Кіріспе

Техникалық талдау әдістемесі

Қаржы саласында техникалық талдау – бағаның өзгеру бағытын талдау және болжау үшін, негізінен баға мен көлемді зерттеу арқылы қолданылатын талдау әдістемесі. Активті басқару түрі ретінде, ол қазіргі портфель теориясының көп бөлігіне қайшы келеді. Техникалық талдаудың тиімділігі тиімді нарық гипотезасымен күмәнданылады, ол қор нарығы бағаларының негізінен болжауға келмейтінін көрсетеді, ал техникалық талдаудың қандай да бір пайдасы бар ма деген зерттеулер әртүрлі нәтижелер берді. Техникалық талдаудың кейбір аспектілері 17 ғасырда Амстердамдағы саудагер Джозеф де ла Веганың Голландияның қаржы нарықтарына қатысты есептерінде көріне бастады. Азияда техникалық талдау 18 ғасырдың басында Хомма Мунехиса жасаған әдіс деп есептеледі, ол шамды графикалар (candlestick) техникасын пайдалануға дамыды және бүгінде техникалық талдау кестесін құру құралы болып табылады. Журналист Чарльз Доу (1851-1902) американдық қор нарығының деректерін жинақтап, жан-жақты талдады және өз қорытындыларын The Wall Street Journal газетінің редакциялық мақалаларында жариялады. Ол осы деректерде үлгілер мен бизнес айналымдарын табуға болатынына сенді, бұл кейін «Доу теориясы» деп аталды. Алайда, Доу өзінің идеяларын қор саудасы стратегиясы ретінде қолдануды ешқашан жақтаған емес. 1920-1930 жылдары Ричард В. Шэбакер Чарльз Доу мен Уильям Питер Гамильтонның «Қор нарығы теориясы және практикасы» және «Техникалық нарық талдауы» атты кітаптарындағы еңбектерін жалғастырған бірнеше кітап жариялады. 1948 жылы Роберт Д. Эдвардс және Джон Маги «Қор трендтерінің техникалық талдауы» кітабын жариялады, ол осы саладағы маңызды еңбектердің бірі саналады. Ол эксклюзивті түрде трендтерді талдаумен және кесте үлгілерімен айналысады және бүгінгі күнге дейін қолданылуда. Алғашқы техникалық талдау негізінен кестелерді талдаудан тұрды, себебі компьютерлердің өңдеу қуаты қазіргі статистикалық талдау деңгейіне жете алмайтын еді. Чарльз Доу нүктелік және фигуралық кесте талдауының бір түрін ойлап тапқан. Мінез-құлықтық қаржы экономикада жеке ғылым ретінде пайда болғаннан кейін Пол В. Аццопарди техникалық талдауды мінез-құлықтық қаржымен біріктіріп, «Мінез-құлықтық техникалық талдау» терминін енгізді. Талдау әдістерінің басқа да пионерлеріне Ральф Нельсон Эллиотт, Уильям Дельберт Ганн және Ричард Уайкофф кіреді, олар 20 ғасырдың басында өздерінің әдістерін жасады.

Жалпы сипаттама

Фундаменталды талдаушылар табысты, дивидендтерді, активтерді, сапаны, қатынастарды, жаңа өнімдерді, зерттеулерді және тағы да басқаларын қарастырады. Техниктер көптеген әдістерді, құралдар мен техникаларды қолданады, олардың бірі – диаграммаларды пайдалану. Техникалық талдаушылар диаграммаларды қолдана отырып, қаржы нарықтарындағы бағалар мен нарықтық трендтерді анықтауға тырысады және осы трендтерді пайдалануға ұмтылады. Графиктерді пайдаланатын техниктер, мысалы, белгілі бас және иық немесе екі есе жоғары/төменгі кері бұрылыс үлгілері сияқты, архетиптік баға графигі үлгілерін іздейді, техникалық индикаторларды, жылжымалы орташаларды зерттейді және қолдау, кедергі сызықтары, арналар, сондай-ақ жалаулар, тулар, теңгерім күндері және тостаған мен тұтқа үлгілері сияқты сирек кездесетін формацияларды іздейді. Техникалық талдаушылар нарықтық индикаторларды да кеңінен қолданады, олардың кейбіреуі бағаның математикалық түрлендірулері болып табылады және көбінесе көлемнің өсуі мен азаюы, өсім/төмендеу деректері және басқа да кірістерді қамтиды. Бұл индикаторлар активтің трендте екенін және егер тренд болса, оның бағыты мен жалғасу мүмкіндігін бағалауға көмектеседі. Техниктер сонымен қатар баға/көлем индекстері мен нарықтық индикаторлар арасындағы байланысты қарастырады. Мысалдарға жылжымалы орташа, салыстырмалы күш индексі (RSI) және MACD жатады. Басқа зерттеу салаларына опциялардағы өзгерістер (көрініссіз құбылмалылық) және бағамен салыстырылған сату/сатып алу қатынастары арасындағы корреляциялар кіреді. Сонымен қатар, сату/қорау қатынастары, бұқалар/аюлар қатынастары, қысқа сату қызығушылығы, көрініссіз құбылмалылық сияқты көңіл-күй индикаторлары да маңызды. Техникалық талдауда көптеген техникалар бар. Әртүрлі техникалардың жақтастары (мысалы, шамдық талдау – жапондық астық саудагері жасаған техникалық талдаудың ең көне түрі; гармоникалық талдау; Доу теориясы; Эллиот толқыны теориясы) басқа тәсілдерді елемеуі мүмкін, бірақ көптеген саудагерлер бірнеше техниканың элементтерін біріктіреді. Кейбір техникалық талдаушылар нақты бір құралдың белгілі бір уақытта қандай үлгіні көрсетіп тұрғанын және осы үлгіні қалай түсіну керектігін шешу үшін субъективті бағалауды қолданады. Ал басқалары үлгілерді анықтау және түсіндіру үшін қатаң механикалық немесе жүйелі тәсілді қолданады.

Саналық талдаумен салыстыру

Сандық талдаумен салыстырғанда, фундаменталды талдаумен салыстырғандағы айырмашылық азырақ айқын. Кейбір дереккөздер техникалық және сандық талдауды шамалы синонимдер ретінде қарастырады, ал басқалары арасында нақты шекара салады. Мысалы, сандық талдау бойынша сарапшы Пол Уилмот техникалық талдауды "график салудан" (графикалық түрде көрсетілген мәліметтерді экстраполяциялау арқылы болжам жасаудан) аса баға жетпейтін нәрсе деп есептейді және техникалық талдаудың болжамдық қабілеті көбінесе жоқ деуге болады.

Нарықтық әрекет барлық нәрсені арзандатып көрсетеді

Барлық қатысты ақпарат бағаларға-ақ енгізілген деген болжамға негізделген техникалық сарапшылар, инвесторлардың осы белгілі және қабылдаған ақпарат туралы не ойлайтынын түсінудің маңыздылығын айтады.

Бағалар тренд бойынша қозғалады

Техникалық сарапшылар бағалардың бағытты қозғалысын, яғни өсуді, төмендеуді немесе көлденең (жазық) қозғалысты немесе олардың комбинациясын қабылдайды. Баға трендінің негізгі анықтамасы алғаш рет Dow теориясымен ұсынылған. Басқаша айтқанда, акция бағасы төмендеген сайын, ол бұрынғы салыстырмалы ең төменгі бағадан төмен түседі. Акция бағасы жоғарылаған сайын, ол бұрынғы салыстырмалы ең жоғары баға деңгейіне жете алмайды. Назар аударыңыз, ең төменгі және ең жоғары бағалардың тізбегі тамыз айына дейін басталған жоқ. Содан кейін AOL акциясы айдың басында белгіленген салыстырмалы ең төменгі бағадан төмендемейтін бағаға жетеді. Сол айдың соңында акция бағасы соңғы салыстырмалы ең жоғары бағаға тең болады. Мұнда техникалық сарапшы төмендеу тренді кем дегенде тоқтағанын, мүмкін аяқталып жатқанын көреді және сол кезде акцияны белсенді сатуды тоқтатуы мүмкін.

Тарих қайталана береді

Техникалық сарапшылар инвесторлардың ұжымдық түрде өздерінен бұрынғы инвесторлардың мінез-құлқын қайталайтынына сенеді. Техник үшін нарықтағы эмоциялар рационалды болмауы мүмкін, бірақ олар бар. Инвесторлардың мінез-құлқы соншалықты жиі қайталанатындықтан, техниктер бағаның танылатын (және болжамды) үлгілері кестеде пайда болады деп санайды. Техникалық талдау тек кестелермен шектелмейді, бірақ баға трендін әрқашан қарастырады. Мысалы, үлкен оптимизмді көрсететін сауалнамалар, бағаның өсу тренді кері бұрылуы мүмкін екендігінің белгісі болып табылады; себебі, көптеген инвесторлар оптимистік көзқараста болса, олар бұрыннан-ақ нарықты сатып алған (бағаның өсуін күтіп). Инвесторлардың көпшілігі оптимистік болғандықтан, сатып алушылардың қалғаны аз деп болжауға болады. Бұл сатушылардың сатып алушылардан көп болуына әкеледі, оптимистік сезімге қарамастан. Бұл бағаның төмендеу трендіне ұшырауы мүмкін екенін көрсетеді және кері сауданың мысалы болып табылады.

Өнеркәсіп

Саланы халықаралық деңгейде Техникалық сарапшылардың халықаралық федерациясы (IFTA) көрсетеді, ол аймақтық және ұлттық ұйымдардың федерациясы болып табылады. АҚШ-та салада CMT қауымдастығы және Кәсіби техникалық сарапшылардың американдық қауымдастығы (AAPTA) өкілдік етеді. АҚШ Сан-Францискодағы Техникалық қауіпсіздік сарапшылары қауымдастығы (TSAASF) арқылы да өкілдік етіледі. Ұлыбританияда саланы Техникалық талдаушылар қоғамы (STA) ұсынады. STA IFTA-ның негізін қалаушы мүшесі болып табылады, жақында 50 жылдығын тойлады және сарапшыларды Техникалық талдау бойынша дипломмен сертификаттайды. Канадада саланы Канаданың техникалық сарапшылар қоғамы ұсынады. Австралияда саланы Австралияның техникалық талдаушылар қауымдастығы (ATAA) (IFTA-ға қатысты) және Австралияның кәсіби техникалық талдаушылары (APTA) Inc. өкілдік етеді.

Кәсіби техникалық талдау қоғамдары Техникалық талдау саласын сипаттайтын білім жүйесін құру үшін жұмыс істеді. Білім жүйесі техникалық талдаудың қалай және неге жұмыс істейтінін анықтау үшін саланың өзегі болып табылады. Одан кейін оны академиялық қауым, сондай-ақ реттеуші органдар саладағы тиісті зерттеулер мен стандарттарды әзірлеуде пайдалана алады. CMT қауымдастығы білім жүйесін жариялады, ол Chartered Market Technician (CMT) емтиханының құрылымы болып табылады.

Бағдарламалық жасақтама

Техникалық талдау бағдарламалық жасақтамасы техникалық сарапшыларға қаржы нарықтарын (мысалы, қор нарығын) қарастырып, болжам жасауда көмектесетін кестелерді құру, талдау және есеп беру функцияларын автоматтандырады. Әдеттегідей орнатылатын, компьютерде жұмыс істейтін бағдарламалық жасақтамалармен қатар, индустрияда RESTful HTTP немесе интранет протоколдары арқылы техникалық көрсеткіштерді (мысалы, MACD, Bollinger Bands) ұсынатын бұлттық қолданбалар мен қолданбалы бағдарламалау интерфейстері (API) пайда болды. Қазіргі заманғы техникалық талдау бағдарламалық жасақтамасы көбінесе веб- немесе смартфон қолданбасы түрінде қолжетімді, сондықтан бағдарламалық жасақтаманы жүктеу және орнату қажеттілігі жоқ. Олардың кейбірі тіпті енгізілген бағдарламалау тілімен және автоматты сынақтан өткізу құралдарымен жабдықталған.

Нейро желілері

1990 жылдардың басында алғашқы қолданысқа жарамды түрлері пайда болғаннан бері жасанды нейрондық желілердің (ЖНЖ) танымалдылығы жылдам өсті. Олар – биологиялық нейрондық желілердің жұмыс істеу қағидаларынан шабыттанған, жасанды интеллектке бейімделетін бағдарламалық жүйелер. Олар деректердегі күрделі үлгілерді анықтауға үйрену қабілеті болғандықтан қолданылады. Математикалық тұрғыдан алғанда, олар әмбебап функцияларды шамалайтын құралдар болып табылады, яғни дұрыс деректер мен дұрыс конфигурацияланған жағдайда, кез келген кіріс-шығыс байланыстарын ұстап алып, модельдей алады. Бұл тек кіріс/шығыс сигналдарын жасау ережелерінің тізбесін немесе кестелерді адамның түсіндіру қажеттілігін жоймайды ғана емес, сонымен қатар ЖНЖ-ға фундаменталды талдауға көпір салады, себебі фундаменталды талдауда қолданылатын айнымалыларды енгізу ретінде пайдалануға болады. ЖНЖ негізінен сызықтық емес статистикалық модельдер болғандықтан, олардың дәлдігі мен болжау мүмкіндіктерін математикалық және эмпирикалық жолмен тексеруге болады. Әр түрлі зерттеулерде авторлар әртүрлі техникалық және фундаменталды деректер негізінде сауда сигналдарын жасау үшін қолданылатын нейрондық желілер, ережеге негізделген сарапшы жүйелермен біріктірілгенде, сатып алу-сату стратегиясын және дәстүрлі сызықтық техникалық талдау әдістерін айтарлықтай басып өтеді деп мәлімдеді. Мұндай бейімделетін жүйелердің күрделі математикалық сипаты ЖНЖ-ді қаржылық талдау саласында көбінесе академиялық зерттеулермен шектегенімен, соңғы жылдары қолданушыға ыңғайлы ЖНЖ бағдарламалық жасақтамасы технологияны саудагерлерге оңай қолжетімді етті.

Артық сынақ/Артқы сынақ

Жүйелі сауда көбінесе инвестициялық стратегияны тарихи деректерде сынап көргеннен кейін қолданылады. Бұл кері сынақтан өткізу (немесе тарихи деректерді модельдеу) деп аталады. Кері сынақтан өткізу көбінесе техникалық индикаторлармен және құбылмалылықпен бірге жүргізіледі, бірақ оны көптеген инвестициялық стратегияларға (мысалы, фундаменталдық талдау) қолдануға болады. Дәстүрлі кері сынақтан өткізу қолмен жасалған, бірақ бұл әдетте адамдар таңдаған акцияларға ғана қатысты, сондықтан акцияларды таңдауда бұрынғы білімге ұшырау мүмкіндігі жоғары болды. Компьютерлердің пайда болуымен, ондаған жылдарға созылған тарихи деректердегі барлық биржаларда кері сынақтан өткізуді өте қысқа уақытта жүзеге асыруға болады. Компьютерлерді пайдаланудың да кемшіліктері бар – олар компьютер орындай алатын алгоритмдермен шектеледі. Көптеген сауда стратегиялары адамның түсіндіруіне тәуелді және компьютерлік өңдеуге жарамсыз. Компьютерлік автоматтандырылған кері сынақтан өткізуге тек толығымен алгоритмдік техникалық индикаторларды ғана бағдарламалауға болады.

Басқа нарықты болжау әдістерімен біріктіру

Джон Мерфи техникалық мамандарға қолжетімді ақпараттың басты көздері – баға, көлем және ашық қызығушылық екенін мәлімдейді. Тағы бір осындай тәсіл – біріктірілген талдау, ол портфель менеджерінің нәтижесін жақсарту мақсатында фундаменталды талдауды техникалық талдаумен үйлестіреді. Техникалық талдау жиі сандық талдау және экономикамен біріктіріледі. Мысалы, нейрондық желілер түрлі нарықтар арасындағы байланыстарды анықтауға көмектесу үшін қолданылуы мүмкін. Инвесторлар мен жаңалықтар бюллетендері арқылы жүргізілетін сауалнамалар, сондай-ақ журнал мұқабаларындағы көңіл-күй индикаторлары да техникалық талдаушылар тарапынан пайдаланылады.

Эмпирикалық дәлелдер

Техникалық талдаудың жұмыс істеуі – даулы мәселе. Әдістер өте әртүрлі, және әртүрлі техникалық сарапшылар бір деректер бойынша кейде қарама-қайшы болжамдар жасай алады. Көптеген инвесторлар оң нәтижелерге қол жеткізгендерін айтады, бірақ академиялық сараптама көбінесе оның болжау күші шамалы екенін көрсетеді. 95 қазіргі зерттеудің 56-сы техникалық талдаудың оң нәтижелерін көрсетті, алайда деректерді іздеудің қателігі және басқа да мәселелер талдауды қиындатады. Нейрондық желілерді қолдана отырып жасалған сызықтық емес болжау кейде статистикалық тұрғыдан маңызды нәтижелер береді. Федералдық резервтің жұмыс қағазында 1992 жылы Брок және авторлар тобы жасаған, техникалық сауда ережелерін қолдайтын сияқты болған ықпалды зерттеу 1999 жылы деректерді іздеу және басқа да проблемалар тұрғысынан тексерілді; Брок және авторлар тобының үлгісі деректерді іздеуге төзімді болды. Кейіннен Амстердам экономисі Гервин Гриффиоен бұл мәселені жан-жақты зерттеп, мынадай қорытындыға келді: «АҚШ, Жапония және көптеген Батыс Еуропа елдерінің қор нарығы индекстері үшін қайталанатын үлгіден тыс болжау әдісі, транзакциялық шығындарды ескергеннен кейін тиімді болып көрінбейді. Сонымен қатар, жеткілікті жоғары транзакциялық шығындар үшін, CAPM-ді бағалау арқылы техникалық сауданың дерлік барлық қор нарығы индекстері үшін статистикалық тұрғыдан маңызды тәуекел түзетілген болжау күші жоқ екені анықталды». Транзакциялық шығындар әсіресе «момент стратегияларына» қатысты; 1996 жылы жүргізілген жан-жақты зерттеу нәтижесінде, тіпті шағын транзакциялық шығындар осындай стратегиялардан қосымша пайда табуға кедергі келтіреді. Қаржы журналында жарияланған мақалада доктор Эндрю В. Ло, MIT Financial Engineering Laboratory директоры, Гарри Мамайски мен Цзян Вангпен бірлесіп жұмыс істеп, былай деп жазды:

"Техникалық талдау, сонымен қатар «кестелік талдау» деп те аталады, ондаған жылдар бойы қаржы практикасының бөлігі болды, бірақ бұл сала фундаменталды талдау сияқты дәстүрлі әдістерге қарағанда академиялық сараптама мен қабылдау деңгейіне ие болған жоқ. Басты кедергілердің бірі – техникалық талдаудың жоғары субъективтілігі. Тарихи баға кестелеріндегі геометриялық пішіндер көбінесе бағалаушының көзімен көрінеді. Осы мақалада біз техникалық үлгілерді тануға жүйелі және автоматты тәсіл ұсынамыз, ол параметрлік емес ядролық регрессияны қолданады, және техникалық талдаудың тиімділігін бағалау үшін осы әдісті 1962-1996 жылдар аралығында АҚШ-тың көптеген акцияларына қолданамыз. Күнделікті акция өнімдерінің шартсыз эмпирикалық үлестірілімін бас пен иық немесе қос түбі сияқты нақты техникалық көрсеткіштерге байланысты шартты үлестіріліммен салыстыру арқылы 31 жылдық үлгі кезеңінде бірнеше техникалық көрсеткіштер қосымша ақпарат береді және олардың практикалық құны болуы мүмкін. Кейбір әдістер, мысалы, Драммонд геометриясы, өткен деректердің қателігін жеңу үшін әртүрлі уақыт аралықтарынан қолдау және кедергі деңгейлерін жақын болашаққа проекциялауға және оны орташаға қарай қайтару әдістерімен біріктіруге тырысады."

Тиімді нарық гипотезасы

Тиімді нарық гипотезасы (EMH) техникалық талдаудың негізгі қағидаларына қайшы келеді, себебі өткен бағаларды болашақ бағаларды табысты болжау үшін пайдалануға болмайды. Осылайша, техникалық талдау тиімді бола алмайды делінеді. Экономист Юджин Фама 1970 жылы «Жарнама» журналында EMH туралы маңызды мақала жариялап, былай деді: «Қысқасы, тиімді нарық моделін қолдайтын дәлелдер мол, ал (экономикада сирек кездесетіндей) қарсы дәлелдер аз». Дегенмен, болашақ акция бағаларына инвесторлардың күтулері зор әсер ете алатындықтан, техникалық сарапшылар өткен бағалар болашақ бағаларға әсер етеді деп санайды. Олар сонымен қатар мінез-құлықтық қаржы саласындағы зерттеулерге назар аударады, атап айтқанда, адамдар EMH оларды рационалды қатысушылар деп есептейтіндей рационалды емес. Техникалық сарапшылар ұзақ жылдардан бері адамның иррационалды мінез-құлқы акция бағаларына әсер етеді және бұл мінез-құлық болжамды нәтижелерге алып келеді деп айтады. Автор Дэвид Аронсон мінез-құлықтық қаржы теориясы техникалық талдау практикасымен үйлеседі дейді:

> Эмоциялардың, танымдық қателердің, иррационалды қалаулардың және топтық мінез-құлық динамикасының әсерін ескере отырып, мінез-құлықтық қаржы нарықтың артық құбылмалылығын және ескірген ақпараттық стратегиялардың артық кірісін түсіндіруге нақты түсіндірмелер ұсынады. Танымдық қателер нарықтың тиімсіздігіне себеп болатын жүйелі баға өзгерістерін де түсіндіре алады, бұл объективті ТА [техникалық талдау] әдістерінің жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Сонымен қатар, толық ақпарат бағада көрініс табады, өйткені барлық нарық қатысушылары өздерінің жеке, бірақ толық емес білімдерін нарықта біріктіреді. Малкильдің айтуынша, кейбір акция бағасының өзгеруіне инерция себеп болуы мүмкін, бірақ артық пайда табу үшін инерция жеткіліксіз. Малкиль техникалық талдауды «астрологиямен» салыстырған. 1980 жылдардың соңында профессорлар Эндрю Ло және Крейг МакКинлей кездейсоқ жүріс гипотезасына күмән келтіретін мақала жариялады. 1999 жылы Малкильге жауап ретінде Ло және МакКинлей гипотезаның қолданылуына күмән келтіретін эмпирикалық зерттеулерді жинады, бұл акция бағасының қозғалысына кездейсоқ емес және мүмкін болжамдық компоненттер бар екенін көрсетті, бірақ кездейсоқ жүрістен бас тарту міндетті түрде EMH-ді жарамсыз етпейтінін атап өтті, себебі бұл RWH-ден мүлдем бөлек ұғым. 2000 жылы Эндрю Ло АҚШ-тың 1962-1996 жылдардағы деректерін қайта талдап, «бірнеше техникалық индикаторлар қосымша ақпарат береді және олардың кейбір практикалық құндылығы болуы мүмкін» деген қорытынды жасады. Кейбір сигналды өңдеу зерттеушілері кездейсоқ жүріс гипотезасын жоққа шығарады, өйткені қор нарығындағы бағалар Винер процестеріне ұқсайды, себебі мұндай процестердің статистикалық сипаттамалары мен нақты қор деректері терезенің мөлшеріне және ұқсастық өлшеміне байланысты айтарлықтай өзгереді. Олар аудио және биосигналдарды сипаттау үшін қолданылатын ерекшеліктерді түрлендірулерді қор нарығындағы бағаларды сәтті болжау үшін де қолдануға болады деп санайды, бұл кездейсоқ жүріс гипотезасына қайшы келеді. Кездейсоқ жүріс индексі (RWI) – акция бағасының қозғалысы кездейсоқ па, әлде статистикалық маңызды трендтің нәтижесі ме, соны анықтауға тырысатын техникалық индикатор. Кездейсоқ жүріс индексі нарықтың күшті өсім немесе төмендеу трендінде екенін N кезеңіндегі баға диапазондарын өлшеу арқылы анықтауға тырысады және бұл кездейсоқ жүріспен күтілетіннен (кездейсоқ жоғары немесе төмен) қанша өзгеше екенін анықтайды. Диапазонның кеңдігі күшті трендті көрсетеді. Каннеман мен Тверскидің перспективалық теориясын баға қозғалысына қолдану арқылы Пол В. Аццопарди қорқыныштың бағаны неге күрт төмендетіп, ал ашкөздіктің бағаны неге біртіндеп көтеретініне мүмкін түсіндірме берді. Бағалы қағаздар бағасының осы жиі байқалатын мінез-құлқы кездейсоқ жүріспен күрт қайшы келеді. Нарықтағы ашкөздік пен қорқынышты бағалау арқылы инвесторлар портфельдегі ұзақ және қысқа позицияларды жақсырақ құрастыра алады.

Ғылыми-техникалық талдау

1994 жылы Кагинальп пен Баленович активтер ағынының дифференциалдық теңдеулер моделін қолданып, техникалық талдаудың негізгі үлгілерін кейбір қарапайым болжамдармен жасауға болатынын көрсетті. Үшбұрышты жалғастыру немесе кері айналу сияқты кейбір үлгілерді екі түрлі инвесторлар тобының, олардың бағалаулары әртүрлі болатын, болжамымен жасауға болады. Модельдердің негізгі болжамдары – активтердің шектілігі және шешім қабылдауда тренд пен бағалауды пайдалану. Көптеген үлгілер осы болжамдардың математикалық логикалық салдары ретінде туындайды. Дәстүрлі техникалық талдаудың бір мәселесі – үлгіні объективті сынауға мүмкіндік беретіндей анықтаудың қиындығы. Жапондық шамшатырлардың үлгілері жоғары немесе төменгі трендтегі бірнеше күндік үрдістерді қамтиды. Кагинальп пен Лоран үлгілерді ірі көлемде сәтті сынаған алғашқылардың бірі болды. Математикалық тұрғыдан нақты критерийлер жиынтығы деректерді тегістеу және тегістелген трендте бір ауытқуға рұқсат беру арқылы қысқа мерзімді трендтің анықтамасын пайдалана отырып, сыналды. Содан кейін олар сегіз негізгі үш күндік шамшатырдың кері айналу үлгілерін параметрлік емес тәсілмен қарастырып, үлгілерді теңсіздіктер жиынтығы ретінде анықтады. 1992–1996 жылдар аралығындағы бес жылдық кезеңдегі S&P 500 акцияларының барлық деректерін күнделікті пайдалану арқылы алынған нәтижелер әр үлгі үшін статистикалық сенімділіктің жоғары деңгейін көрсетті. Дәстүрлі техникалық талдаудың ең негізгі идеяларының бірі – бір рет қалыптасқан тренд жалғасуға бейім. Алайда, осы трендті тексеру зерттеушілерді акциялардың кездейсоқ қозғалысқа ұшырағанына алып келді. Poterba мен Summers жүргізген бір зерттеуде саудаға пайдалы болу үшін тым шағын тренд әсері анықталды. Fisher Black атап өткендей, сауда бағалары туралы деректердегі "құйрық" гипотезаларды тексеруді қиындатады. Бұл құйрықты болдырмаудың бір әдісін 1995 жылы Caginalp пен Constantine тапты, олар бағалаудағы өзгерістерді жою үшін екі бірдей жабық қордың қатынасын қолданды. Жабық қор (ашық қортан айырмашылығы) активтердің таза құнына тәуелсіз сауда жасайды және оның акциялары сатып алынбайды, тек инвесторлар арасында биржадағы басқа акциялар сияқты сауда-саттыққа шығарылады. Осы зерттеуде авторлар ертеңгі бағаның ең жақсы болжамы кешегі баға емес екенін анықтады (салмақты нарық гипотезасы көрсеткендей), сондай-ақ таза импульстік баға да емес (яғни, кешегі күндерден бүгінгі күнге дейінгі салыстырмалы баға өзгерісі бүгіннен ертеңге дейін жалғасады). Керісінше, ол екеуінің арасындағы шамамен жартылай аралықта орналасқан. Базар бағаларының уақыт бойынша қалай өзгеретінін баға жылдамдығы және баға үдеуі тұрғысынан қарастыра отырып, техникалық талдаудың жалпы шеңберін құруға тырысылды, мақсаты – кездейсоқ қозғалыс нарықтық жағдайынан ауытқуды немесе кемшіліктерді сипаттайтын мүмкін үлгілердің қағидатты жіктелуін құру және оның уақыт бойынша өзгермейтін қасиеттерін анықтау. Жіктелу екі өлшемсіз параметрге негізделген: Фруде саны, жылдамдыққа қатысты үдеудің салыстырмалы күшін сипаттайды, және оқу кезеңіне шаққандағы уақыт көкжиегінің болжамы. Трендті ұстанатын және оған қарсы келетін үлгілер бір-бірімен қатар өмір сүреді және өлшемсіз уақыт көкжиегіне байланысты. Ренормализация тобының тәсілін қолдану арқылы ықтималдыққа негізделген сценарий тәсілі барлық сыналған нарықтық кезеңдерде статистикалық маңызды болжау күшіне ие. Парк пен Ирвиннің қазіргі зерттеулерінің шолуы техникалық талдаудан оң нәтижелердің көптеп табылғанын көрсетті. 2011 жылы Caginalp пен DeSantis техникалық талдаудың негізгі аспектілері, мысалы, тренд пен кедергінің ғылыми жарамдылығын анықтау үшін бағалаумен салыстыруға болатын жабық қорлардың үлкен дерек жиынтығын қолданды. 100 000-нан астам деректерді пайдалана отырып, олар трендтің бағалаудан кем дегенде жартылай маңызды әсерін көрсетті. Көлем мен құбылмалылықтың әсері, олар аз болғанымен, айқын және статистикалық тұрғыдан маңызды. Олардың жұмысының маңызды аспектісі трендтің сызықтық емес әсерін қамтиды. 3,7 стандартты ауытқу шегінде болатын оң трендтер оң әсер етеді. Күшті өсу трендтері үшін кірістің теріс әсері байқалады, бұл пайда алу трендтің ұлғаюымен бірге пайда болады дегенді көрсетеді. Төменгі трендтер үшін жағдай ұқсас, бірақ "төменгі трендтің 4,6 стандартты ауытқу оқиғасы болмайынша" төменгі трендті сатып алу жүргізілмейді. Бұл әдістерді инвесторлардың мінез-құлқын зерттеу және әртүрлі активтер арасындағы стратегияларды салыстыру үшін пайдалануға болады. 2013 жылы Ким Ман Люи мен Т Чонг техникалық талдау бойынша бұрынғы зерттеулердің көпшілігі белгілі бір деректер жиынтығы үшін нақты сауда ережелерінің тиімділігін көрсеткенін атап өтті. Бұрынғы зерттеулерде нақты инвестор ешқандай техникалық талдау әдісінен сигналдарды автоматты түрде қабылдамайтынын ескермеген. Сондықтан, техникалық талдаудың шындығын анықтау үшін тәжірибелі және жаңадан бастаған инвесторлардың өнімділігін түсінуге қайта оралу қажет. Егер нарық шынымен кездейсоқ қозғалса, екі инвестордың арасында ешқандай айырмашылық болмайды. Алайда, тәжірибе көрсеткендей, техникалық талдау туралы білімі бар инвесторлар білімі аз инвесторлардан айтарлықтай жақсы нәтижелер көрсетеді.

Тикер-таспаның оқу

1960 жылдардың ортасына дейін таспаны оқу техникалық талдаудың кең таралған түрі болды. Ол баға, көлем, тапсырыс көлемі және сияқты нарықтық ақпаратты қағаз жолақтан оқудан тұрды, ол "қор тикері" деп аталатын машина арқылы өтетін. Нарықтық деректер брокерлік кеңселерге, сондай-ақ ең белсенді спекулянттардың үйлері мен кеңселерiне жіберілді. Бұл жүйе 1960 жылдардың соңында электрондық ақпараттық тақталардың пайда болуымен, ал кейін компьютерлердің енгізілуімен қолданыстан шықты, бұл кестелерді оңай жасауға мүмкіндік берді. Джесси Ливермор, барлық уақыттағы ең сәтті қор нарығының қатысушыларының бірі, жас кезінен бастап тикер таспасын оқумен айналысты. Ол өзінің жеке (механикалық) сауда жүйесін (ол оны "нарық кілті" деп атады) пайдаланды, оған кестелердің қажеті болмады, ол тек баға деректеріне ғана сүйенді. Ол өзінің нарық кілтін 1940 жылдарғы "Қалай акциялармен сауда жасау керек" кітабында толық сипаттады. Ливермордың жүйесі нарықтың фазаларын (тренд, түзету және т.б.) өткен баға деректері арқылы анықтады. Ол сондай-ақ көлем деректерін де пайдаланды (ол оларды акциялардың қалай өзгеретінінен және "нарықты сынау" арқылы, яғни шағын нарықтық тапсырыстарды жіберу арқылы нарықтың ликвидтігін тексеру процесі арқылы бағалады), бұл 1940 жылдарғы кітабында сипатталған.

Санаттау тақтасы

Техникалық талдаудың тағы бір түрі – баға тақталарындағы қор нарығы деректерін түсіндіру еді. Электронды экрандар пайда болғанға дейін бұл баға тақталары қор биржаларында орналасқан үлкен бор тақталары болды. Оларда биржада тіркелген негізгі қаржылық активтердің деректері тіркеліп, олардың қозғалысын талдау жүргізілді. Деректер қолмен, бормен жаңартылып тұрды, ал осы деректердің жаңарулары биржадан тыс жерлерге (мысалы, брокерлік кеңселер, алыпсатарлық кеңселер және т.б.) жоғарыда аталған таспа, телеграф, телефон және кейіннен телекс арқылы жіберіліп тұрды. Бұл талдау құралы негізінен нарық мамандары қолданғанмен, сондай-ақ, газеттерде жарияланған өткен күнгі келіссөздер туралы мәліметтер арқылы жалпы жұртшылықта да қолданылып, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді саудалар жасауға мүмкіндік берді.

Диаграммалардың түрлері

Жапондық шығу тегі бар шамдар диаграммасы, OHLC сияқты, ашылу және жабылу бағалары арасындағы аралықты кеңейтеді және толтырады, бұл ашылу/жабылу қатынасын көрсетеді. Батыста көбінесе қара немесе қызыл шамдар ашылу бағасынан төмен жабылуды, ал ақ, жасыл немесе көк шамдар ашылу бағасынан жоғары жабылуды көрсетеді. Сызықтық диаграмма жабылу бағасының мәндерін сызық сегменттерімен қосады. Сіз сызықтық диаграмманы ашылу, ең жоғары немесе ең төмен бағаны қолдана отырып салуды таңдай аласыз. Ашылу-ең жоғары-ең төмен-жабылу диаграммалары OHLC диаграммалары, сондай-ақ баға диаграммалары деп те аталады, сауда кезеңінің ең жоғары және ең төмен бағалары арасындағы ауқымды сауда уақытында тік сызық сегменті ретінде көрсетеді, ал ашылу және жабылу бағалары диапазондық сызықта көлденең белгілермен көрсетіледі, әдетте ашылу бағасы үшін солға қарай, ал жабылу бағасы үшін оңға қарай белгі қойылады. Нүктелік-фигуралық диаграмма – уақытқа тек шамалы сілтеме жасайтын және құрылымында уақытты мүлдем ескермейтін сандық сүзгілерді қолданатын диаграмма түрі.

Кеңдік көрсеткіштері

Бұл көрсеткіштер кең нарықтан алынған статистикаға негізделген. Көтерілу-түсу желісі – нарық кеңдігінің танымал көрсеткіші. Макклеллан осцилляторы – кеңдіктің танымал жабық түрдегі көрсеткіші. Макклеллан жиынтық индексі – кеңдіктің танымал ашық түрдегі көрсеткіші.

Бағаға негізделген көрсеткіштер

Бұл көрсеткіштер әдетте негізгі баға графигінің астында немесе үстінде көрсетіледі. Орташа бағытталған индекс – трендтің күшін көрсететін, кеңінен қолданылатын индикатор. Тауарлық канал индексі циклдық трендтерді анықтайды. MACD – жылжымалы орташаның конвергенциясы/дивергенциясы. Импульс – бағаның өзгеру жылдамдығы. Салыстырмалы күш индексі (RSI) – бағаның күшін көрсететін осциллятор. Салыстырмалы белсенділік индексі (RVI) осцилляторы – жақындағы баға өзгерісіне деген сенімділікті және оның жалғасу мүмкіндігін өлшейді. Стохастикалық осциллятор – соңғы сауда диапазонындағы жабылу позициясын көрсетеді. Trix – үш рет тегістелген экспоненциалдық жылжымалы орташаның еңісін көрсететін осциллятор. Vortex Indicator – трендтердің пайда болуын, жалғасуын, басталуын немесе аяқталуын анықтау үшін қолданылатын индикатор.

Көлемге негізделген көрсеткіштер

Аккумуляция/тарату индексі, күндік диапазон бойынша жабылу бағасына негізделген. Ақша ағыны индексі – бағасы өскен күндері саудаланған акциялардың саны. Сауда көлемінің балансы – акцияларды сатып алу және сату динамикасы.