Эллиот толқындары: Нарық талдауының әдісі

Кіріспе

Нарықты талдау әдісі

Эллиотт толқыны принципі немесе Эллиотт толқыны теориясы – қаржы саудагерлерінің қаржы нарығының циклдарын талдау және инвесторлар психологиясы мен баға деңгейлеріндегі экстремалдықтарды, мысалы, ең жоғары және ең төменгі шектерді анықтау арқылы нарық тенденцияларын болжау үшін қолданатын техникалық талдаудың бір түрі. Американдық бухгалтер Ральф Нельсон Эллиотт (1871–1948) қаржы нарықтарының баға қозғалыстарын зерттеу арқылы олардың негізгі әлеуметтік принциптерін зерттеу үшін модель әзірледі және 1930 жылдары талдау құралдары жиынтығын жасады. Ол нарықтық бағалар белгілі бір үлгілерде дамитынын ұсынды, қазіргі кезде тәжірибешілер бұл үлгілерді Эллиотт толқындары немесе жай ғана толқындар деп атайды. Эллиотт нарық мінез-құлқы туралы теориясын 1938 жылы «Тұбырлық принципі» кітабында жариялады, 1939 жылы «Financial World» журналындағы мақалалар сериясында оны тұжырымдады және 1946 жылы «Табиғат заңдары: Ғаламның құпиясы» атты соңғы маңызды еңбегінде ең толыққанды жариялады. Эллиотт «Адам ритмикалық процеске бағынғандықтан, оның қызметіне қатысты есептеулер бұрын қол жеткізе алмаған негіздемемен және сенімділікпен болашаққа проекциялануы мүмкін» деп мәлімдеді.

Қор

Эллиот толқынының принципі бойынша, жаппай саудагер психологиясы, көпшілік психологиясының бір түрі, қарқындылығы мен ұзақтығы қайталама реттіліктермен оптимизм мен пессимизм арасында ауысады. Бұл көңіл күй өзгерістері нарықтағы баға қозғалысының кез келген тренд дәрежесінде немесе уақыт шкаласында белгілі бір үлгілерді құрайды. Эллиоттың теориясында нарықтық бағалар импульстік немесе қозғаушы және түзету фазалары арасында ауысып тұрады, суретте көрсетілгендей. Импульстер әрқашан бес кішігірім дәрежелі толқынға бөлінеді, олар да қозғаушы және түзету сипаттары арасында ауысады, сондықтан 1, 3 және 5-ші толқындар импульстер болып табылады, ал 2 және 4-ші толқындар тиісінше 1 және 3-ші толқындардың кішірек кері қозғалыстары болып табылады. Түзету толқындары бес толқынды кері тренд импульсімен басталатын үш кішігірім толқынға бөлінеді, содан кейін кері қозғалыс және тағы бір импульс болады. Төмендеу нарығында басым тренд төменге қарай бағытталған, ал үлгі кері болады – бес толқын төмен және үш толқын жоғары. Қозғаушы толқындар әрқашан трендпен бірге қозғалады, ал түзету толқындары оған қарсы қозғалады.

Толқын дәрежесі

Эллиот толқынының қағидасы нарықтардың Эллиот толқыны үлгілерін байланыстыру арқылы, барлық уақыт шкалаларында қолданылатын өзіндік ұқсастық көрсететін үлкен бес толқындық және үш толқындық құрылымдарды құру арқылы шағын баға өзгерістерінен өсетінін айтады. Мұндай уақыт шкалаларының әр деңгейі толқынның дәрежесі немесе баға үлгісі деп аталады. Толқынның әр дәрежесі қозғалыс және түзету толқындарының бір толық циклін құрайды. Әр циклдың 1, 3 және 5-ші толқындары қозғалыс сипатында, ал 2 және 4-ші толқындары түзету сипатында болады. Қозғалыс толқындарының көпшілігі өркендеу немесе төмендеу нарықтарында басым тренд бағытында алға жылжуды қамтамасыз етеді, бірақ нарықтың өсуінің жалпы қағидасын береді. Бір дәреже жоғары толқынның жалпы қозғалысы өркендеу трендінде жоғарылайды. Алғашқы бес толқын алға және үш толқын түзетуден кейін, тізбек үлкен дәрежеде қайталанады және өзіне ұқсас фракталдық геометрия ашылуы жалғасады. Аяқталған қозғалыс үлгісі 89 толқыннан тұрады, содан кейін 55 толқыннан тұратын толық түзету үлгісі келеді. Қаржы нарығындағы әрбір үлгінің дәрежесіне атау беріледі. Практиктер әр толқынның функциясы мен дәрежесін көрсету үшін символдарды қолданады. Қозғалыс толқындары үшін сандар, ал түзету толқындары үшін әріптер қолданылады (толқындық құрылымдар немесе дәрежелер үш идеалданған серияның ең жоғарғысында көрсетілген). Дәрежелер абсолютті мөлшермен немесе ұзақтығымен емес, формасымен анықталады. Бір дәрежелі толқындар өте әртүрлі мөлшерде немесе ұзақтықта болуы мүмкін. Бұл ерекшеліктерді түсіну – толқын қағидасын қолданудың кілті; олар төменде сипатталған. (Анықтамалар акциялар нарығындағы өркендеуді болжайды; сипаттамалары төмендеу нарықтарында керісінше қолданылады.) Бес толқындық үлгі (басым тренд) Үш толқындық үлгі (түзету тренді) Толқын 1: Бірінші толқын оның басталуында көбінесе байқалмайды. Жаңа өркендеу нарығының бірінші толқыны басталғанда, негізгі жаңалықтар көбінесе жағымсыз болады. Бұрынғы тренд әлі де күшінде деп есептеледі. Бағалы қағаздар сарапшылары табыс бағалауларын төмендетуді жалғастырады; экономика, мүмкін, мықты көрінбейді. Сату опциялары кең таралған, ал опциялар нарығындағы болжамды құбылмалылық жоғары. Бағаның өсуімен көлем сәл артуы мүмкін, бірақ көптеген техникалық сарапшыларды ескертуге жеткіліксіз. Толқын A: Түзетулерді импульстік қозғалыстарға қарағанда анықтау қиын. Төмендеу нарығының A толқынында негізгі жаңалықтар әдетте әлі де оң болады. Көптеген сарапшылар бұл құлдырауды әлі де белсенді өркендеу нарығындағы түзету деп санайды. A толқынына сүйенетін кейбір техникалық көрсеткіштерге көлемнің артуы, опциялар нарығындағы болжамды құбылмалылықтың өсуі және байланысты фьючерстік нарықтардағы ашық қызығушылықтың жоғарылауы жатады. Толқын 2: Екінші толқын бірінші толқынды түзетумен жасайды, бірақ бірінші толқынның басталу нүктесінен ешқашан аспайды. Әдетте, жаңалықтар әлі де жаман болады. Бағалар бұрынғы төменгі деңгейді қайтадан тексергенде, төмендеу көңілі тез қалыптасады, ал "көпшілік" барлығымызға төмендеу нарығының әлі де тереңдеп кеткенін еске салады. Дегенмен, байқап отырғандар үшін кейбір оң белгілер пайда болады: екінші толқын кезінде көлем бірінші толқынға қарағанда төмен болуы керек, бағалар әдетте бірінші толқынның 61,8%-дан астамын қайталайды, ал бағалар үш толқындық үлгіде төмендеуі керек. Толқын B: Бағалар жоғарылайды, бұл көпшілік көптен бері жойылған өркендеу нарығының қайта басталуы деп санайды. Классикалық техникалық талдаумен таныс адамдар шыңды бас пен иық кері үлгісінің оң иығы ретінде көруі мүмкін. B толқыны кезінде көлем A толқынындағыдан төмен болуы тиіс. Осы уақытта негізгі көрсеткіштер жақсармайды, бірақ олар әлі теріс күйге ауыспайды. Толқын 3: Үшінші толқын әдетте трендтің ең үлкен және ең күшті толқыны болып табылады (бірақ кейбір зерттеулер тауар нарықтарында бесінші толқын ең үлкен деп болжайды). Жаңалықтар қазір оң болып келеді және негізгі талдаушылар табыс бағалауларын көтеруге кіріседі. Бағалар тез көтеріледі, түзетулер қысқа мерзімді және терең емес. "Кереметке қайтқысы келетіндер" мүмкіндікті жіберіп алады. Үшінші толқын басталғанда, жаңалықтар әлі де жағымсыз болып табылады, ал нарықтағы ойыншылардың көпшілігі теріс болып қалады; бірақ үшінші толқынның орта тұсына қарай "көпшілік" жаңа өркендеу трендіне қосылады. Үшінші толқын бірінші толқыннан 1,618:1 арақатынасымен ұзарады. Толқын C: Бағалар бес толқынмен импульстік түрде төмендейді. Көлем артады, ал C толқынының үшінші аяғында дерлік барлығы төмендеу нарығының бекітілгенін түсінеді. C толқыны әдетте A толқынынан кем болмайды және көбінесе A толқынынан 1,618 есе артыққа жетеді немесе одан да асып кетеді. Толқын 4: Төртінші толқын әдетте нақты түзету болып табылады. Бағалар ұзақ мерзімге көлденең қозғалуы мүмкін, ал төртінші толқын әдетте үшінші толқынның 38,2%-дан азын қайтарады (төмендегі Фибоначчи қатынастарын қараңыз). Көлем үшінші толқыннан әлдеқайда төмен. Бұл келесі 5-ші толқынның әлеуетін түсінгендер үшін кері қайтаруды сатып алуға жақсы орын. Дегенмен, төртінші толқындар үлкен трендте прогреске жетпеуі салдарынан көбінесе көңіл көншітпейді. Толқын 5: Бесінші толқын басым тренд бағытындағы соңғы аяқ болып табылады. Жаңалықтар көбінесе оң болады және барлығы өркендеуге сенімді. Өкінішке орай, осы кезде көптеген орташа инвесторлар соңғы нүктеде сатып алады. Көлем бесінші толқында үшінші толқыннан көбінесе төмен болады, ал көптеген импульс көрсеткіштері дивергенцияны көрсетуге бастайды (бағалар жаңа максимумға жетеді, бірақ көрсеткіштер жаңа максимумға жетпейді). Үлкен өркендеу нарығының соңында төмендеушілер күлкіге қалдырылуы мүмкін (2000 жылғы акциялар нарығының шыңына жасалған болжамдар қалай қабылданғанын еске алыңыз).

The Elliott wave principle states that markets grow from small price movements by linking Elliot wave patterns to form larger five wave and three wave structures that exhibit self similarity, applicable on all timescales. Each level of such timescales is called the degree of the wave, or price pattern. Each degree of waves consists of one full cycle of motive and corrective waves. Waves 1, 3, and 5 of each cycle are motive in character, while waves 2 and 4 are corrective. The majority of motive waves assure forward progress in the direction of the prevailing trend, in bull or bear markets, but yielding an overall principle of growth of a market. The overall movement of a wave one degree higher is upward in a bullish trend. After the initial five waves forward and three waves of correction, the sequence is repeated on a larger degree and the self similar fractal geometry continues to unfold. The completed motive pattern comprises 89 waves, followed by a completed corrective pattern of 55 waves. Each degree of a pattern in a financial market has a name. Practitioners use symbols for each wave to indicate both function and degree. Numbers are used for motive waves, and letters for corrective waves (shown in the highest of the three idealized series of wave structures or degrees). Degrees are not strictly defined by absolute size or duration, but by form. Waves of the same degree may be of very different size or duration. Understanding those personalities is key to the application of the Wave Principle; they are defined below. (Definitions assume a bull market in equities; the characteristics apply in reverse in bear markets.) Five wave pattern (dominant trend) Three wave pattern (corrective trend) Wave 1: Wave one is rarely obvious at its inception. When the first wave of a new bull market begins, the fundamental news is almost universally negative. The previous trend is considered still strongly in force. Fundamental analysts continue to revise their earnings estimates lower; the economy probably does not look strong. Sentiment surveys are decidedly bearish, put options are in vogue, and implied volatility in the options market is high. Volume might increase a bit as prices rise, but not by enough to alert many technical analysts. Wave A: Corrections are typically harder to identify than impulse moves. In wave A of a bear market, the fundamental news is usually still positive. Most analysts see the drop as a correction in a still active bull market. Some technical indicators that accompany wave A include increased volume, rising implied volatility in the options markets and possibly a turn higher in open interest in related futures markets. Wave 2: Wave two corrects wave one, but can never extend beyond the starting point of wave one. Typically, the news is still bad. As prices retest the prior low, bearish sentiment quickly builds, and "the crowd" haughtily reminds all that the bear market is still deeply ensconced. Still, some positive signs appear for those who are looking: volume should be lower during wave two than during wave one, prices usually do not retrace more than 61.8% of the wave one gains, and prices should fall in a three wave pattern. Wave B: Prices reverse higher, which many see as a resumption of the now long gone bull market. Those familiar with classical technical analysis may see the peak as the right shoulder of a head and shoulders reversal pattern. The volume during wave B should be lower than in wave A. By this point, fundamentals are probably no longer improving, but they most likely have not yet turned negative. Wave 3: Wave three is usually the largest and most powerful wave in a trend (although some research suggests that in commodity markets, wave five is the largest). The news is now positive and fundamental analysts start to raise earnings estimates. Prices rise quickly, corrections are short lived and shallow. Anyone looking to "get in on a pullback" will likely miss the boat. As wave three starts, the news is probably still bearish, and most market players remain negative; but by wave three's midpoint, "the crowd" will often join the new bullish trend. Wave three often extends wave one by a ratio of 1.618:1. Wave C: Prices move impulsively lower in five waves. Volume picks up, and by the third leg of wave C, almost everyone realizes that a bear market is firmly entrenched. Wave C is typically at least as large as wave A and often extends to 1.618 times wave A or beyond. Wave 4: Wave four is typically clearly corrective. Prices may meander sideways for an extended period, and wave four typically retraces less than 38.2% of wave three (see Fibonacci relationships below). Volume is well below that of wave three. This is a good place to buy a pullback if you understand the potential ahead for wave 5. Still, fourth waves are often frustrating because of their lack of progress in the larger trend. Wave 5: Wave five is the final leg in the direction of the dominant trend. The news is almost universally positive and everyone is bullish. Unfortunately, this is when many average investors finally buy in, right before the top. Volume is often lower in wave five than in wave three, and many momentum indicators start to show divergences (prices reach a new high but the indicators do not reach a new peak). At the end of a major bull market, bears may very well be ridiculed (recall how forecasts for a top in the stock market during 2000 were received).

Үлгілерді тану және фракталдар

Эллиоттың нарық моделі баға кестелерін қарауға көп еңбек етеді. Практиктер дамып келе жатқан трендтерді зерттеп, толқындар мен толқын құрылымдарын ажыратып, бағалардың әрі қарай қалай өзгеретінін білуге тырысады; демек, Толқын қағидасын қолдану – бұл үлгіні танудың бір түрі. Эллиот сипаттаған құрылымдар фракталдың жалпы анықтамасына сәйкес келеді (трендтің кез келген деңгейінде қайталап келетін ұқсас үлгілер). Эллиот толқынымен айналысатындар, табиғатта кездесетін фракталдар уақыт өте келе кеңейіп, күрделене түсетіні сияқты, бұл модель адам психологиясының нарықтық бағалардағы сатып алу және сату арқылы табиғи үлгіде дамитынын көрсетеді: "Біз математикамен қалай да болса бағдарламаланғанбыз. Теңіз қабығы, галактика, қар кристалды немесе адам: бәріміз бір тәртіпке бағынамыз". Дегенмен, сыншылар мұны парейдолияның бір түрі деп санайды.

Фибоначчи қатынастары

Р.Н.Эллиотт толқындар мен үлгілердің математикалық қасиеттерін талдау нәтижесінде, ол «Фибоначчи қатары толқын принципінің негізі» деген қорытындыға келді. Фибоначчи ретрацементін қараңыз. Қаржы профессоры Рой Батчелор және Ұлыбритания Техникалық Анализдер Қоғамының бұрынғы директоры, сондай-ақ Lipper және Thomson Reuters Wealth Management-тің бұрынғы ғылыми жетекшісі Ричард Рамиар Эллиотттың моделі болжағандай, Фибоначчи қатынастарының қор нарығында кездейсоқ емес екенін зерттеді. Зерттеушілер «Бағалардың бұрынғы трендтің Фибоначчи қатынасына немесе жуан бөлігіне кері оралуы идеясының ғылыми негіздемесі жоқ» деді. Олар сондай-ақ «Доу Джонс индустриялық орташа көрсеткішіндегі циклдардағы баға және уақыт арақатынастарының жиілігі мен осындай уақыт қатарында кездейсоқ пайда болуы күтілетін жиілік арасында ешқандай маңызды айырмашылық жоқ» деді.

Эллиоттың есімі

Эллиотт 1948 жылы қайтыс болғаннан кейін, басқа нарық техниктері мен қаржы мамандары толқын қағидатын пайдалануды жалғастырды және инвесторларға болжамдар берді. Эллиоттың «Толқын қағидасы» атты еңбегін жариялап, Эллиоттың теориясын Уолл-стритке таныстыруға көмектескен Чарльз Коллинз, Эллиоттың техникалық талдауға қосқан үлесі Чарльз Доудың үлесімен тең екенін айтты. «The Bank Credit Analyst» компаниясының негізін қалаушы Гамильтон Болтон 1950-1960 жылдары өзінің жыл сайынғы нарықтық шолулары мен болжамдарында толқындық талдауды кең оқырман қауымына ұсынды. Болтон А. Дж. Фростқа (1908-1999) толқын қағидасын таныстырды, ол 1980 жылдары «Financial News Network» телеарнасында апта сайынғы қаржылық шолулар жасады. Фрост өмірі бойында осы салаға елеулі үлес қосты және бүгінде Канаданың Техникалық талдаушылар қоғамы А. Дж. Фрост атындағы сыйлықты техникалық талдау саласына үлкен үлес қосқан адамға жыл сайын табындайды. Ральф Нельсон Эллиот өзінің алғашқы еңбегін жариялағаннан кейін жаңа ережелер мен жаңа толқын үлгілерінің маңызды жаңалықтары ашылды. Гленн Нили 1988 жылы «Эллиотт толқындарының қозғалысы» және 1990 жылы «Эллиотт толқынын меңгеру» еңбектерін жариялап, Эллиотт толқын теориясын қолданып, нарықты болжауға алғашқы ғылыми және объективті көзқарас ұсынды. 1980 жылдар шамасында Нили өзінің мансабын Эллиотт толқындарын зерттеуге арнады, ал бірнеше жылдан кейін ол үйренгендерін Эллиотт толқын қағидасын нарық талдауында қолдануды үйрету арқылы іске қосты. Уақыт өте келе Нилидің оқыту әдісі оның өзінің толқын теориясын қамтыды, ол Неотолқын (Эллиотт толқынының кеңейтілген түрі) деп аталды. Қосымша Неотолқын теориясы мен ережелері Эллиотт толқын теориясында туындаған қайшылықтарды түзетуге көмектеседі, ол қор нарығындағы толқындардың қарапайым импульстік үлгілерін анықтайтын әртүрлі ережелерден тұрады. Неотолқын теориясы бойынша жаңа толқын үлгілері: бейтарап үшбұрыш, диаметрлік құрылым, симметриялық құрылым, шығарылым үшбұрышы, 5-ші сәтсіздікпен 3-ші кеңейтім және кері кезектестіру.

Following Elliott's death in 1948, other market technicians and financial professionals continued to use the Wave Principle and provide forecasts to investors. Charles Collins, who had published Elliott's "Wave Principle" and helped introduce Elliott's theory to Wall Street, stated that Elliott's contributions to technical analysis were as significant as those of Charles Dow. Hamilton Bolton, founder of The Bank Credit Analyst, espoused wave analysis to a wide readership in the 1950s and 1960s in his annual market commentaries and forecasts. Bolton introduced the wave principle to A. J. Frost (1908 1999), who provided weekly financial commentary on the Financial News Network in the 1980s. Over the course of his lifetime Frost's contributions to the field were of great significance and today the Canadian Society of Technical Analysts awards the A. J. Frost Memorial Award to someone each year who has also made a significant contribution to the field of technical analysis. Additional notable discoveries of new rules and new wave patterns were discovered after Ralph Nelson Elliott published his original work. Glenn Neely, who published Elliott Waves in Motion in 1988 and Mastering Elliott Wave in 1990, used Elliott Wave theory to present the first scientific and objective approach to market forecasting. Around 1980, Neely devoted his career to Elliott Wave research and a couple years later, applied what he learned by teaching the application of Elliott Wave principle in real time market analysis. Over time, Neely's teaching method evolved to include his own wave theory called Neowave (which is an extension of Elliott Wave). The additional Neowave theory and rules help correct the contradictions created in Elliott Wave theory which consists of different rules defining simple impulse patterns of the stock market waves. Under Neowave theory, the major new wave patterns discovered are: Neutral triangle, Diametric formation, Symmetrical formation, Extracting triangle, 3rd Extension terminal with 5th failure, and Reverse alternation.

Қабылдау және пайдалану

Роберт Прехтер 1970 жылдары Меррилл Линчте нарық техникасы бойынша жұмыс істеген кезде Эллиоттың еңбектерін тапты. Оның жеке басылыммен шығарылатын нарық бюллетені 1980-ші жылдардағы өркендеген нарық кезеңінде Эллиот толқыны талдауын кеңінен жариялады, соның арқасында техникалық талдауды ұстанатындар арасында оның пікірлері танымал болды.