Кіріспе

Кеңес астрономы және астрофизигі Николай Александрович Козырев (Никола́й Алекса́ндрович Ко́зырев; 2 қыркүйек 1908 – 27 ақпан 1983) – кеңестік Ресей астрономы және астрофизигі.

Өмірбаян

Ол Санкт-Петербургте дүниеге келді, 1928 жылы Ленинград мемлекеттік университетін бітірді. 1931 жылы Ленинградтың оңтүстігінде орналасқан Пулково обсерваториясында жұмыс істей бастады. Ол Ресейдің ең перспективті астрофизиктерінің бірі саналды. Козырев Пулково обсерваториясының сталиндік тазалауларының құрбаны болды. Бір наразы аспиранттың айыптауынан басталган оқиға салдарынан обсерваторияның көптеген қызметкерлері қаза тапты. Козырев 1936 жылғы қарашада тұтқындалып, контрреволюциялық әрекеттер үшін 10 жылға сотталды. 1941 жылғы қаңтарда "жауынгерлік насихат" үшін тағы 10 жылға сотталды. Түрмеде ол инженерлік сияқты жұмыстармен айналысуға рұқсат алды. Әріптестерінің араласуының арқасында ол 1946 жылғы желтоқсанда мерзімінен бұрын босатылды. Түрмеде отырған кезінде Александр Солженицынның "Гүлаг архипелагы" кітабында оның есімі айтылды. Түрмеде Козырев таза теориялық физикамен айналысуға тырысты. Ол жұлдыздардың энергия көзін қарастырып, теория жасады. Бірақ оқшауланғандықтан ядролық энергияның ашылғанын білмеді. Босатылғаннан кейін Козырев жұлдыздардың ядролық синтез арқылы қуат алады деген теорияны қабылдаудан бас тартты.

Жарияланымдар

Ол Айдың Альфонс кратеріндегі ай құбылысын байқауымен танымал. 1958 жылы ол кратерде ақ дақты байқады, ал аймақтың спектрі көміртек бөлшектерінен тұратын сәуле шығару бұлтын көрсетті. Ай бетіндегі уақытша сәуле шығарулар ұзақ жылдар бойы тіркелген, ал Козыревтің байқауы осы сипаттағы алғашқы байқау болды және Айдың жанартаулық қызметін растады. 1953 жылы Козырев Венерадағы түнгі ауа жарқылы – күнгізге дейін даулы болып келе жатқан құбылысты талдауға тырысты. Ол сондай-ақ Венераның көрінетін және ультракүлгін спектрінің фотометриялық өлшемдерін жасады. Венераның жылулық тепе-теңдігін есептеуі Венера бұлттары шаңнан тұрады деген кең таралған теорияға қарсы келді. Козырев атмосфераның жоғарғы қабаттарында сіңірілген энергия биік дауылдарды тудырады, бірақ Венера беті тыныш және әлсіз жарықтандырылатынын дәлелдеді. Бұл жұмыс Венера теориясына әсер етті, ал Нобель сыйлығының лауреаты Гарольд Юри оны талдау мен салдарына арналған мақала жариялады. Козырев Марстың ақ полюстеріне атмосферадағы бұлттар себепті екенін дұрыс емес деп санады, мұз емес. Оның тәжірибелері мен жарияланымдары ("Мұхиттық механика / Уақыт теориясы") оны ресейлік ғылыми қауымдастықта даулы тұлғаға айналдырды. 1930 жылдары Козырев Ресейдегі ең перспективті жас астрофизик саналды, бірақ тұтқындалуы мен ұзақ жылдар бойы бас бостандығынан айырылуы ғалымның өміріндегі ең шығармашылық кезеңін жойды. Барлық жаңалықтар мен жарияланымдардан оқшауланған ол жұлдыздар мен планеталардың ішкі жылуының көзін зерделеді, бірақ кванттық механика мен ядролық энергиядағы жаңалықтардан хабарсыз болды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол ғылымдағы орнын қайтаруға тырысты, бірақ оның жеке теориялары сол кездегі физикамен үйлеспеді. Козыревтің мұхиттық механика теориясы туралы дау 1959 жылы "Правда" газетіне тарады, оны Игорь Тамм сияқты Кеңес Одағының жетекші физиктері сынға алды. 1960 жылдың қаңтарында Кеңес Одағының Ғылым академиясы мен Физика-математика ғылымдары бюросы дауды шешу үшін комиссия құрды. Тоғыз адамға теорияны, эксперименттік дәлелдерді және Козыревтің гирогравитациялық "еністік әсерінің" дәлелі деп мәлімдеген планеталық асимметрия мәселесін зерттеу тапсырылды. Олардың қорытындылары: Теория нақты тұжырымдалған аксиоматикаға негізделмеген, оның қорытындылары жеткілікті қатаң логикалық немесе математикалық әдістермен жасалмаған. Жүргізілген зертханалық эксперименттердің сапасы мен дәлдігі әсердің сипаты туралы нақты қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. Ірі планеталардың асимметриялық пішінін олардың фотосуреттерін өлшеу арқылы тексеруде, Сатурнда табылмады. Юпитерде олардың пікірінше, көрінетін асимметрия планета дискісіндегі жолақтың асимметриялық орналасуының нәтижесі, бірақ планетаның геометриялық асимметриясы емес. [Қараңыз: Таңдалған еңбектер]

Жарияланымдар

Н. А. Козырев, Венераның түнгі жарығы туралы, "Крым астрофизикалық обсерваториясының хабарлары", 12-том.
Н. А. Козырев, Венера спектрінің күлгін бөлігіндегі молекулалық сіңіру, "Крым астрофизикалық обсерваториясы", 12-том.
Н. А. Козырев, "Таңдалған еңбектер", Ленинград мемлекеттік университеті, 1991 ж. 488 б.
Н. А. Козырев, В. В. Насонов, Астрономиялық бақылаулар арқылы анықталған уақыттың кейбір қасиеттері, "Problemy issledovaniya vselennoi", 1980, (орыс тілінде).
Н. А. Козырев, Уақыт қасиеттерін эксперименттік түрде зерттеу мүмкіндігі, Пулково, 1967 жылдың қыркүйегі (мәтін қолжетімді).
Н. А. Козырев. Жұлдыздық энергияның көздері және жұлдыздардың ішкі құрылысы теориясы, 2005 жылдың қазаны.

Козырев айнасы

Козырев айнасы – алюминийден (кейде шыныдан немесе айна тәрізді материалдан жасалған) спиральді пішінді беттерден құралған құрылғы. Оны Влаил Казначеев Козыревтің теориялары негізінде жасалған деп санайды және бұл айналар, үлкентерткіш линзалар сияқты, әртүрлі типтегі сәулеленуді шоғырландыра алады, соның ішінде тірі организмдерден шығатын сәулеленуді де. Козырев айналары Ресей Ғылым академиясының Эксперименттік медицина институтында жүргізілген экстрасенсорлық қабілеттерді (ЭСТ) зерттеу тәжірибелерінде пайдаланылған. Жылтыратылған алюминийден жасалған цилиндрлі спиральдарға (әдетте сағат тілімен 1,5 айналым) орналастырылған адамдар зерттеу эксперименттерінің баяндамаларында тіркелген аномальды психофизикалық сезімдерді бастан өткергендіктерін айтқан.

Козыревтің шығармаларына сілтеме жасайтын басылымдар

Маргерисон Т., Себептік механика. Ресейлік ғылыми дау, New Scientists, Лондон, 26 қараша 1959
Акимов, А. Е., Шипов, Г. И., Торсиондық өрістер және олардың тәжірибелік көріністері, 1996 (HTML қолжетімді)
Мишин, Александр М., Жаңа эмпирикалық тұжырымдаманың нәтижесі ретінде эфир моделі, Халықаралық мегаҒылымдар академиясы, Санкт-Петербург, Ресей (html қолжетімді)
Левич, А. П., Н. А. Козыревтің уақыт туралы тұжырымдамасының маңызды түсіндірмесі. Сингапур, Нью-Джерси, Лондон, Гонконг: World Scientific, 1996, 1–42 беттер. А. Е. Акимов, Г. У. Ковальчук, В. Г. Медведев, В. К. Олейник, А. Ф. Пугач, Н. А. Козырев әдісімен аспанды астрономиялық бақылаудың алдын ала нәтижелері, Украинаның бас астрономиялық обсерваториясы, Ғылым академиясы, Киев, 1992
Острландер, С., Шрёдер, Л., "Темір перде артындағы психикалық ашылулар", Prentice Hall, Inc., Энглвуд Клиффс, Н. Дж., 1970. Hellmann, A., Aspekte der Zeit und Äthertheorie, 2006,
Лаврентьев, М. М., Еганова, И. А., Луцет, М. К., Фоминих, С. Ф. (1990). Жұлдыздардың кедергіге алыс әсер етуі. Доклады физикалық ғылымдар. 314 (2), 368–370. Лаврентьев, М. М., Гусев, В. А., Еганова, И. А., Луцет, М. К., Фоминих, С. Ф. (1990). Күннің нақты орнын тіркеу туралы. Доклады физикалық ғылымдар. 315 (2), 368–370. Лаврентьев, М. М., Еганова, И. А., Луцет, М. К., Фоминих, С. Ф. (1991). Сыртқы қайтарымсыз процеске жауап беретін затты тіркеу туралы. Доклады физикалық ғылымдар. 317 (3), 635–639. Лаврентьев, М. М., Еганова, И. А., Медведев, В. Г., Олейник, В. К., Фоминих, С. Ф. (1992). Козыревтің детекторлық қондырғысының жұлдызды аспанды сканерлеуі. Доклады физикалық ғылымдар. 323 (4), 649–652. Левич, А. П. (1995). Ағыстарды құру және кеңістік-уақыттың нақты моделі. Гравитация және космология. 1 (3), 237–242. Уилкок, Дэвид. (2011). "Көздерді табу" зерттеулері.