Кіріспе

Songcatcher – 2000 жылы түсірілген драмалық фильм. Ол Солтүстік Каролина штатының батыс тауларында апалачи халық музыкасын зерттеп, жинап жүрген музыкатанушы туралы. Songcatcher – құрамындағы фильм болғанымен, ол Солтүстік Каролина штатының Брасстаун қаласында Джон К. Кэмпбелл халық мектебінің негізін қалаушы Олив Дэйм Кэмпбелл және фильмнің соңында профессор Сайрус Уиттл рөлінде бейнеленген ағылшын халық әндерін жинаушы Сесил Шарптың жұмысына шала-қуатты негізделген. Фильм АҚШ-тағы шектеулі көрсетілімдерде 3 миллион долларлық табыс әкелді, бұл 2001 жылы артхаус фильмі үшін лайықты нәтиже деп есептелді.

Сюжет

1907 жылы музыкатану профессоры доктор Лили Пенлерик (Джанет МакТир) өзі оқытатын университетінде қызметтік өсуден бас тартылады. Ол Аппалачи тауларындағы қиын жағдайдағы ауыл мектебін басқаратын әпкесі Элеонорға (Джейн Адамс) импульсті түрде барады. Ол жерде ол 1600 және 1700 жылдардағы отаршылдық кезеңнен бері оқшауланған тау халқы сақтап келген дәстүрлі ағылшын және шотланд-ирланд балладаларының құнды қорын табады. Лили әндерді жазып алып, транскрипция жасап, оларды сыртқы әлеммен бөлісуге шешім қабылдайды. Музыкаға талантты жетім Деладис Слокэмбтың (Эмми Россум) көмегімен Лили таулы аймақтарға барып, әндерді жинауға кіріседі. Ол өзін музыканың қатаң тазалығына ғана емес, сонымен қатар жергілікті халықтың батылдығы мен төзімділігіне де қызықтырады, олар қиын жағдайларға қарамастан мағыналы өмір салған. Ол олардың көмір өндіру компаниясының өкілі Эрл Гидденстен (Дэвид Патрик Келли) жерлерін сақтап қалу үшін күрескенін біледі. Сонымен қатар, Лили Элеонораның мектептегі әріптесімен лесбияндық қарым-қатынаста екенін білгенде алаңдайды. Лили Том Бледсо (Айдан Куинн) – сұлу, қатал соғыс ардагері және талантты музыкантпен танысады. Том Лилидің оның қауымының дәстүрлерін пайдалануы мүмкін деген күдік білдірсе де, олар бір-біріне тартылып, жақын арада махаббатқа түседі. Ол тау халқының жабайы және әдепсіз екен деген көзқарасының, сондай-ақ әпкесінің сексуалдық бағытының арам екен деген ойының өзгеруін байқайды. Бір жас жігіт Элеонора мен оның сүйіктісі Гарриетті орман ішінде сүйісіп жатқанда көреді. Сол түні екі адам мектеп ғимаратына өрт қойып, Элеонора, Гарриет және Деладисті үйлерінен қуады, сонымен қатар Лилидің балладалардың транскрипцияларын және фонограф жазбаларын жояды. Лили қайтадан бастаудың орнына, кетуге шешім қабылдайды, бірақ Том мен Деладисті тау музыкасының фонограф жазбаларын жасап, сату үшін онымен бірге «таудан түсуге» көндіреді. Олар кетіп бара жатқанда, Англиядан белгілі профессор Сайрус Уитл өзінің жинақтау сапарымен келіп, балладалардың Лили бастапқыда жоспарлағандай сақталуын қамтамасыз етеді.

Өндіріс

Продюсер Эллен Ригас «Songcatcher» фильміне 3 миллион доллар инвестиция салды, бұл ақша оның отбасы «Адельфия Коммуникацияс» алаялығының аясында қарызға алған қаражат еді.

Киелі кітаптың шыққаны және тарихи дәлдігі

Фильмнің продюсерлері фильмді көркем шығарма ретінде бейнелеп, «тұлғаларға, тірі немесе өлі адамдарға немесе нақты оқиғаларға кез келген ұқсастық таза кездейсоқтық» деген стандартты ескертуді фильмнің титрлерінде келтіреді. Дегенмен, барлық сыншылар негізгі сюжет желісінің романтикалық және постмодернистік элементтерден арылғанда, шынайы оқиғаларға негізделгенін және 1909 жылдан бастап Оңтүстік Аппалачи тауларында Олив Дэйм Кэмпбеллдің (1882–1954) халық әндерін жинау қызметіне өте ұқсас екенін келіседі. Бірақ, драмалық эффект үшін енгізілген кейбір айырмашылықтар бар: нақты Олив Дэйм Кэмпбелл кәсіби музыка зерттеушісі немесе колледж профессоры болған жоқ (Бетти Смит 2003 жылғы шолуында Дороти Скарбороның осы сипаттамаларына ұқсас екенін атап көрсетеді, ол 1930 жылы халық әндерін іздеу үшін тауларға сапар шеккен); Кэмпбелл ән жазбаларын дауыс жазу құралының көмегінсіз жасаған; және ол ән жинаған кезде күйеуі, педагог және әлеуметтік реформатор Джон Чарльз Кэмпбелл болған, ал ән жинау ісінің бастауы 1909 жылғы, жаңа құрылған Рассел Сейдж қорынан қаржыландырылған сапар болды, мақсаты Джонның аймақтың әлеуметтік және мәдени жағдайларын зерттеп, мектеп жүйесін жақсартуға көмектесу еді. Дегенмен, «Лили Пенлерик» жинаған балладалардың идеясы Кэмпбелл жинаған әндерге жақын (оның осы ән үлгісімен танысуы Кентукки штатының Кнотт окрусіндегі Хиндман мектебінде «Мисс Ада Б. Смит» орындаған «Барбара Аллен» әнін естуден басталды). Кэмпбелл мен Шарптың жұмысының нәтижелері 1917 жылы «Оңтүстік Аппалачиден ағылшын халық әндері» деген маңызды басылымда жарияланып, алғаш рет шотланд-ирландтық текті халық әндерінің шалқары Аппалачи тауларының тұрғындарының репертуарында сақталуын көрсетті. Оның әсері 1950 жылдардағы халық әндерінің жаңғыруына дейін және одан кейінгі жылдарға дейін сезілді. Сонымен қатар, фильмді зерттеген кезде Гринвальд кеңес алған және Вини Батлер кейіпіне негіз болған Мэри Джейн Куин 2007 жылға дейін өмір сүрді, халық мұрасын сақтауға атсалысқандығы үшін бірнеше марапат алды. (Куин 1914 жылы туған, бұл оқиғалардың болған мерзімінен кейін, сондықтан кейіпкердің өмір сүру мерзімі анасының немесе әжесінің өмірімен көбірек сәйкес келеді, олар да белгілі жергілікті музыканттар болған). Жоғарыда аталған фильмді қарастырған Бетти Смит, Лилидің суреттерін бағалап, сатып алушыларды табатын күйеуі бар кедей әйел Элис Кинкейд кейіпі «әрине» Эмма Белл Майлс үлгісінде жасалған деп мәлімдейді, ол үлкен отбасымен кедейлікте өмір сүрген Аппалачи тауларының тұрғыны, жазушы, ақын және суретші ретінде жергілікті даңққа ие болған, бірақ 39 жасында туберкулезден қайтыс болды. Смит фильмдегі Элисқа тиесілі акварель суреттерін Брайсон Ситидің Аппалачи суретшісі Элизабет Эллисон салғанын атап өтеді, ол сонымен қатар фильмнің түсірілім алаңында жұмыс істеген.

Саундтрек

Фильмнің музыкасын Дэвид Мэнсфилд жазды, ол сонымен қатар әйелдерден тұратын кантри музыкасының әртістерін жинап, көбінесе дәстүрлі тау балладаларын орындауға шақырды. Кейбір әндер заманауи үлгіде өңделген, ал кейбіреулері дәстүрлі Аппалачи музыкасының стилінде орындалған. Әртістер қатарында Розан Кэш, Эммилу Харрис, Мария Макки, Долли Партон, Джиллиан Уэлч және Пэтти Лавлесс бар. Фильмде пайда болған әншілер Эми Россум, Айрис Демент және Хейзел Диккенс саундтректе де орын алған. Саундтрек альбомы 2002 жылы Vanguard Records компаниясының «Songcatcher II: The Tradition That Inspired the Movie» альбомына түрткі болды, ол фильмге іріктелген әндердің Аппалачидің түпкілікті әртістері орындаған жазбаларын жинады. Жазбалардың көп бөлігі 1960-шы жылдарға қатысты және Vanguard Records қорынан алынған.

Чарттағы өнімділік

Диаграмма (2001) Ең жоғары позиция АҚШ Billboard Топ кантрі альбомдары 42 АҚШ Billboard Топ тәуелсіз альбомдары 31

Қабылдау

Rotten Tomatoes пікірлерді жинақтайтын сайты 88 пікірге негізделген 6,34/10 орташа бағамен 74% мақұлдау рейтингін көрсетті. Сайттың пікірқорышуында: "Сюжет біршама мелодрамалық болуы мүмкін, бірақ "Songcatcher" фильмінде керемет актерлік жұмыс көп. Дегенмен, фильмді көрудің негізгі себебі – әсерлі музыка" делінген. Metacritic 27 сыншының бағасына сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 63 бал берді, бұл "көбінесе жағымды пікірлер" екенін көрсетеді.

Марапаттар

Ол екі Independent Spirit Awards номинациясына ие болды.