Кіріспе
Кеңес физигі Александр Михайлович Прохоров 1923 жылы Қазан төңкерісі мен Ресей азамат соғысынан кейін отбасы Ресейге оралды. 1934 жылы Прохоров Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің физика факультетіне түсті. 1930-1944 жылдары комсомол мүшесі болды. Прохоров 1939 жылы үздік дипломмен бітіріп, Мәскеуге Лебедев физикалық институтына, академик Н.Д. Папалекси басқаратын тербелістер зертханасына жұмыс істеуге көшті. Оның зерттеулері радио толқындарының ионосферада таралуына арналған. 1941 жылғы маусымда Кеңес Одағында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Қызыл Армияға қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Прохоров жаяу әскерде соғысты, шайқаста екі рет жарақаттанды және үш медальмен марапатталды, соның ішінде 1946 жылы "Батылдық үшін" медалі. 1957 жылы рубиннің (хром қосылған алюминий оксидінің бір түрі) қасиеттерін зерттеу кезінде, ол осы материалды лазердің активті ортасы ретінде пайдалану идеясын тапты. Лазерлік резонатордың жаңа түрі ретінде ол 1958 жылы "ашық типті" қуыс конструкциясын ұсынды, ол бүгінде кеңінен қолданылады. 1963 жылы А.С. Селиваненкомен бірлесе екі кванттық ауысуды пайдаланатын лазерді ұсынды. Лазерлер мен мазерлер саласындағы пионерлік еңбегі үшін 1964 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын Николай Басов пен Чарльз Хард Таунзбен бірге алды. 1982-1998 жылдары Прохоров Ресей Ғылым академиясының Жалпы физика институтының директоры міндетін атқарды, ал 1998 жылдан кейін – құрметті директоры болды. 2002 жылы қайтыс болғаннан кейін институт Ресей Ғылым академиясының атындағы институты болып қайта аталды. 1969 жылы Прохоров Социалистік Еңбек Ері атанды, бұл ұлттық экономика мен мәдениет саласындағы еңбегі үшін Кеңес Одағындағы ең жоғары награда. 1986 жылы осы награданы екінші рет алды. 1969 жылдан бастап "Ұлы совет энциклопедиясының" бас редакторы қызметін атқарды. 2000 жылы Америка Оптикалық қоғамының (OSA) ең жоғары наградасы – Фредерик Айвс медалімен марапатталды және 2001 жылы OSA-ның құрметті мүшесі болды. Сол жылы оған Демидов сыйлығы табысталды. 2002 жылғы 8 қаңтарда Мәскеуде қайтыс болды және Новодевичье бейіште жерленді.
Alexander Mikhailovich Prokhorov
In 1923, after the October Revolution and the Russian Civil War, the family returned to Russia. In 1934, Prokhorov entered the Saint Petersburg State University to study physics. He was a member of the Komsomol from 1930 to 1944. Prokhorov graduated with honors in 1939 and moved to Moscow to work at the Lebedev Physical Institute, in the oscillations laboratory headed by academician N. D. Papaleksi. His research there was devoted to propagation of radio waves in the ionosphere. At the onset of World War II in the Soviet Union, in June 1941, he joined the Red Army. During World War II, Prokhorov fought in the infantry, was wounded twice in battles, and was awarded three medals, including the Medal For Courage in 1946. In 1957, while studying ruby, a chromium doped variation of aluminium oxide, he came upon the idea of using this material as an active medium of a laser. As a new type of laser resonator, he proposed, in 1958, an "open type" cavity design, which is widely used today. In 1963, together with A. S. Selivanenko, he suggested a laser using two quantum transitions. For his pioneering work on lasers and masers, in 1964, he received the Nobel Prize in Physics shared with Nikolay Basov and Charles Hard Townes. Between 1982 and 1998, Prokhorov served as acting director of the General Physics Institute of the Russian Academy of Sciences, and after 1998 as honorary director. After his death in 2002, the institute was renamed the of the Russian Academy of Sciences. In 1969, Prokhorov became a Hero of Socialist Labour, the highest degree of distinction in the Soviet Union for achievements in national economy and culture. He received the second such award in 1986. Starting in 1969, he was the chief editor of the Great Soviet Encyclopedia. He was awarded the Frederic Ives Medal, the highest distinction of the Optical Society of America (OSA), in 2000 and became an Honorary OSA Member in 2001. The same year, he was awarded the Demidov Prize. He died on 8 January 2002 at Moscow and was buried at Novodevichy Cemetery.
Саясат
Прохоров 1950 жылы Коммунистік партияға мүше болды. 1983 жылы Андрей Тихонов, Анатолий Дородницын және Георгий Скрябин сияқты үш академикпен бірге, Андрей Сахаровтың "Foreign Affairs" журналындағы мақаласын сынап, "Ар-намысы мен ар-ожданын жоғалтқанда" ("Когда теряют честь и совесть") атты танымал ашық хатқа қол қойды.
Отбасы
Прохоровтың екі ата-анасы да Екінші дүниежүзілік соғыста қайтыс болды. 1941 жылы Прохоров географ Галина Шелепинаға үйленді, және олардың 1945 жылы Кирил есімді ұлы дүниеге келді. Әкесінің жолын жалғап, Кирил Прохоров оптика саласында физик болды және қазір А.М. Прохоров атындағы Жалпы физика институтында лазер зертханасын басқарады.