәрізді бақшадан алынған көкөністермен және қаймақпен пісірілген шпинатты жақсы көремін. Ал егер мені бақытты етуді қаласаңыз, маған қабырғалы ет пен капуста беріңіз". Ол киноға өте құштар жанкүйер болғандықтан, көбінесе кинотеатрға барып, кейде аптасына жеті-сегіз фильм көретін. "Басқа екі түнді қалай өткізесің?" деп сұрағанда, ол: "Шын мәнінде, менің істеуге ештеңем жоқ. Көретін фильм көп болғанын тілеймін. Бірақ аптасына сегіз-он фильм көрсең, қорың бітеді". Киноға бармағанда, достарымен карта ойнайтын немесе Редондо жағажайындағы рулетка ойнайтын. "Сахналық қойылымдарды көруге барасың ба?" деген сұраққа ол: "Шығысқа барғанда кейбір қойылымдарды көремін, - деді ол. - Көпшілік пен овертюралар мені қысылтып қояды. Бірақ мен оны Голливудқа алмастырмаймын. Шын мәнінде, мен қаладағы ең құштар кино фанатымын. Мен әр түн сайын бір фильм көремін. Бұл қызық емес. Ішіп-жеп жүрсең, адамдар сөйлейді. Ішпесең де, ешқайда бармасаң да, олар сөйлейді. Мен олардың айтқанына қарамастан, түнгі клубтар мен үлкен кештерге бармаймын. Адамдар келіп, біз бадминтон ойнаймыз. Мен түнде ойнағанды жақсы көремін. Кейде аздап покер ойнаймыз. Тед Хили менің ең жақсы клиентім, ол және Джек Хейли, сондай-ақ тағы бірнеше адам. Мен басқа көп нәрсе істемеймін. Бірде гольф ойнауға тырыстым, бірақ алғашқы екі ойында бес допты жоғалттым, сондықтан онымен айналысудан бас тарттым. Салмақ тастауға тырысқанда екі велосипедпен жүгіріп, массажистке ұрынып кетемін. Мен әдетте салмақ тастауға тырысамын, өйткені ең ұнайтыным - тамақтану. Суретке түсірмей тұрып, ішім экранда мен келгенге дейін үш секунд бұрын көрінетін. Мен әлі де үйде аздап серуендеймін. Бірақ Элеонора Пауэлл уайымдамауы керек. Осы уақытқа дейін сізден ештеңе сұрамадым - жұмыс, жаңа келісімшарт, көбірек ақша немесе жақсы рөлдер. Бұл ұзаққа созылмайтын сияқты. Ілгеріде солай болып келген". 1980 жылдың қаңтар айында Келли Сан-Францискода инсульт алды, оның салдарынан сөйлеу қабілетін жоғалтты. Ол ескі досы Руби Килердің кеңесі бойынша Нью-Джерси штатының Энглвуд қаласындағы Энглвуд зейнеткерлер үйіне жатқызылды, онда ол емделді.

Өлім

1981 жылы 24 қыркүйекте Келли Калифорния штатының Вудленд-Хиллс қаласындағы Motion Picture & Television Country House and Hospital ауруханасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі 28 қыркүйекте Манхэттендегі Санкт-Малахия Рим-католик шіркеуінде өтті. Ол Нью-Йорк штатының Куинс қаласындағы Кальварий зиратында әкесі Джон және анасы Делия Келлидің қабірінің жанына жерленген. Кино индустриясына қосқан үлесі үшін ол Голливуд Даңқы аллеясында 6669 Голливуд бульварында жұлдызға ие болды, бұл Musso & Frank Grill мейрамханасының жанында орналасқан.

Жазбалар

"Мен шапанымды Бруклинде өсетін ағашқа іліп қоямын" (Шапиро/Пескал/Чериг) Аль Гудман және оның оркестрі орындады. Пэтси Келли мен Барри Вуд орындаған; V диск, 1944 жылғы қараша.