Си Вота: Камбоджа патшалығына талапкер болған ханзада (1841-1891). Нордом корольмен билік үшін күресіп, таққа отыруға тырысты. Өмірбаяны, ұрпақтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камбоджалық ханзада (1891 жылы қайтыс болған)
Cambodian prince (d. 1891)
Си Вота (; сондай-ақ Си Ватта деп те жазылады; шамамен 1841 – 31 желтоқсан 1891) – қысқа мерзімге таққа таласқан камбоджалық ханзада. Ол өмірінің бар сағатын жартылай бауыры, король Нородоммен тақ үшін күреске арнады. Си Вота Анг Энг патшасының (1772-1796 жылдары билік еткен) немересі және Анг Дуонг патшасының ұлы болды. Оның өмірбаянында тек Неак Анг Мехас (принцесса) Анг Дуонг Рат Вота есімді қызының бар екені жазылған. Си Вотаның екі жартылай бауыры болды: Камбоджаның Нородомы және Сисоват, ал Нородом корольдің таңдалған мұрагері еді.
Si Votha (; also spelled Si Vattha; c. 1841 – 31 December 1891) was a Cambodian prince who was briefly a contender for the throne. He spent his entire life fighting his half brother King Norodom for the throne. Si Votha was a grandson of King Ang Eng (reigning from 1772 to 1796) and a son of King Ang Duong. His biographical notes only record that he had a daughter named Neak Ang Mechas (Princess) Ang Duong Rath Votha. Si Votha had two half brothers, Norodom and Sisowath of Cambodia, with Norodom being the king's chosen heir.
Мұрагерлік күрес және 1861 жылғы көтеріліс
Анг Дуонг патшасы қайтыс болғаннан кейін, билік үшін күрес басталды, Си Вотха билікті алуға тырысты, ал оның жартылай інісі Нородом көтеріліспен айналысып жатқанда. Ақырында Нородом Сисоваттың қолдауын алғанда үстемдікке ие болды. 1864 жылы француз және сиамдық шенеуніктер бақылауымен өткен бірлескен тәж кигізу салтанатында Нородом патша болып жарияланған кезде Си Вотха қайтадан Камбоджа тағына талап ету ниетін жасырмады. Францияның қолдауы болмаса, Нородомның тағында отыруы өте осал болар еді. Сиам патшасы оған Бангкоктен кетуге рұқсат бергенде Сисоват та Си Вотха сияқты қарым-қатынас жасаған болар еді. Си Вотханың Нородомға қарсы ұзаққа созылған күресі, оны патшалықтың ең шалқап жатқан аймақтарында қиын өмір сүргізуге мәжбүр етті, бұл екі ханзада арасындағы терең жеке антагонизмді көрсетеді.
Upon King Ang Duong's death, a succession struggle ensued, with Si Votha attempting to take power while his half brother Norodom was occupied with a rebellion; eventually Norodom gained the upper hand when he gained the backing of Sisowath. When Norodom was officially crowned king in 1864 in a joint coronation ceremony supervised by the French and Siamese officials, Si Votha once again made no secret of his intention to lay claim to the Cambodian throne. Norodom's throne would have been extremely precarious without French support. Sisowath would likely have adopted the same attitude as Si Votha if the Siamese king had allowed him to leave Bangkok. Si Votha's long history of opposition to Norodom, which led him to lead a life of discomfort in the most isolated regions of the kingdom, suggests some deep personal antagonism between the two princes.
1876 жылғы көтеріліс
1870 жылдары Нородом билігіне қарсы жаңа көтеріліс мүмкіндігін пайдаланып, Си Вота Тайландтан Камбоджаға жылдам қайтып келді. Сиам патшасынан рұхсатын сұрап, Бангкоктен аттанып, Баттамбанг арқылы шапшаң өтіп, Меконгтың жоғары жатқан аймағына бет түзеді. Ол көп уақыт өтпей көптеген жақтастарды жинап алып, Нородомға адал шенеуніктерді мазалап, шабуылдауға кірісті. Ол Кампонг-Том провинциялық астанасын қоршап, Кампонг-Свай провинциясының даулы аймақтарынан өтті. Нородомтың бұйрығымен жіберілген күштер оны қолға түсіре алмады. 1876 жылға дейін Си Вота көтеріліс күйінде болды, Нородом үкіметінің бекінісіне шабуыл жасап, Камбоджа қоғамының шетінде тұратын Стинг тайпасының арасына, өз қауіпсіздік ошағына қайта шегінді.
During the 1870s, taking advantage of a new uprising against Norodom's authority, Si Votha swiftly returned to Cambodia from Thailand. Begging the pardon of the king of Siam for his unauthorized departure, Si Votha left Bangkok, swiftly passed through Battambang, and travelled onward to the higher region of the Mekong. He had little difficulty in quickly raising a large band of supporters and began to harry the officials loyal to King Norodom. He besieged the provincial capital at Kampong Thom and went through the turbulent province of Kampong Svai. Forces dispatched under Norodom's orders failed to apprehend him. As late as 1876, Si Votha remained in revolt, striking at an outpost of Norodom's government, and slipping back to his sanctuary among the Stiengs, one of the tribal groups on the fringes of Cambodian society.
Қарсылық және 1885-1886 жылдардағы көтеріліс
Француздар король Нородомға Си Вотаның көтерілісін басуға көмектесуден бас тартты, оған король бірнеше реформаны қолдаған келісімшартқа қол қойғанша. 1877 жылдың қаңтарында келісім жасалды және 15 қаңтарда король Нородом жаңа келісім бойынша бірқатар реформаларды жариялады. Осыдан кейін француздар Си Вотаның көтерілісін жеңуге күш салды. Си Вотаның көтерілісі 1885-1886 жылдарға дейін Нордомның баласы, кхмер принці Дуонг Чакрдың көмегімен жалғасты. Си Вотаның қарсылығын аяқтаған – Нордомның беделі болды. Си Вота патшалықтың солтүстік-шығыс шекарасында жасырынған, бірақ одан артық ештеңе емес. Камбоджаның солтүстік-шығыс аймағының тұрғындары үшін Вота патша болып қалды және ол өзінің кішкентай, бірақ кедейленген сарайын сақтап тұрды. 1885-1886 жылдары оның әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, оның ізбасарлары азайып, қайтыс болған кезде бірнеше серіктері ғана қалды. Өмірінің соңғы жылдары Си Вота француздармен тиімсіз және шешілмейтін келіссөздерге түсті. Солтүстік-шығыс Камбоджаның орманды аймағында, нашар дамыған тайпалар арасында өмір сүруден шаршаған Си Вота ақырында француздарға мойынсұнды. Бірақ ол өзінің жартылай бауыры, король Нородомға мойынсұнудан бас тартуын қатаң айтты. Ол кезде Камбоджадағы ықпалын кеңейтуге тырысқан француздар Си Вотаның жеңілісіне қуанды, өйткені ол аймақтағы еуропалық отаршылдықты ашық сынаған еді. Си Вота француздарға қарсы күрестің символына айналды. Си Вотаның көтерілісі көбінесе сәтсіз аяқталды, сондықтан 1887 жылы Камбоджа француздық бақылаудағы Индокитай одағына қосылды.
The French refused to help King Norodom put down Si Votha's revolt until the king concluded a treaty which advocated several reforms. By January 1877, the treaty was concluded and on 15 January, King Norodom proclaimed a series of reforms under the new treaty. In return, the French now bent their efforts to defeating Si Votha's uprising. Si Votha's uprising lasted until 1885 1886 with the help of Khmer Prince Duong Chakr, Norodom's own child. It was Norodom's prestige that ultimately brought Si Votha's resistance to an end. Si Votha, lurking on the northeastern boundaries of the kingdom, was a nuisance but nothing more. For the inhabitants of the northeastern region of Cambodia, Votha remained a king and he maintained his own small, if impoverished, court. After the failure of his efforts in 1885 1886, his followers became fewer, dwindling to a few companions by the time he died. In the closing years of his life, Si Votha entered into hesitant and inconclusive negotiations with the French. Having grown tired of living amongst the less civilized hill tribe people in the jungle of northeastern Cambodia, Si Votha eventually submitted to the French. However, he strongly emphasized his refusal to submit to his half brother, King Norodom. The French, who were attempting to expand their influence in Cambodia at the time, were pleased by Si Votha's defeat, as he had been an outspoken critic of European colonialism in the area. Si Votha became something of a figurehead for resistance against the French. Si Votha's rebellion was largely unsuccessful, however, and in 1887, Cambodia was incorporated in the French controlled Indochinese Union.
Жеңілісі мен өлімі
Өзінің ізбасарларынан көбінесе қол үзген және дерлік ресурстары қалмаған Си Вотха ханзадасы 1891 жылдың соңғы күні қайтыс болды. Си Вотханың өмір бойы қарсылық көрсетуі оны ешқашан Нородомды тақтан түсіруге жеткізбеді. Француздардың қолдауымен Нородом, Си Вотханың халыққа танымал болуына немесе шешендік өнеріне қарамастан, оның көтерілісіне қарсы тұра алды. Си Вотха Камбоджада француз отаршылдығына қарсы бірінші күрес символына айналды. Бірақ оның бүлігі, негізінен Франциядан тәуелсіздік алу ниетінен емес, жартылай бауыры, король Нородомға деген қызғаныш пен ашудан туындады. Ол ешқашан тәуелсіздік күрескері деп есептелмеді, керісінше, Камбоджа тағына таласқан бүлікші деп саналды.
Almost totally abandoned by his followers and virtually without resources, Prince Si Votha died on the last day of 1891. Si Votha's life of perpetual dissidence had never brought him within certain reach of toppling Norodom from the throne. Backed by the French, Norodom had always been able to resist Si Votha's uprisings, despite the latter's popular appeal or gift of oratory. Si Votha came to symbolise the first fight against the French colonial rule in Cambodia. But his rebellion was largely born out of jealousy and animosity toward his half brother King Norodom, rather than a desire for the independence of his country from France. During his time he was never considered an independence fighter but rather a rebellious usurper of the Cambodian throne.