Норвежский пилот Йенс Эйнар Мюллер: история из "Великого побега" из Stalag Luft III. Биография, обучение в Канаде и семья. Норвегия, Вторая мировая война.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық ұшқыш Йенс Айнар Мюллер (30 қараша 1917 – 30 наурыз 1999) – Канададағы «Кіші Норвегияда» дайындалған және неміс әскери тұтқын лагері Stalag Luft III-те тұтқын болған норвегиялық ұшқыш. Ол «Ұлы қашу» кезінде бостандыққа шыққан үш адамның бірі болды.
Norwegian pilot
Jens Einar Müller (30 November 1917 – 30 March 1999) was a Norwegian pilot trained in Little Norway in Canada and a prisoner of war in the German POW camp Stalag Luft III. He was one of only three men to escape to freedom in the "Great Escape".
Ерте өмір
Мюллер Қытайдың Шанхай қаласында норвегиялық инженер Эйнар Йонсберг Мюллер (1872–1943) мен британдық актриса Дейзи Констанс Расселдің (1891–1978) ұлы болып дүниеге келді. Йенс Мюллердің бір інісі, норвегиялық кинорежиссер Нильс Р. Мюллер болды. Ағалар Норвегияның Акер қаласында өсті. Мюллер 1935 жылы он сегіз жасында ұшқыш куәлігін алған еді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Мюллер Цюрихте оқып жүрді. 1940 жылдың мамыр айында ол Англияға келді.
Müller was born in Shanghai, China, the son of Norwegian engineer Einar Jønsberg Müller (1872–1943) and British actress Daisy Constance Russell (1891–1978). Jens Müller had one brother, the Norwegian movie director Nils R. Müller. The brothers grew up in Aker, Norway. Müller had already received a pilot's license at age eighteen in 1935. Müller was studying in Zürich when World War II broke out. In May 1940 he arrived in England.
Мансап
1942 жылы Англиядағы Солтүстік Уэльдте 331 (норвегиялық) эскадрильяның офицері болды. 19 маусымда 1942 жылы «Roadsted» миссиясын аяқтағаннан кейін, оның Spitfire Mark V (құйрық нөмірі AR298) Бельгия жағалауында, оқ-дәрісі бітіп қалғаннан кейін неміс Focke Wulf Fw 190-мен атып түсірілді. Ол ұшақтан парашютпен құтылып, 66 сағаттан кейін көрінбей, үрмелі қайығында жағаға жүзіп шықты. Бірақ оны бірден неміс күзетшісі ұстап алды. 1944 жылдың наурыз айында «Ұлы қашу» деп белгілі болған оқиғада Мюллер туннельді желдету үшін ауа сорғысын жасап, үлес қосты. Ол лагерден (қазір Польшаның Жагань қаласында) қашып құтылған 76 әскери тұтқынның ішінде 43-ші қашқын болды. Мюллер Норвегиялық ұшқыш Пер Бергсландпен бірге қашуға тырысты. «Туннель арқылы өтуге үш минут кетті. Жерге шыққаннан кейін мен бірнеше метрге арқанды ұстап, жүрдім: ол ағашқа байланған еді. Сержант Бергсланд маған қосылды; киімдерімізді түзеп, Саган теміржол станциясына қарай бет алдық. Бергсланд өзіне Корольдік теңіз жаяуы әскерінің формасынан тігілген азаматтық костюм киген, RAF пальтосының түймелеріне қоңыр былғары тігілген. Қара RAF галстугі, бас киім жоқ. Ол Норвегиядан келген кішкентай чемоданды алып жүрді. Оның ішінде норвегиялық тіс пастасы мен сабын, бутербродтар және Қашу комитеті берген 163 рейхсмарка болды. Біз сағат 14:04-те Франкфурт-ан-дер-Одерге баратын пойызға отырдық. Қағаздарымызда біз Франкфурттағы Арбайтерлагерьден (жұмыс лагері) Саган маңында жұмыс істейтін норвегиялық электриктер екеніміз жазылған. Франкфурттан Штеттинге сапарға шыққанда, жұмыс орнын Франкфурттан Штеттинге ауыстыруды және Штеттиннің бургомистріне есеп беруді талап ететін басқа да құжаттарымыз болды». Олар пойызға мініп, Германиядағы Штеттинге (қазір Польшаның Штецин қаласына) барды, онда олар Роджер Бушеллдің жергілікті бордельдегі байланысымен кездесуді жоспарлады. Бірақ онда олар швед азаматымен байланысқа шығып, оларға порттағы пирс маңында күтуге кеңес берді. Біраз уақыттан кейін кеме кетіп қалғанын түсінді. Олар түннің жартысын жүк вагонында өткізді, келесі түнді қанағаттанушылықпен өткізді, ал келесі күні кешке портқа оралғанда, екі швед теңізшісімен кездесті, олар оларды порт билігінен жасырын түрде өткізуге көмектесті. Кеме Гётеборгқа жетіп, екі норвегиялық ұшқыш тез арада британ консулдығын іздеді. Олар Стокгольмге пойызбен жіберілді, содан кейін Бромма әуежайынан Шотландияға ұшты. Одан олар Лондонға, содан кейін Канададағы «Кіші Норвегияға» пойызбен жіберілді, онда олар екеуі де қызметке қайта оралды, бұл жолы ұшу нұсқаушылары ретінде. Қашып құтылған 76 тұтқынның тек үшеуі ғана бейтарап елдерге жетіп, азаттыққа шықты. Үшінші сәтті қашқан голландиялық Брам ван дер Сток болды, ол француз қарсыластарының көмегімен басып алынған Еуропаның көп бөлігін кесіп өтіп, Испанияға қашып кетті. Қалған 73 қашқын қайта ұсталды. Адольф Гитлер олардың барлығын атуды қалады, бірақ Генрих Гиммлер (немесе, мүмкін, Герман Геринг) оны бұған көндірді. Оның орнына, 50 қашқын үлгі ретінде көрсету үшін өлім жазасына кесілді. Бұл Женева конвенциясының ауыр бұзуы және соғыс қылмысы болды. Қалған 23 тұтқын Гестапоның күзетінде ұсталды, содан кейін басқа лагерлерге жіберілді. Олардың 17-сі Сталаг-Люфт III-ге қайтарылды, төртеуі Саксенхаузенге, ал екеуі Колдиц қамалына жіберілді. Соғыстан кейін Мюллер Скандинавия әуе компаниясы жүйесіне біріккен компаниялардың бірі Det Norske Luftfartsselskap (DNL) үшін жұмыс істеді. Ол 1977 жылы зейнетке шықты. Ол үйленген және Риккинн қаласында тұрды. Ол 1999 жылдың сәуір айында қайтыс болды.
By 1942 he was an officer in 331 (Norwegian) Squadron at North Weald in England. On 19 June 1942, after completing a so called "Roadsted" mission, his Spitfire Mark V (tail number AR298) was shot down by a German Focke Wulf Fw 190 just off the Belgian coast after running out of ammunition. He escaped the plane by parachute and managed to paddle ashore unseen in his inflatable dinghy after 66 hours. However, he was caught by a German sentry almost immediately. In what later became known as the "Great Escape" in march 1944, which Müller had contributed to by constructing an air pump for ventilation of the tunnel, he was escapee #43 among the 76 prisoners of war who managed to escape from the camp (now in Żagań, Poland). Müller partnered with a fellow Norwegian pilot, Per Bergsland, for their escape attempt. text="It took me three minutes to get through the tunnel. Above ground I crawled along holding the rope for several feet: it was tied to a tree. Sergeant Bergsland joined me; we arranged our clothes and walked to the Sagan railway station. Bergsland was wearing a civilian suit he had made for himself from a Royal Marine uniform, with an RAF overcoat slightly altered with brown leather sewn over the buttons. A black RAF tie, no hat. He carried a small suitcase which had been sent from Norway. In it were Norwegian toothpaste and soap, sandwiches, and 163 reichsmarks given to him by the Escape Committee. We caught the 2:04 train to Frankfurt an der Oder. Our papers stated that we were Norwegian electricians from the Arbeitslager [labor camp] in Frankfurt working in the vicinity of Sagan. For the journey from Frankfurt to Stettin we had other papers ordering us to change our place of work from Frankfurt to Stettin, and to report to the Bürgermeister of Stettin." The pair caught a train to Stettin in Germany (now Szczecin, Poland), where they intended to meet one of Roger Bushell's contacts in a local brothel. However, while there, they made contact with a Swede who offered to aid their escape, telling them to wait down at a pier in the harbour. After some time they realized the ship had left. They spent half the night in a boxcar, slept the next at an inn, and on returning to the harbour the next evening, met two Swedish sailors who helped smuggle them past the harbour authorities. The ship arrived in Gothenburg, where the two Norwegian pilots quickly sought out the British consulate. They were sent by train to Stockholm and were flown to Scotland from Bromma airport. From there they were sent by train to London and shortly afterwards to 'Little Norway' in Canada where they both resumed service, this time as flight instructors. Out of the 76 POWs who escaped, only three managed to reach neutral countries and freedom. The third successful escapee was the Dutchman Bram van der Stok, who crossed most of occupied Europe and escaped to Spain with the help of the French resistance. The remaining 73 escapees were recaptured. Adolf Hitler wanted to have them all shot, but Heinrich Himmler (or possibly Hermann Göring) persuaded him not to do this. Instead, 50 of the escapees were executed to make an example. This was a serious breach of the Geneva Convention which constituted a war crime. The remaining 23 recaptured prisoners were held in the custody of the Gestapo before being sent off to other camps. Of these, 17 were returned to Stalag Luft III, four were sent to Sachsenhausen, and two to Colditz Castle. After the war, Müller worked for Det Norske Luftfartsselskap (DNL), one of the companies that merged into Scandinavian Airlines System. He retired in 1977. He was married and resided in Rykkinn. He died in April 1999.
Мұра
Йенс Мюллер соғыс кезіндегі өмірі туралы "Тре ком tilbake" (ағылш. "Three Returned") (Gyldendal, 1946) атты кітап жазды. "Ұлы қашу" фильміне түсірілді. 2019 жылдың ақпан айында Мюллердің естеліктерінің алғашқы ағылшын тіліндегі нұсқасы, норвегиялық тарихшы Асгейр Уэландтың кіріспесі және Йенс Мюллердің ұлы Джон Мюллердің алғы сөзімен жарық көрді.
Jens Müller wrote a book about his war time experiences titled Tre kom tilbake (English: Three Returned) (Gyldendal, 1946). The Great Escape was made into a film. In February 2019 the first English language edition of Müller's memoir was published in English with an introduction by the Norwegian historian Asgeir Ueland and a preface by Jens Müller's son Jon Muller.