Кіріспе

Ливан коммунистік партиясы (ЛКП; الحزب الشيوعي اللبناني, транслитерация: ) – Ливандағы коммунистік партия. Ол 1943 жылы Сирия-Ливан коммунистік партиясының Сирия коммунистік партиясы және Ливан коммунистік партиясы болып бөлінуі нәтижесінде құрылды, бірақ бұл бөлініс 1964 жылы ғана іске асырылды.

Жасау

Сирия-Ливан коммунистік партиясы – 1924 жылы ливандық египеттік Фуад әл-Шамали, ливандық Юсуф Язбек және армян Артин Мадоян құрған, Сирия мен Ливанда қызмет еткен коммунистік партия. Бұл, Палестинаның коммунистік партиясынан кейін, Левант аймағында құрылған екінші коммунистік партия болды. Ливанда партия бастапқыда «большевик» қызметіне тыйым салудан қашу үшін «Ливан халық партиясы» деген атты пайдаланды. Партия бастапқыда мандаттық билік тарапынан заңсыз деп жарияланды, бірақ француз Халық фронты үкіметі кезінде және 1941 жылы бұл тыйым жеңілдетілді. 1936 жылы партия, 1935 жылғы Коммунистік Интернаттың 7-ші дүниежүзілік конгресіне сәйкес, ұлтшыл қозғалыспен ынтымақтастыққа түсу және социалистік идеяларын әлсіретуді ұсынып, жаңа бағытқа бет бұрды. Бірлескен Сирия-Ливан партиясы 1943 жылдың соңында Сирия коммунистік партиясы мен Ливан коммунистік партиясына бөлінуге келісті, бірақ бұл шешім тек 1964 жылы іске асырылды. Осы аралықта ортақ орталық комитет және саяси бюро сақталды. Партия 1958 жылғы көтеріліс кезінде үкіметке қарсы белсенді күресті. 1965 жылы Ливан коммунистік партиясы (ЛКП) өзін оқшауланудан шығаруға шешім қабылдады және кейіннен друздардың солшыл көшбасшысы Камал Жумблат басшылығымен Ливан ұлттық қозғалысына (ЛҰҚ) айналған Прогрессивті партиялар мен ұлттық күштер фронтына қосылды. 1960 жылдардың ортасында АҚШ Мемлекеттік департаменті партия мүшелігінің шамамен 3000 адамды құрастырғанын бағалады. 1970 жылдары ЛКП қайта жанданды. 1970 жылы Камал Жумблат ішкі істер министрі ретінде партияны заңдастырды. Бұл ЛКП-нің көптеген басшыларына, соның ішінде бас хатшы Николас Шауиге 1972 жылы сайлауға қатысуға мүмкіндік берді. Олар бірнеше мың дауыс жинағанымен, ешқайсысы парламентке өте алмады.

Ливандық азаматтық соғыс кезінде

1970 жылдардың басында ЛКП Ливан азамат соғысының бастапқы кезеңінде белсенді қатысқан, шамамен 5000 қарулы адамнан тұратын, жақсы жаттықтырылған «Халық гвардиясын» құрды. ЛКП, негізінен солшыл және мұсылмандық «Ливан ұлттық қозғалысының» мүшесі болды және ПҰҰ-мен одақтас болды, бірақ оның жетекшілері мен көптеген мүшелері христиан (әсіресе грек православтықтары мен армян) болды. 1975 жылы партияда шамамен 40 000 мүше болды (жақтастары есептелмегенде). Олардың діни құрамы шамамен былай бөлінді: 50% шиит мұсылмандары, 30% христиандар, ал қалған 20% сунниттер мен друздар. 1980 жылдар бойы ЛКП-ның ықпалы азайды. 1983 жылы Триполиде орналасқан сунниттік исламист қозғалысы «Ислам біріктіру қозғалысы» (Таухид) елу коммунисті өлтірді деген хабар тарады. 1987 жылы ЛКП друздардың «Прогрессивті социалистік партиясымен» бірге Батыс Бейрутта шииттердің «Амаль» тобына қарсы бір апталық шайқас жүргізді, бұл қақтығысты сириялық әскер тоқтатты. Сондай-ақ 1987 жылы ЛКП өзінің бесінші партиялық съезін өткізді және грек православтық жетекшісі Джордж Хавиді, шиит Карим Мруэнің пайдасына бас хатшылықтан шеттетуге дайын тұрды. Алайда Хави лауазымында қалды. Кеңес Одағына партияның толық тәуелділігіне қарсы шыққан Хави, идеализмі мен идеологиясынан бас тартпауы үшін көпке ұнамайтын еді. Халед Хадади 2003 жылғы желтоқсан айында партияның тоғызыншы съезінде партия төрағасы болып сайланды. Сааддалла Мазраани, Дахрудж кезінде бас хатшының орынбасары болған, Хадади кезінде де сол лауазымда қалды. 2005 жылдың 21 маусымында ЛКП-ның бұрынғы бас хатшысы Джордж Хави Бейрутте көлік жарылысынан қаза тапты. Сирияны сынаған Хавидің жақтастары, Ливан қауіпсіздік қызметіндегі Сирияға жақын күштерді оның өліміне кінәлі деп айыптады. Ливанның сол кездегі президенті Эмиль Лахуд және Сирия үкіметі бұл айыптаманы жоққа шығарды. Ол кісінің қазасы Ливанның 2005 жылғы сайлауынан екі күн өткен соң, ал сол айдың басында солшыл ливандық журналист және саяси қайраткер Самир Кассир тағы бір көлік жарылысынан қаза тапты.

Сайлау нәтижесі

Партия 2005 жылы бірнеше аймақта өткен парламент сайлауына қатысты, бірақ бірде-бір орын жеңіп алмады. Бұрынғы бас хатшы Фарук Дахруж Бекаа үшінші округінде 10 688 дауыс жинады, бірақ орын жеңіп ала алмады. Ресми мәлімдемесінде ЛКП: "2009 жылғы сайлаулар діни топтарға бөліну салдарынан бұрыннан бар қақтыстықты одан әрі күшейтті" деді.

Парламент сайлауы

Өкілдер палатасы Сайлау жылы| Жалпы дауыс саны| Жалпы дауыс үлесі| Жалпы жеңген орын саны|+/–|Лидер
2018|8,604 (#24)|0.47%|Ханна Ғариб
2022|19,316 (#24)|1.07%|

Саяси құрылым

Ливан Коммунистік партиясы – Ливанның түрлі ағымдар мен аймақтарда байланыстары бар сирек партияларының бірі. Ол Ливанның көптеген аудандарында өкілдік етеді, бірақ күші Оңтүстік Ливанда басым. Бұл құрылым партияға ұлттық деңгейде болуға мүмкіндік береді, бірақ сонымен бірге муниципалитеттер мен парламент сияқты жергілікті және орталық мемлекеттік органдардағы өкілдігін әлсіретеді. Партия, басқа дәстүрлі коммунистік партиялар сияқты, жалдау және саяси идеологиясын тарату үшін бірнеше халықтық ұйымдар арқылы жұмыс істейді. Бұл ұйымдарға Ливан Демократиялық Жастар Одағы (жастар ұйымы), Әйелдер Құқықтары Комитеті (әйелдер ұйымы), Халықтық Көмек (денсаулық сақтау ұйымы) және Ливан Жұмысшылар мен Қызметкерлердің Бірлескен Одағы (кәсіби одақ) кіреді. Ұйымның ең кіші бөлімі – филиал, ол әдетте қала немесе ауылда орналасқан. Бірнеше филиал аймақтық комитеттің құрамына кіреді (әдетте 5-10 филиалдан тұрады), содан кейін бірнеше аймақтық комитеттер провинцияға (Мохафаза) бағынады. Қазіргі таңда партияның шамамен 5000 мүшесі бар деп есептеледі.