Кіріспе

Кавитте (Филиппин) де-факто астанасы – Трейс Мартирес қаласы, ресми түрде Трейс Мартирес қаласы, 1-сыныпты құрамдас қала және Филиппиннің Кавитте провинциясының де-факто астанасы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 210 503 адамды құрайды. 1977 жылдың 11 маусымында президент Фердинанд Маркос оны Имус қаласына көшіргенге дейін, қала Кавитте провинциясының астанасы болды. Елорданың орны ауысқанмен, қала провинциялық басқарудың көп бөлігі мен кейбір ұлттық деңгейдегі агенттіктердің кеңселерін қабылдауды жалғастыруда.

Этимология

Trece Martires, испан тілінде "он үш шейіт" деген мағынаны білдіреді, Филиппин революциясы кезінде 1896 жылдың 12 қыркүйегінде Кавите Пуэртода (қазіргі Кавите қаласы) испан отаршылдық үкіметімен бүлік жасады деген айыппен сотталып, жазаланған Кавите азаматтарының белгілі тобы – Кавитенің он үш шейітінің құрметіне аталған.

Қалалық округ

Трейс Мартирес Кавиттің ең ірі және ең шалғай орналасқан бариоларының бірі ретінде пайда болды. Алғашқыда Квинта немесе Кинтана деп аталған, ол Танза муниципалитетінің құрамына кірген. Жер көбінесе мал шаруашылығы және қант плантацияларына бөлінген ауыл шаруашылық жері болды, ауданы 1000 гектардан кем, қазіргі Танза–Трейс Мартирес–Инданг тас жолының (Танза–Трейс Мартирес тас жолы / Трейс Мартирес–Инданг тас жолы) және Наик–Дасмариньяс тас жолының (қазір Губернатордың көлік артериясының бір бөлігі) қиылысында орналасқан. Алғашқы заң жобасын, 1795 нөміріндегі заң жобасын, конгрессмен Хосе Т. Кажулис (1954–1957) және сенатор Юстиниано С. Монтано (1949–1956) әзірлеген. Қалалық харта бойынша Кавит облысының губернаторы Трейс Мартирес қаласының экс-официо мэрі болып табылады; сол кездегі губернатор Доминандор Мангубат қаланың бірінші басшысы болып тағайындалды. 1956 жылдың 2 қаңтарында провинциялық астана ресми түрде ашылды, сол күні Дельфин Н. Монтано (бұрынғы сенатор Юстиниано Монтаноның ұлы) жаңа губернатор ретінде қызметке кірісті. Ол 1956 жылдан 1971 жылға дейін екі лауазымда да қызмет етті. Облыстық жергілікті электр компаниясы 1957 жылы Кавит облыстық электр энергиясын тарату басқармасы ретінде құрылды. Кейіннен компания коммуникациялық инфрақұрылымды да басқарды. Қалалық жоғары мектеп 1966 жылы ашылды, ал 1983 жылы мемлекеттік мекемеге айналды.

1970-1990 жылдар

1977 жылдың 11 маусымында президент Фердинанд Маркос № 1163 Президенттік жарлыққа қол қойды, ол Кавит провинциясының астанасын және үкімет орнын Тресе Мартирес қаласынан Имус муниципалитетіне көшірді, және бұл факт бүгінгі күнге дейін өзгерген жоқ. Губернатор Хуанито Ремулла 1979 жылдың қыркүйегінде Маркостан астананы қайтадан қалаға көшіруді сұрады, бірақ оның өтініші қабылданбады. Дегенмен, қалада провинциялық және ұлттық деңгейдегі көптеген агенттіктердің кеңселері орналасқан, бұл оны Кавит провинциясының де-факто астанасы етеді. Қала құрылғаннан бері өз мэрін сайлаған емес. 1988 жылдың қаңтар айында қала өз ішкі істерін басқару және экс-официалды қалалық шенеуніктердің жүктемесін азайту үшін өз жергілікті шенеуніктерін сайлауға тырысты. Алайда, 1988 жылдың 12 қаңтарындағы Жоғарғы Соттың қаулысымен бұл әрекетке рұқсат берілмеді. 1990 жылғы халық санағында қала тұрғындарының саны 15 000-ға жетті, бұл 1980 жылғы алдыңғы санақтағы көрсеткіштен шамамен екі есе көп. 1992 жылдың 31 наурызында президент Корасон Акино № 7325 Республикалық заңға қол қойды, ол Тресе Мартирес қаласының жарғысына өзгеріс енгізіп, тұрғындарға алғаш рет өздерінің жергілікті шенеуніктерін сайлауға мүмкіндік берді. Пруденсио Панганибан Тресе Мартирес қаласының алғашқы сайланған мэрі атанды. Жергілікті су шаруашылығы мекемесі 1997 жылы құрылды.

ХХІ ғасыр

Шервуд Хиллс гольф клубы 1997 жылы құрылысын бастады және 1998 жылы мүшелерге есігін ашты. Бұл қаладағы ірі жер иесі. 2007 жылы Golf Digest журналының АҚШ-тан тыс 100 үздік гольф алаңы тізімінде 85-орынды иеленді. 2005 жылы Осорио барангайында Кавите мемлекеттік университетінің кампусы салынды. Бірнеше жылдан кейін қала әкімдігі 2008 жылы өзінің жергілікті колледжін – Тресе Мартирес қалалық колледжін құрды. 2000 жылдан 2007 жылға дейін Тресе Мартирес халқы 40 000-нан 90 000-ға дейін екі еседен астам өсті, бұл сол кезеңде елдегі ең қарқынды дамыған қалаға айналдырды. Келесі жылдар да осы тенденцияны сақтап қалды. Бұл, жеке тұрғын үй аудандарына қоныстануды таңдаған жаңа тұрғындардың көптеп келуіне байланысты болды. Бұл өсім, жақын орналасқан General Trias және Dasmariñas қалаларындағы жаңа өнеркәсіптік аймақтардың ашылуымен бірге жүрді, атап айтқанда New Cavite Industrial City, First Cavite Industrial Estate және Gateway Business Park, онда 1997 жылдан бастап Intel зауыты орналасқан. Қала 2014 жылдан бастап, қала маңындағы қоныс аудару орындарының салынуы арқасында халықтың өсуін жалғастырды. Мысалы, Ұлттық тұрғын үй басқармасы Ұлттық астана аймағынан көшіп келгендер үшін 19 000 тұрғын үй салды. Бұл қоныстар Осорио, Хьюго Перес, Лаллана, Кабуко, Агуадо және Иносенсио барангайында орналасқан. Қалада бірнеше сауда орталықтары ашылды, бастапқыда 2012 жылы WalterMart, 2015 жылы Tower Mall және соңында 2016 жылы SM Trece Martires.

География

Трэйс Мартирес Кавите провинциясының ортасында орналасқан. Солтүстік және солтүстік-батыс жағынан Танза муниципалитетімен, батыс және оңтүстік-батыс жағынан Наик муниципалитетімен, оңтүстік жағынан Инданг муниципалитетімен, оңтүстік-шығыс жағынан Амадео муниципалитетімен және шығыс жағынан Генерал Триас қаласымен шектеседі. Маниладан (Филиппиннің астанасы) шамамен бір сағаттық жерде (көлікпен).

Топография

Трес-Мартирес қаласының жер бетінің биіктігінен басталып, шамамен дейін жетеді. Жер беткейінің еңісі 0,5-тен 2%-ға дейін ауыспайды. Жер көлемі бұлақтар мен өзендермен жақсы тілімделген, олар терең ойылып, тік және күрт жағалауларымен ерекшеленеді. Бұл дерлік параллель су ағындары солтүстікке қарай ағып, Манила шығанағына немесе Лагуна де Бай шығанағына құйылады.

Климат

Трече Мартирес қаласы тропикалық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі: Aw), және екі айқын маусымы бар: жаңбырлы және құрғақ. Жаңбырлы маусым жыл сайын мамырдан желтоқсанға дейін, ал құрғақ маусым қаңтардан сәуірге дейін созылады.

Барангай

Трейс Мартирес саяси тұрғыдан 13 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар. Бұл қаланы сенатор Юстиниано Монтано және конгрессмен Хосе Каюлис бөлген. Әр барангай Кавитенің Он Үш Шейітінің бірінің атымен аталып, олардың батылдығы мен қаһармандығын еске түсіреді. Төменде барангайлардың атаулары және қаланың 1954 жылғы 24 мамырдағы Хартиясы қабылданғанға дейінгі атаулары келтірілген. Қазіргі таңда 6 барангай қалалық аймақтарға жатады.

Демография

2020 жылғы санақта Трече-Мартирес қаласының халқы 210 503 адамды құрады, халық тығыздығы .

Экономика

Тарихи тұрғыдан алғанда, қала экономикасы ауыл шаруашылығына тәуелді болды. Бірақ, жерлерді ауыл шаруашылығынан коммерциялық, өнеркәсіптік және тұрғын үйлер салуға пайдалану арқасында жағдай өзгерді, нәтижесінде шаруашылық қызметі азайды. Керісінше, қызмет көрсету секторы дамып келеді.

Ауыл шаруашылығы

2013 жылы "Тресе Мартирес" қаласының жер ауданының тек 10% ғана ауыл шаруашылығына арналған. Қала шаруалары күріш, жүгері, түйнек дақылдары және көкөністер өсіреді. Қала гүл өсірумен де айналысады; 2013 жылы Кавите провинциясының қалалары мен муниципалитеттері арасында сампагита гүлдерінің ең көп мөлшері осы қалада жиналды.

Кішігірім сауда

2010 жылдары қала жаңа бизнес мекемелері түрінде жаңа инвестицияларға ие болды. Бұларға 2012 жылы Губернатордың тас жолындағы Кавитедегі ең ірі WalterMart сауда орталығы – WalterMart Trece Martires, сондай-ақ Hugo Perez және San Agustin ауылдарындағы екі Puregold дүкені кіреді. 2015 жылы Trece Tower Mall ашылды, ал 2016 жылы SM City Trece Martires, Кавитедегі бесінші SM Supermall есігін ашты. Филиппиндегі алғашқы Alfamart дүкені Brgy. Hugo Perez ауылында, Губернатордың тас жолында салынды.

Банктік қызмет

Трейсе Мартирес қаласында тұрғындары мен жақын жердегі қалаларға қызмет ететін бірнеше банк және қаржы мекемелері бар. Трейсе Мартирес қаласында 18 банк орналасқан. 2021 жылы банк шотына салынған ақшаның жалпы сомасы 16,3 миллиард песоны құрады.

Жылжымайтын мүлік

Филиппиндік жылжымайтын мүлік гиганты Megaworld 2010 жылдардың соңында қалаға еніп, екі ірі қалашықты іске қосты. Біріншісі – Арден ботаникалық егістіктері 2019 жылы іске қосылды. Бұл 251 гектарлық қалашық Трейс-Мартирес және Танза қалаларының шекарасында орналасқан, ал даму аймағының төңірегінде кең ауқымды бақтар мен табиғи саябақтар құрылатын болады. Екіншісі – Шервуд Хиллз, ол 2023 жылы іске қосылды. Бұл қалашық 2011 жылы Megaworld еншілес компаниясы гольф алаңы мен оған жақын жерді сатып алғаннан кейін қайта құрылатын болады. 340 гектар аумақты қамтитын жоба "біртілді өмір салты қоғамдастығы" деп жоспарлануда.

Инфрақұрылым

Қалалық әкімдік келесідей көмек көрсетеді: қаржылық, медициналық, төтенше жағдайлардағы, мектеп төлемақысы және жерлеу рәсіміне қатысты шығындар. Оларда зейнеткерлерге, жалғыз ата-аналарға, мектепке бармайтын жастарға және аналарға арналған кең ауқымды бағдарламалар бар. Олардың бағдарламаларының бірі – наурыз, мамыр, қыркүйек және желтоқсан айларында қан тапсыру акциясы; «Балық Эсквела» (барлық мемлекеттік бастауыш және орта мектеп оқушыларына мектеп құралдарын тарату); «Таза және жасыл» жобасы; ауыл шаруашылығы жерлерін қайта жаңғырту, жоғары және жоғары оқу орнына стипендия беру, сондай-ақ олардың кәсіптік бағдарламалары.

Жолдар

Тресе Мартирес Кавит облысының орталығында, шығыстан батысқа қарай созылатын Губернатордың тас жолының және Тенза – Тресе Мартирес тас жолы мен Тресе Мартирес – Инданг тас жолының қиылысында орналасқан. Бұл екі тас жол да республикалық маңызы бар жолдар. Қала орталығында Марциус даңғылы мен ВМ Алекс Лубиган тас жолы, ал шығысында Кончу тас жолы сияқты бірнеше облыстық маңызы бар жолдар бар. Басқа жолдар негізгі тас жолдардан алыс орналасқан тұрғын үйлермен байланыс құрады, мысалы, Лапидарио тас жолы, Базар тас жолы, Пануньянан тас жолы және Осорио тас жолы. Қала аумағында жылдамдықтың жолдары болмаса да, болашақта салынатын Кавите – Лагуна жылдамдығының жолы генерал Триас қаласында, Губернатордың тас жолы бойында шығуы күтілуде. Бұл шығу Тресе Мартирес қаласының орталығынан шамамен 7 шақырым қашықтықта болады.

Қоғамдық көлік

Қалаға автобустар мен джипнейлер қызмет көрсетеді. Вандар, көпсалалы көліктер және трициклдер де кең таралған. Бакларандағы Параняке біріктірілген терминалдық айырбасынан қаламен Метро Маниланы байланыстыратын автобустар бар. Джипнейлер EPZA (Росарио), Дасмариньяс, Манггахан (Генерал Триас), Танза және Индангке бағыттар бойынша қызмет көрсетеді. Вандар мен көпсалалы көліктер Алабанг және Лоутон даңғылы сияқты басқа қалалар мен қалалық орталықтарға қатынайды. Трициклдер қала ішіндегі жолдармен жүреді.

Парктер мен ашық кеңістіктер

Трейс Мартирес бұрын үлкен спорттық овалға ие болған, бірақ қазір ол SM Mall және пәтерлер үйіне айналдырылды. 2021 жылы қалалық әкімдік Капитолийге жақын, Лапидарио ауылындағы 1,8 гектар жерге «Трейс Мартирес Халық паркі» деп аталатын жаңа саябақтың құрылысын бастады. Саябақта спорт залы, конгресс орталығы және ашық амфитеатр салу жоспарлануда.

Денсаулық сақтау

Барангай Лучианодағы Генерал Эмилио Агиналдо ескерткіш ауруханасы – қала тұрғындарына арналған, 284 төсектік мемлекеттік аурухана. Қалада жеке ауруханалар да бар: Лучиано барангайындағы Корея-Филиппин достығы ауруханасы; Де Окампо барангайындағы MV Сантьяго медициналық орталығы; Лучиано барангайындағы Тресеньо медициналық павильоны ауруханасы. Ал Кавит облысының Психикалық денсаулық орталығы Лучиано барангайында орналасқан. Бұл Денсаулық сақтау министрлігінің бақылауындағы мемлекеттік психикалық денсаулық сақтау мекемесі, Калабарзон аймағындағы сияқты екі мекемеден бірі.

Полиция және өрт сөндіру қызметі

Полиция бекеттері Осорио, Иносенсио, Де Окампо және Кончу ауылдық округтерінде орналасқан. Қаланың өрт сөндіру бөлімі Сан-Агустин ауылдық округінде орналасқан.

Барангай қызметкерлері

БарангайЕскі атауыБарангай капитаныЕлді мекен түріАгуадоФискальдық әлемЖаймер М. Сьерра КабезасПалавитЖадди Аларка КабукоКангаганМарк Альберт Монтеермосо КончуЛагундианИрен Р. Ауре Де ОкампоКвинтана ISонни Монтеермосо ГрегориоАлиангЭлисео С. Дела Луя Уго ПересЛукбанбанРэймундо А. Вилла ИносенсиоБагонг ПоукРосендо П. Дилили ЛалланаПануканг ГубатЧесилль М. Децилло ЛапидариоБайогРемель Дюлаг Сьерра Лучиано (Поблацион)БитанганЛуизито Р. Дилой ОсиоЖобаРоберт Пенеус Сан-Агустин (Поблацион)Квинтана IIКорнелио Л. де Сагун

Жыл сайынғы іс-шаралар

Үш шейіт қаласының қалалық мерекесі әр жылдың 27-28 қазанында Қасиетті Яһуда Таддейдің құрметіне тойланады. 2023 жылы басталган Үміт фестивалі қаланың өзгеруін және жақсы болашаққа деген үмітін мерекелейді. Бұл мереке, әр жылдың 24 мамырында тойланатын қала жарғысының жылдығы – Araw ng Trece Martires (Trece Martires күні) мерекесімен бірге келеді. 14 қыркүйекте Қасиетті Крест мерекесі тойланады. Кавиттің он үш шейітінің қайтыс болған күні жыл сайын 12 қыркүйекте испан кезеңінде Катипунан көтерілісіне қосылғандықтары үшін атқыланған он үш шейіттің қаһармандығын еске алу үшін аталып өтеді. Жыл сайынғы мереке барысында көрмелер мен он үш шейіттің тарихын қайта жасау сияқты шаралар ұйымдастырылады.