Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оқиғалардың нәтижесін саудалау мақсатымен құрылған нарықтар.
Markets created for the purpose of trading the outcome of events
Болжам нарықтары, сондай-ақ тікелей сауда нарықтары, ақпараттық нарықтар, шешімдер нарықтары, идея фьючерстері немесе оқиға туындылары деп те аталатын бұл нарықтар, қаржылық ынталандыруды пайдаланып нақты нәтижелерді болжауға мүмкіндік беретін ашық нарықтар болып табылады. Олар түрлі оқиғалардың нәтижесіне жасалған ставкаларды саудалау үшін құрылған биржа нарықтары. Нарықтық бағалар көпшіліктің оқиғаның болу ықтималдығы туралы қандай пікірде екенін көрсете алады. Типикалық болжам нарығы шарты 0 мен 100% аралығында сауда жасау үшін құрылады. Болжам нарықтарының ең көп таралған түрі – 0 немесе 100% бағамен аяқталатын бинарлық опцион нарығы. Болжам нарықтарын, белгілі бір тақырыптар бойынша ақпаратты жинақтауға арналған, жаппай тартылған ресурстардың жалпылама түсінігінің бір бөлігі деп қарастыруға болады. Болжам нарықтарының басты мақсаты – белгісіз болашақ оқиғаға қатысты пікірлерді анықтау және жинақтау. Әртүрлі пікірлері бар саудагерлер болашақ белгісіз оқиғаға байланысты төлемдері бар шарттар бойынша сауда жасайды, ал шарттардың нарықтық бағалары жинақталған пікір ретінде қарастырылады.
Prediction markets, also known as betting markets, information markets, decision markets, idea futures or event derivatives, are open markets that enable the prediction of specific outcomes using financial incentives. They are exchange traded markets established for trading bets in the outcome of various events. The market prices can indicate what the crowd thinks the probability of the event is. A typical prediction market contract is set up to trade between 0 and 100%. The most common form of a prediction market is a binary option market, which will expire at the price of 0 or 100%. Prediction markets can be thought of as belonging to the more general concept of crowdsourcing which is specially designed to aggregate information on particular topics of interest. The main purposes of prediction markets are eliciting aggregating beliefs over an unknown future outcome. Traders with different beliefs trade on contracts whose payoffs are related to the unknown future outcome and the market prices of the contracts are considered as the aggregated belief.
Тарих
Ғылыми сауалнамалар дәуірінен бұрын болжау нарықтарының алғашқы түрлері саяси тікелей бәс түрінде кездесетін. Мұндай саяси бәс тігудің бір мысалы 1503 жылға дейін барып жетеді, онда адамдар кім Папаның мұрагері болады деп тікелей бәс тіккен. Осы кезде де бұл "ескі әдет" деп есептелген. Пол Род пен Колеман Струмпф, болжау нарықтарының тарихын зерттегендер, Уолл-стриттегі сайлауға бәс тігу туралы жазбалардың 1884 жылдан басталатынын айтады. Род пен Струмпф АҚШ президенттік сайлауы бойынша тікелей бәс айналымының орташа көлемі науқанға жұмсалған қаражаттың 50 пайызынан асып түседі деп есептейді. Тіпті 1907 жылы Ф. Гальтон топтың медианалық бағасы сарапшылардың бағасынан да дәл болуы мүмкін екенін анықтады және бұл туралы Nature журналында жариялады. Болжау нарықтарының идеялық негізіндегі экономикалық теорияны Фридрих Хайек 1945 жылғы "Қоғамдағы білімді пайдалану" мақаласында және Людвиг фон Мизес "Социалистік қоғамда экономикалық есептеу" еңбегінде қарастырған. Қазіргі заманғы экономистер Мизестің аргументі Хайектің оны кеңейтуімен біріктірілгенде дұрыс екенін мойындайды. Болжау нарықтары Джеймс Суровецкидің 2004 жылғы "Көпшіліктің даналығы" кітабында, Касс Санштейннің 2006 жылғы "Инфотопия" және Дуглас Хаббардтың "Қалай нәрсені өлшеуге болады: бизнестегі материалдық емес құндылықтарды табу" кітабында жақталады. Зерттеу әдебиеттері Лейтон Вон Уильямс редакциялаған және Букингем университетінің баспасынан шыққан, сарапшылар қарауынан өткен The Journal of Prediction Markets журналында жинақталған.
Before the era of scientific polling, early forms of prediction markets often existed in the form of political betting. One such political bet dates back to 1503, in which people bet on who would be the papal successor. Even then, it was already considered "an old practice". According to Paul Rhode and Koleman Strumpf, who have researched the history of prediction markets, there are records of election betting in Wall Street dating back to 1884. Rhode and Strumpf estimate that average betting turnover per US presidential election is equivalent to over 50 percent of the campaign spend. Even as far back as 1907, F Galton found evidence that the median estimate of a group can be more accurate than estimates of experts, and published this in Nature. Economic theory for the ideas behind prediction markets can be credited to Friedrich Hayek in his 1945 article "The Use of Knowledge in Society" and Ludwig von Mises in his "Economic Calculation in the Socialist Commonwealth". Modern economists agree that Mises' argument combined with Hayek's elaboration of it, is correct. Prediction markets are championed in James Surowiecki's 2004 book The Wisdom of Crowds, Cass Sunstein's 2006 Infotopia, and Douglas Hubbard's How to Measure Anything: Finding the Value of Intangibles in Business. The research literature is collected together in the peer reviewed The Journal of Prediction Markets, edited by Leighton Vaughan Williams and published by the University of Buckingham Press.
Басты оқиғалар
Алғашқы заманауи электрондық болжау нарықтарының бірі – Айова университетінің Айова электрондық нарықтары, ол 1988 жылғы АҚШ президенттік сайлауы кезінде таныстырылды. 1990 жылдары Project Xanadu жобасында Робин Хансон алғашқы белгілі корпоративтік болжау нарығын пайдаланды. Қызметкерлер оны, мысалы, суық ядролық синтез дауы туралы болжамдарға ставка жасау үшін қолданды. 1991 жылы нарық ретінде тағайындалған және Тауарлық фьючерстік сауда комиссиясымен реттелген HedgeStreet, интернет-трейдерлеріне экономикалық оқиғаларға қатысты спекуляция жасауға мүмкіндік береді. 1996 жылы құрылған және қазір Cantor Fitzgerald, LP бөлімшесі болып табылатын Голливуд қор биржасы – бұл виртуалды нарық ойыны, онда ойыншылар фильмдердің, актерлердің, режиссерлердің және фильмдерге қатысты опциялардың болжамдық үлестерін сатып алып, сатады. Ол 2006 жылғы 39 үлкен номинацияның 32-сін және 8 басты номинацияның 7 жеңімпазын дұрыс болжады. 2001 жылы Intrade.com Ирландиядан нақты ақшамен сауда жасауға мүмкіндік беретін болжау нарығының сауда платформасын іске қосты, мүшелер бизнес мәселелері, ағымдағы оқиғалар, қаржылық тақырыптар және тағы да басқа көптеген санаттар бойынша келісімдер жасады. Intrade 2013 жылы сауданы тоқтатты. 2003 жылдың шілдесінде АҚШ Қорғаныс министрлігі өз веб-сайтында Саясатты талдау нарығын жариялады және нарықтарға қосымша тақырыптар ретінде террористік шабуылдар да қарастырылуы мүмкін екенін болжады. Бұл бағдарламаға «терроризм фьючерстері нарығы» деп айып тағылып, Пентагон бағдарламаны дереу тоқтатты. 2005 жылы ғылыми айлық журнал Nature ірі фармацевтикалық компания Eli Lilly and Company болжау нарықтарын клиникалық сынақтардан өтуге ең көп мүмкіндігі бар жаңа дәрілерді болжау үшін қалай қолданғанын, дәрілерді зерттеу және әзірлеу жұмысының нәтижелерін болжау үшін ішкі нарықтарды пайдаланғанын мәлімдеді. Сондай-ақ 2005 жылы Google Inc өнімдерді шығару күндерін, жаңа кеңселерді ашу және стратегиялық маңызға ие басқа да көптеген мәселелерді болжау үшін болжау нарықтарын пайдаланғанын хабарлады. HP және Microsoft сияқты басқа компаниялар да статистикалық болжамдар үшін жеке нарықтарды өткізеді. болжау нарықтары туралы хабардарлықты, білімді және сенімділікті арттырумен айналысады. Қауымдастықтың қазіргі күйі жойылған сияқты көрінеді. 2018 жылдың шілдесінде Ethereum блокчейнінде алғашқы децентрализацияланған Augur болжау нарығы іске қосылды.
One of the first modern electronic prediction markets is the University of Iowa's Iowa Electronic Markets, introduced during the 1988 US presidential election. Around 1990 at Project Xanadu, Robin Hanson used the first known corporate prediction market. Employees used it in order to bet on, for example, the cold fusion controversy. HedgeStreet, designated in 1991 as a market and regulated by the Commodity Futures Trading Commission, enables Internet traders to speculate on economic events. The Hollywood Stock Exchange, a virtual market game established in 1996 and now a division of Cantor Fitzgerald, LP, in which players buy and sell prediction shares of movies, actors, directors, and film related options, correctly predicted 32 of 2006's 39 big category Oscar nominees and 7 out of 8 top category winners. In 2001, Intrade. com launched a prediction market trading platform from Ireland allowing real money trading between members on contracts related to a number of different categories including business issues, current events, financial topics, and more. Intrade ceased trading in 2013. In July 2003, the U. S. Department of Defense publicized a Policy Analysis Market on their website, and speculated that additional topics for markets might include terrorist attacks. A critical backlash quickly denounced the program as a "terrorism futures market" and the Pentagon hastily canceled the program. In 2005, scientific monthly journal Nature stated how major pharmaceutical company Eli Lilly and Company used prediction markets to help predict which development drugs might have the best chance of advancing through clinical trials, by using internal markets to forecast outcomes of drug research and development efforts. Also in 2005, Google Inc announced that it has been using prediction markets to forecast product launch dates, new office openings, and many other things of strategic importance. Other companies such as HP and Microsoft also conduct private markets for statistical forecasts. tasked with promoting awareness, education, and validation for prediction markets. The current status of the association appears to be defunct. In July 2018, the first decentralized prediction market Augur was launched on the Ethereum blockchain.
Заңдық
Онлайн құмар ойындар АҚШ-та федералды және көптеген штат заңдарымен тыйымдалғандықтан, АҚШ қолданушыларына бағытталған көптеген болжам нарықтары "нағыз ақшаның" орнына "виртуалды ақшамен" жұмыс істейді: олар тегін ойнауға мүмкіндік береді (ештеңе сатып алу міндетті емес) және әдетте ең жақсы трейдерлерге қатысуға ынталандыру үшін сыйлықтар ұсынады. Ерекше жағдайларға Айова электрондық нарықтары, оны Айова университеті Тауар-футюрстік сауда комиссиясының "әрекетсіз хатымен" және Веллингтон қаласындағы Виктория университеті ұқсас "әрекетсіз хатпен" басқаратын PredictIt жатады.
Because online gambling is outlawed in the United States through federal laws and many state laws as well, most prediction markets that target US users operate with "play money" rather than "real money": they are free to play (no purchase necessary) and usually offer prizes to the best traders as incentives to participate. Notable exceptions are the Iowa Electronic Markets, which is operated by the University of Iowa under the cover of a no action letter from the Commodity Futures Trading Commission, and PredictIt, which is operated by Victoria University of Wellington under cover of a similar no action letter.
Даулы ынталандырулар
Болжамдық нарықтардың кейбір түрлері күмәнді ынталандырулар тудыруы мүмкін. Мысалы, әлемдік көшбасшының қазасын болжайтын нарық, оның іс-әрекеті осы көшбасшының саясатымен тікелей байланысты адамдар үшін пайдалы болуы мүмкін, бірақ ол кісі өлтіруге қатысты нарыққа айналу қаупі бар.
Some kinds of prediction markets may create controversial incentives. For example, a market predicting the death of a world leader might be quite useful for those whose activities are strongly related to this leader's policies, but it also might turn into an assassination market.
Болжамдық нарықтардың тізімі
Қазіргі таңда көптеген коммерциялық және академиялық болжам нарықтары жұмыс істеп тұр.
There are a number of commercial and academic prediction markets operating publicly.
Мемлекеттік болжау нарықтары
Айова электрондық нарығы – позициялардың 500 доллармен шектелген сайлауларды зерттейтін академиялық нарық. Predict – саяси және қаржылық оқиғаларға арналған болжау нарығы. SciCast – ғылым мен технологияны болжауға бағытталған, беделге негізделген комбинаторлық болжау нарығы. iPredict – Жаңа Зеландиядағы болжау нарығы. Metaculus – SciCast-тан шабыттанған, сандық немесе күндік диапазонды болжау мүмкіндігі бар беделге негізделген болжау веб-сайты. Бұларға Manifold (болжау нарығы), Metaculus және Good Judgment Open кіреді. 2006 жылғы зерттеуде нақты ақшаға жасалған болжау нарықтары, спорттық емес оқиғалар үшін ойын ақшасына жасалған болжау нарықтарынан әлдеқайда дәл екені анықталды.
The Iowa Electronic Markets is an academic market examining elections where positions are limited to $500. PredictIt is a prediction market for political and financial events. SciCast was a reputation based combinatorial prediction market focusing on science and technology forecasting. iPredict was a prediction market in New Zealand. Metaculus is a reputation based prediction website with the ability to make numeric range or date range predictions, inspired by SciCast. These include Manifold (prediction market), Metaculus, and Good Judgment Open. A 2006 study found that real money prediction markets were significantly more accurate than play money prediction markets for non sports events.
Комбинациялық болжау нарықтары
Комбинаторлық болжау нарығы — қатысушылар нәтижелердің комбинацияларына тікелей ставка қоя алатын болжау нарығының бір түрі. Нәтижелер комбинациясына ставка қоюдың артықшылығы, теориялық тұрғыдан алғанда, шартты ақпарат нарықтық бағаға тиімдірек енгізілуіне мүмкіндік береді. Комбинаторлық болжау нарықтарының бір қиындығы — мүмкін болатын комбинаторлық саудалардың саны, стандартты саудалар санымен экспоненциалды түрде өседі. Мысалы, тек 100 бинарлық келісімшарттан тұратын нарықта 2^100 мүмкін келісімшарт комбинациясы болады. Мұндай экспоненциалды түрде үлкен дерек құрылымдары компьютердің қабілетінен тыс болуы мүмкін, сондықтан деректерді басқаруды жеңілдету үшін алгоритмдер мен ережелерді жасауға бағытталған жұмыстар жүргізілуде.
A combinatorial prediction market is a type of prediction market where participants can make bets on combinations of outcomes. The advantage of making bets on combinations of outcomes is that, in theory, conditional information can be better incorporated into the market price. One difficulty of combinatorial prediction markets is that the number of possible combinatorial trades scales exponentially with the number of normal trades. For example, a market with merely 100 binary contracts would have 2^100 possible combinations of contracts. These exponentially large data structures can be too large for a computer to keep track of, so there have been efforts to develop algorithms and rules to make the data more tractable.