Азиядағы «бамбук пердесі» және саяси шекаралар

Кіріспе

Саяси шекара, Камбоджаның қорғаныс шебі. Бамбук пердесі – Шығыс Азияның коммунистік мемлекеттері, әсіресе Қытай Халық Республикасы мен Шығыс, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның капиталистік мемлекеттері арасындағы саяси шекара. Солтүстік және солтүстік-батысқа қарай Қытай, Ресей (1991 жылға дейін КСРО), Солтүстік Вьетнам, Солтүстік Корея және Моңғол Халық Республикасы орналасқан. Оңтүстік және шығысқа қарай капиталистік және коммунистік емес елдер жатқан: Үндістан, Пәкістан, Жапония, Индонезия, Малайзия, Сингапур, Филиппин, Таиланд, Тайвань, Оңтүстік Корея, Гонконг және Макао. Индокитай соғыстарынан бұрын коммунистік емес блокқа Француз Индокитайы және оның ізбасарлары – Оңтүстік Вьетнам, Лаос және Камбоджа кірген. Бірақ соғыстан кейін Вьетнам, Лаос және Демократиялық Кампучия жаңа мемлекеттер коммунистік елдерге айналды. Әсіресе Корея соғысынан кейін Кореяның демилитаризацияланған аймағы осы азиялық бөліністің маңызды символына айналды (дегенмен, бұл термин осы нақты контексте сирек қолданылады).

Бірінші суық соғыс (1947 1991)

Бамбуктан жасалған перде деген алуан түрлі термин Еуропада кеңінен қолданылған темір пердеден туындаған. Бұл термин 1940 жылдардың ортасынан 1980 жылдардың соңына дейін жиі пайдаланылды. Ол темір пердеге қарағанда сирек қолданылды, себебі соңғысы 40 жылдан астам уақыт бойы салыстырмалы түрде өзгермей тұрды, ал бамбук пердесі жиі ауысып, дәлдігі төмен еді. Бамбуктан жасалған перде көбінесе темір пердеге тән мықты шекараны орнатуға мүмкіндік бермейтін жер бедеріне ие аймақтарда орналасқан. Бұл Азиядағы саяси жағдайды толық сипаттамауы мүмкін, себебі Шығыс Азия коммунистік блогының ішінде біртілдік болмады, нәтижесінде Қытай-Кеңес Одағы арасында жарылыс болды. Бірінші суық соғыс кезінде Моңғолия, Вьетнам және Лаос үкіметтері Кеңес Одағының одақтастары болды, бірақ кейде Қытаймен де ынтымақтастық жасайтын, ал Пол Поттың Камбоджа режимі Қытайға адал болды. Корея соғысынан кейін Солтүстік Корея Кеңес Одағы мен Қытай арасында бейтараптық саясатын ұстанды. (Азиядағы коммунистік блоктың құлауынан бері Солтүстік Корея Ресеймен де, Қытаймен де жақсы қарым-қатынаста, бірақ қазіргі уақытта елдер арасындағы қарым-қатынас керіліске толы.) Қытайдағы мәдени революция кезінде қытай билігі перденің кейбір бөліктерін жапты, Қытай үкіметінің рұқсатысыз елге кіруге немесе одан шығуға тыйым салды. Көптеген босқындар капиталистік елдерге қашуға тырысып, олардың жолына кедергі келтірілді. Кейбір жеңілдіктер Гонконгтағы британдық колониясына босқындардың бірнеше толқынына әкелді. Соңғы суық соғыс жылдарында Қытай мен АҚШ арасындағы қарым-қатынастың жақсаруы бұл терминнің маңыздылығын азайтты, бірақ ол Корея түбегіне және АҚШ одақтастары мен КСРО одақтастары арасындағы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы шекараға қатысты. Күнделікті тілде Солтүстік және Оңтүстік Кореяны бөліп тұрған демилитаризацияланған аймақ ДМЗ деп аталады. Соңғы уақытқа дейін бамбук пердесі көбінесе Мьянманың жабық шекарасы мен экономикасын сипаттау үшін қолданылды (бірақ 2010 жылдан бастап ол ашыла бастады). Бамбук пердесі орнына "бамбук желісі" деп аталатын жаңа бизнес-модель келді.

The colorful term bamboo curtain was derived from Iron Curtain, a term used widely in Europe from the mid 1940s to the late 1980s to refer to that region's communist boundaries. It was used less often than Iron Curtain in part because while the latter remained relatively static for over 40 years, the bamboo curtain shifted frequently and was somewhat less precise. The bamboo curtain was also located mostly in regions where terrain made the extensive border fortifications that characterized the Iron Curtain impractical. It was also a less accurate description of the political situation in Asia because of the lack of cohesion within the East Asian communist bloc, which resulted in the Sino Soviet split. During the First Cold War, communist governments in Mongolia, Vietnam, and Laos were allies of the Soviet Union, though they sometimes cooperated with China, while Pol Pot's Cambodian regime was loyal to China. After the Korean War, North Korea avoided taking sides between the Soviets and China. (Since the end of a communist bloc in Asia, North Korea remains on good terms with both Russia and China, although relations between the countries have been strained in modern times.) During the Cultural Revolution in China, the Chinese authorities put sections of the curtain under a lock down of sorts, forbidding entry into or passage out of the country without permission from the Chinese government. Many would be refugees attempting to flee to capitalist countries were prevented from escaping. Occasional relaxations led to several waves of refugees into the British crown colony of Hong Kong. Improved relations between China and the United States during the later years of the Cold War rendered the term more or less obsolete, except when it referred to the Korean Peninsula and the divide between allies of the US and allies of the USSR in Southeast Asia. Even today, the demilitarized zone separating North and South Korea is typically described as the DMZ. Until recently, bamboo curtain was used most often to refer to the enclosed borders and economy of Burma (though this began to open in 2010). The bamboo curtain has since given way to the business model called the "bamboo network".