Финляндия Коммунистік партиясы (1918-1992) тарихы. Коминтерн бөлімі, 1944 жылға дейін заңсыз болды. Сайлауға қатыспады, алды ұйымдар арқылы әрекет етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндияның солшыл саяси партиясы (1918–92)
тарихи Финляндия Коммунистік партиясы
Far left political party in Finland (1918–92)
the historical Communist Party of Finland
Финляндия Коммунистік партиясы (фин. Kommunistiska Parti, SKP) – Финляндиядағы коммунистік саяси партия. SKP 1944 жылға дейін Коминтерннің бөлімі болып, Финляндияда заңсыз қызмет етті. Партия құрылғаннан бастап мемлекет тарапынан тыйым салынды және өз атымен ешқандай сайлауға қатыспады. Оның орнына, майда ұйымдар қолданылды. 1920 жылдары коммунистер Финляндияның Социалистік жұмысшылар партиясы (1920–1923) және Жұмысшылар мен шағын шаруалардың Социалистік сайлау ұйымы (1924–1930) құрамына кірді. Олардың екеуі де тыйым салынған болатын. 1944 жылы Финляндия Халықтық Демократиялық Лигасы деген жаңа майдан құрылды. SKP осы майдандарды бақылады, бірақ оларда әрқашан коммунист емес социалистердің айқын азшылығы болды.
The Communist Party of Finland (, SKP; Finlands Kommunistiska Parti) was a communist political party in Finland. The SKP was a section of Comintern and illegal in Finland until 1944. The SKP was banned by the state from its founding and did not participate in any elections with its own name. Instead, front organisations were used. In the 1920s the communists took part in the Socialist Workers' Party of Finland (1920–1923) and the Socialist Electoral Organisation of Workers and Smallholders (1924–1930). Both of them were also banned. In 1944, a new front, Finnish People's Democratic League was formed. The SKP controlled these fronts but they always had a prominent minority of non communist socialists.
Алғашқы кезеңдер
1918 жылы қызылдар Финляндия азамат соғысын жеңіліске ұшырады. Финляндияның Социал-демократиялық партиясы жеңілген тарапты қолдағандықтан, оның бірнеше жетекшілері Кеңес Ресейіне жер аударылды. Осы жер аударылғандардың бір бөлігі Мәскеуде Финляндия Коммунистік партиясын құрды. СКП 1944 жылға дейін Финляндияда тыйым салынған партия болды және оның мүшелері түрмеге қамалуы мүмкін еді. Ұзақ соғыстан кейін СКП 1944 жылы құрылған, радикалды солшыл күштердің біріккен ұйымы – Фин Халықтық Демократиялық Лигасына жетекшілік етті.
In 1918, the Reds lost the Finnish Civil War. The Social Democratic Party of Finland had supported the losing side, and several of its leaders were exiled in Soviet Russia. Some of these exiles founded the Communist Party of Finland in Moscow. The SKP was illegal in Finland until 1944, and members could be imprisoned. After the Continuation War, the SKP dominated the Finnish People's Democratic League, which was founded in 1944 as an umbrella organization of the radical left.
Қырғи қабақ соғыс
Финляндиядағы коммунистердің ең биік беделі "салқын соғыс" дәуірінде болды. 1944-1979 жылдар аралығында Финляндия Халықтық Демократиялық Лигасына қолдау 17%-24% аралығында құрады. Коммунистер бірнеше үкімет құрамына қатысты, бірақ Финляндияда ешқашан коммунистік премьер-министр немесе президент болған жоқ. 1960 жылдардың ортасында АҚШ Мемлекеттік департаменті партия мүшелігінің шамамен 40 000 адамды құрады деп есептеді (еңбекке жарамды жастағы халықтың 1,44% -ы). СКП саяси солшылдардың басымдығы үшін Финляндияның Социал-демократиялық партиясымен күресті. Кәсіподақтар және басқа солшыл ұйымдар арасындағы бәсекелестік өте қатал болды. СКП "салқын соғыс" кезінде Кеңес Одағынан айтарлықтай қаржылық қолдау алды. Ішкі тұрғысынан СКП еурокоммунистік бағытты ұстанған көпшілік және Мәскеуге адал тайстолықтар деп аталған азшылыққа бөлінді, олар көшбасшылары Тайсто Синисалоның атымен аталды. "Тайсто" сөзі "күрес" немесе "шайқас" деген мағынаны да білдіреді; екі мағыналылығымен бұл атау, бастапқыда Финляндияның ірі газеті Helsingin Sanomat тарапынан таралған, қалыптасты. Кеңес Одағының қолдауын кері алып алу туралы ұсыныстар көпшіліктің тайстолықтарды партия басшылығынан немесе қатарынан шығармауының басты себебі болды.
The Cold War era was the high point of Communists in Finland. Between 1944 and 1979 support of the Finnish People's Democratic League was in the range of 17%–24%. Communists participated in several cabinets, but Finland never had a communist Prime Minister or President. In the mid 1960s, the U. S. State Department estimated the party membership to be approximately 40 000 (1.44% of the working age population). with the SKP's main rival for domination of the political left being the Social Democratic Party of Finland. The competition was very bitter in trade unions and other leftist organizations. The SKP received substantial financial support from the Soviet Union during the Cold War. Internally, SKP was divided, with a Eurocommunist mainstream and a hardline pro Moscow minority, called the Taistoists after their leader, Taisto Sinisalo. The word "taisto" also means "battle" or "fight"; the double connotation made this slur, originally launched by the largest Finnish newspaper Helsingin Sanomat, stick. Soviet threats to withdraw support were the main reason why the majority did not expel the Taistoists from the party leadership or membership.
Прага көктемінің салдары
Прага көктемінің оқиғалары және Варшава шартының Чехословакияға басып кіруі СКП үшін ауыр салдарға әкелді. СКП жетекшілері кеңестік араласуды қатты сынағандықтан, ішкі даулар бұрынғыдан бетер күшейді. Де-факто еурокоммунистік басымдық сақталып тұрғанмен, таисттар азшылығы Кеңес Одағы мен Брежнев доктринасын нығайлы қолдады. Бұл жағдай партияның бірте-бірте ыдырауына алып келді, нәтижеде партия екі параллель құрылымнан тұра бастады және халықтың қолдауы азайды. Партияның ең бейшара басшысы Маркус Каинулайнен тіпті Перестройка басталғаннан кейін де кеңестік саясатқа қарсы шыққан топты жетектеді. 1985–1986 жылдары көптеген таисттар, мыңдаған мүшесі бар жүздеген партия ұйымдары партиядан қуылды. Олар «Финляндия Коммунистік партиясы (Бірлік)» (СКП) ретінде қайта құрылды, кейіннен ол 1994 жылы қазіргі «Финляндия Коммунистік партиясы» болып өзгерді.
The events of the Prague Spring followed by the Warsaw Pact invasion of Czechoslovakia had strong repercussions for the SKP. With the SKP's leadership strongly denouncing the Soviet intervention, internal disputes became fiercer than ever. While a de facto Eurocommunist majority held sway, the Taistoist minority decisively stood by the Soviet Union and the Brezhnev doctrine. Gradually this led to a disintegration, and in practice, the party now consisted of two parallel structures, and gradually lost ground in terms of public support. The most hardline leader of the party, Markus Kainulainen, led a group that even opposed Soviet policies after the Perestroika had begun. In 1985–1986 a large number of Taistoists, hundreds of party organizations with thousands of members, were expelled. They regrouped as the Communist Party of Finland (Unity) (SKPy) which later evolved into the current Communist Party of Finland (1994).
Құлау
1990 жылдардың басында Кеңес Одағының тарауы идеологиялық қайшылықтарға алып келді: партияны қызыл даулар мазалады. Арво Аалтоның қызмет мерзімінде жасалған нашар қор нарығына инвестициялар 1992 жылы қаржылық банкроттыққа соқты. SKP ешқашан қалпына келген жоқ. Партия мүшелерінің көп бөлігі, SKDL-дің басқа ұйымдарымен бірге, 1990 жылы Сол Альянсты құрды. SKPy, бастапқыда 1985–1986 жылдары партиядан қуылған фракция, аналық партиясынан ұзақ өмір сүрді және 1997 жылы Финляндия Коммунистік партиясы ретінде тіркелді, бірақ бұрынғы Коммунистік партияның парламенттік өкілдігін қайта қалпына келтіре алмады. 2007 жылғы сайлауда ол дауыстардың 0,7%-ын алды, ал 2011 жылдың сәуірінде – бар болғаны 0,3%-ын.
The dissolution of the Soviet Union in the early 1990s led to ideological conflicts: bitter internal disputes plagued the party. Bad stock market investments made during Arvo Aalto's term of office resulted in financial bankruptcy in 1992. The SKP never recovered. A majority of the party members, with other member organizations of SKDL, formed the Left Alliance in 1990. SKPy, originally the faction of the party expelled in 1985–1986, outlasted its parent and registered itself as the Communist Party of Finland in 1997, but has failed to regain the former Communist Party's parliamentary representation. In the elections of 2007 it won 0.7% of the vote; in April 2011, it won just 0.3%.
Жастар қанаты
СКП-ның жастар қанаты Финляндия Коммунистік Жастар Лигасы (SKNL, 1925–1936) болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жас коммунистер СКДЛ-нің Финляндия Демократиялық Жастар Лигасында (СНДЛ) белсенділік танытты. СНДЛ Демократиялық Жастар Әлемдік Федерациясының мүшесі болды.
The youth wing of the SKP was the Communist Youth League of Finland (SKNL, 1925–1936). After World War II young communists were active in the SKDL's Democratic Youth League of Finland (SNDL). The SNDL was member of World Federation of Democratic Youth.