Кіріспе

Doctor Who сериалының Snakedance сериясы – британдық ғылыми фантастикалық телехикая Doctor Who сериалының 20-шы маусымының екінші сериясы. Ол алғаш рет 1983 жылдың 18-26 қаңтарында BBC1 телеарнасында аптасына екі рет көрсетілген төрт бөлімнен тұрады. Сериалдың оқиғасы 1982 жылғы "Кинда" сериалынан 500 жыл өткен соң Манусса планетасында өтеді. Сериалда Мара Доктордың серігі Теганның (Джанет Филдинг) және билеушінің ұлы Лонның (Мартин Клунес) денелерін иеленеді, сонымен қатар кристал арқылы өзін-өзі таныстыруға тырысады.

Сюжет

ТАРДИС-тің Мануссаға келуі Теганның түсінде жылан пішіндес үңгір аузын көруіне себеп болады. Ол Бесінші Доктормен бірге түсіндегі үңгірді тапқанда, Теган қашып кетеді. Жалғыз және қыңыр болған Теган тағы да Мараның ықпалына түседі. Мануссада бес жүз жыл бұрын Мараның цивилизациядан қуылғанын тойлауға арналған фестиваль өтуде. Үш планеталық Федерацияны басқаратын Федератордың қатысуы болмағандықтан, оның жалтақ ұлы Лон осы тойда маңызды рөл атқарады, оған анасы, леди Тана және археолог Амбрил қолдау көрсетеді. Лон Мараның болжамдағандай қайтып оралуы мүмкін деп сенді, бірақ Амбрил оған сенбейді. Жас вице-куратор Чела оған көбірек симпатиямен қарап, Докторға «Кішкентай Ақыл Көзі» деп аталатын кішкентай көк кристал сыйлайды. Бұл кристалды мистикалық культ – Жылан бишілері Мараны қуу үшін өз рәсімдерінде пайдаланады. Доктор бұл кішкентай кристалдың және оның үлкен аналогы – «Ұлы Ақыл Көзінің» ақыл-ой энергиясын шоғырландырып, ойды материяға айналдыра алатынын түсінеді. Оның пікірінше, осылайша Мара Теганның санасынан денеге ие болады. Теган мен Лон Теганның түсіндегі үңгірге барады, онда Лон «Ұлы Ақыл Көзіне» орналасатын қабырғадағы өрнекті байқайды. Лон сарайға қайтарылады, ал Теган одан да көп қиындықтар тудырып, шоумен Дугдейлдің бақылауын алады. Лон Амбрилді «Ұлы Ақыл Көзін» рәсімде пайдалануға көндіруге тырысады, оны Мараның оралуына мүмкіндік беретін орынға қояды. Доктор «Кішкентай Ақыл Көзі» арқылы Амбрилдің ізбасары Додженмен байланысады, ол қала сыртындағы құмды далаларда тұрады. Олар сол жерге барады, ал Доктор улы жылан шаққаннан кейін Додженмен ақыл-ойымен байланысып, оның санасын ашады. Ол дана қарт жылан бишісінен Мараны жеңудің жалғыз жолы – санадағы тыныш нүктені табу екенін естиді. Үшеуі де Мараны жеңу рәсімін болдырмау үшін қалаға қайта оралады. Тойдың мәресіне жеткен кезде үңгірде рәсім өтеді. Лон өз атасы Федератордың рөлін сомдайды, Мараны қабылдамайды. Бірқатар сөздік сынақтан кейін ол нағыз «Ұлы Ақыл Көзін» алып, оны қабырғадағы тиісті орынға орналастырады. Теган мен Дугдейл келеді, ол қолындағы Мара белгісін көрсетеді, ол Дугдейлдің қорқынышымен қоректеніп, етке айналып жатыр. Кристалл орнына қойылғаннан кейін Мара үңгірде өзін жасай алады, алып және қауіпті жыланға айналады. Бірақ Доктор уақытында келіп, жыланға қарамауға және оның зұлымдығын мойындамауға шешім қабылдайды, оның орнына Додженмен ақыл-ойы арқылы тапқан тыныш орынға сенеді. Бұл қарсылық Мараның пайда болуын тоқтатады, оның үш құлы босатылады, ал жыланның өзі өліп, шіриді. Доктор Мараның соңғы рет жеңілгеніне сенімді, Теганды жұбатады.

Өндіріс

Өңдеуден кейін, осы оқиғаның төртінші бөлімі мүлдем уақытынан асып кетті. Осының салдарынан, ол толығымен қайта құрылды. Алғашқы жоспар бойынша, үшінші Мара оқиғасының мүмкіндігі қалдырылуы керек еді, соңғы сахналарда Ұлы Кристаллдың тағдыры талқыланатын болатын. Сонымен қатар, Доктордың Теганды сабырландыратын эпизоды алынып тасталды. Бұл сахна келесі сериалдың басында, "Mawdryn Undead" (1983) атты туындыда қайта қолданылды. Сценарий редакторы Эрик Савард Бейлиден Мараның қатысуымен үшінші және соңғы оқиғаны – "May Time" атты туындыны жазуды тапсырды. Бірақ, өндіріс мәселелеріне байланысты бұл жоба тоқтатылды. Өндіріс процесіндегі ереуілдер мен студия тапшылығы салдарынан, түсірілімге қолданылған декорациялардың көп бөлігі басқа BBC жобаларынан қайта пайдаланылды. 1982 жылғы наурыз айында көрсетілген "Еуропаға ән" атты ойын-сауық шоуында қолданылған декорациялар Федератордың тұру және жұмыс істеу аймақтарының негізгі бөлігін құрады.

Қалыптастыру жазбалары

Мартин Клуз Лон рөлінде теледидардағы дебютын жасады. Брайан Миллер – ұзақ жылдар бойы серік болған Сара Джейн Смит рөлін сомдаған Элизабет Слэденнің күйеуі. Ол кейін 8-серияның "Deep Breath" (2014) эпизодында, сондай-ақ "The Sarah Jane Adventures" оқиғасы – "The Mad Woman in the Attic" (2009) фильмінде Гарри Соверсби рөлін ойнады, "Далектердің қайта тірілуі" (1984) және "Далектердің естелігі" (1988) фильмдерінде Далектердің дауысын берді. Брайан Греллис бұрын "Киберкеуденің кек алуы" (1975) фильмінде Шепра, ал "Көрінбейтін жау" (1977) фильмінде Сафран рөлін ойнаған. 2023 жылдың қыркүйегінде 20-шы маусымның "The Collection Box Set" жинағының бір бөлігі ретінде архивтен жарияланған кең ауқымды өндіріс құжаттамасына сәйкес, Колетт О'Нил рөлді қабылдамас бұрын Сильвия Симске Танха рөлі ұсынылған. Кейін Симс 26-шы маусымдағы "Жылқы жарығы" оқиғасында миссис Притчард рөлін ойнады. Кристофер Фаррис белгісіз себептермен түсірілімдерден бас тартқаннан кейін Брайан Греллис "Мегафоншы" рөліне кешіктіріліп қосылды.

Баспаға шығарылған

Терренс Дикс жазған осы сериалдың романы 1984 жылғы қаңтарда Target Books баспасынан шықты. Питер Дэвисонның суреті логотипте пайда болған екі кітаптың (екіншісі – «Ағарту») біріншісі осы болды.

Үй медиасы

Snakedance 1994 жылдың желтоқсан айында VHS форматында жарық көрді. Ол 2011 жылдың 7 наурызында "Мара ертегілері" атты арнайы жинақта "Kinda" эпизодымен бірге DVD форматында шықты. Бұл сериал сондай-ақ 2012 жылдың 12 желтоқсанында Doctor Who DVD файлдарының 103-шы санында жарық көрді. 2023 жылдың қыркүйегінде оқиға жаңартылған форматта Blu-ray дискісінде қайта шығарылды, Doctor Who The Collection Box Set жинағында 20-шы маусымның басқа эпизодтарымен бірге қосылды.