Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес физигі (1904–1990)
Soviet physicist (1904–1990)
Павел Алексеевич Черенков (Па́вел Алексе́евич Черенко́в; 28 шілде 1904 – 6 қаңтар 1990) – 1934 жылы Черенков сәулесін ашқандығы үшін 1958 жылы Илья Франк пен Игорь Тамммен бірге физика саласындағы Нобель сыйлығының иегері болған кеңес физигі.
Pavel Alekseyevich Cherenkov (Па́вел Алексе́евич Черенко́в ; July 28, 1904 – January 6, 1990) was a Soviet physicist who shared the Nobel Prize in physics in 1958 with Ilya Frank and Igor Tamm for the discovery of Cherenkov radiation, made in 1934.
Өмірбаян
Черенков 1904 жылы Новая Чигла деген шағын ауылда Алексей Черенков пен Мария Черенкованың отбасында дүниеге келді. Бұл қала қазіргі Воронеж облысының құрамында. 1928 жылы Воронеж мемлекеттік университетінің физика-математика факультетін бітірді. 1930 жылы Лебедев физикалық институтында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Сол жылы орыс әдебиеті профессоры А. М. Путинцевтің қызы Мария Путинцеваға үйленді. Олардың Алексей есімді ұлы мен Елена есімді қызы болды. Черенков бөлім жетекшісі болып тағайындалды, ал 1940 жылы физика-математика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. 1953 жылы эксперименталды физика профессоры болып бекітілді. 1959 жылдан бастап институттың фотомезондық процестер зертханасын басқарды. Ол он төрт жыл бойы профессор қызметін атқарды. 1970 жылы КСРО Ғылым академиясының академигі атанды. Черенков 1990 жылғы 6 қаңтарда Мәскеуде қайтыс болды және Новодевичье бейіште жерленді.
Cherenkov was born in 1904 to Alexey Cherenkov and Mariya Cherenkova in the small village of Novaya Chigla. This town is in present day Voronezh Oblast, Russia. In 1928, he graduated from the Department of Physics and Mathematics of Voronezh State University. In 1930, he took a post as a senior researcher in the Lebedev Physical Institute. That same year he married Maria Putintseva, daughter of A. M. Putintsev, a Professor of Russian Literature. They had a son, Alexey, and a daughter, Yelena. Cherenkov was promoted to section leader, and in 1940 was awarded the degree of Doctor of Physico Mathematical Sciences. In 1953, he was confirmed as Professor of Experimental Physics. Starting in 1959, he headed the institute's photo meson processes laboratory. He remained a professor for fourteen years. In 1970, he became Academician of the USSR Academy of Sciences. Cherenkov died in Moscow on January 6, 1990, and was buried in Novodevichy Cemetery.
Физикадағы жаңалықтар
1934 жылы С. И. Вавиловтың жетекшілігімен жұмыс істеген кезде Черенков радиоактивті сәулелендіруге ұшыраған судың бөтелкесінен көк түсті жарық шығатынын байқады. Бұл құбылыс, зарядталған субатомдық бөлшектердің жарық фазалық жылдамдығынан артық жылдамдықпен қозғалуымен байланысты, кейіннен ядролық физикадағы тәжірибелік жұмыстарда және ғарыштық сәулелерді зерттеуде маңызды рөл атқарды. Бұл құбылыс Черенков эффектісі деп аталып, сондай-ақ бөлшектер физикасы зерттеулерінде жоғары жылдамдықты бөлшектердің болуын және жылдамдығын анықтау үшін қолданылатын стандартты құрал – Черенков детекторы пайда болды. Мұндай құрылғы "Спутник-3" спутнигіне орнатылды. Павел Черенков сонымен қатар электрондық үдеткіштерді әзірлеу және құрылыс жасауға, фотоядролық және фотомезондық реакцияларды зерттеуге де үлес қосты.
In 1934, while working under S. I. Vavilov, Cherenkov observed the emission of blue light from a bottle of water subjected to radioactive bombardment. This phenomenon, associated with charged subatomic particles moving at velocities greater than the phase velocity of light, proved to be of great importance in subsequent experimental work in nuclear physics, and for the study of cosmic rays. Eponymously, it was dubbed the Cherenkov effect, as was the Cherenkov detector, which has become a standard piece of equipment in particle physics research for observing the existence and velocity of high speed particles. Such a device was installed in Sputnik 3. Pavel Cherenkov also shared in the development and construction of electron accelerators and in the investigation of photo nuclear and photo meson reactions.
Марапаттар мен құрметтер
Черенковке екі рет Сталин сыйлығы берілді, алғашқысы 1946 жылы Вавилов, Франк және Таммпен бөлісіп алды, екіншісі 1952 жылы. 1977 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды. 1958 жылы Черенков эффектін ашқаны үшін физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. 1984 жылы Кеңес Одағының Социалистік Еңбек Ері атағымен құрметтелді. Черенков Кеңес Одағы Коммунистік партиясының мүшесі болды.
Cherenkov was awarded two Stalin Prizes, the first in 1946, sharing the honor with Vavilov, Frank and Tamm, and another in 1952. He was also awarded the USSR State Prize in 1977. In 1958, he was awarded the Nobel Prize in Physics for the discovery of the Cherenkov effect. He was also awarded the Soviet Union's Hero of Socialist Labour title in 1984. Cherenkov was a member of the Communist Party of the Soviet Union.
Танымал мәдениетте
"Ghost Fleet" романы көптеген адамдардың пікірінше, "Жұлдызды жол" кейіпкері Павел Чехов Павел Черенковтың құрметіне аталған. "Жұлдыздық кеме жасақшылары" романында ғарыш кемелері Черенков жетегімен жарық жылдамдығынан асып өтеді.
The novel Ghost Fleet makes the claim that many believe the Star Trek character Pavel Chekov is named after Pavel Cherenkov. In Starship Troopers spaceships travel faster than light using Cherenkov Drive.