Кіріспе

Авраам Мозес Клейн (14 ақпан 1909 – 20 тамыз 1972) – канадалық ақын, журналист, заңгер, романист және әңгімеші. Ол «Канаданың ең ұлы ақындарының бірі және еврей канадалық мәдениетінің жетекші тұлғасы» деп аталды. Клейн көбінесе поэзиясымен танымал, сонымен қатар 1951 жылы «Екінші парқын» атты повесть, көптеген эсселер, рецензиялар және қысқа әңгімелер жариялады. Оның көптеген аз танымал туындылары, соның ішінде бірнеше аяқталмаған романдары, Торонто университетінің баспасынан шыққан жинақтар сериясымен өлімінен кейін жарық көрді.

Жас шағы және еңбектері

Клейн Украинаның Ратно қаласында дүниеге келген, бірақ 1910 жылы (бір жасында) отбасымен Монреальге, Квебекке көшіп келді, және өмірінің көп бөлігін осы қалада өткізді. Ратнода бірнеше қарақшылық шабуылдары болған, сондықтан Клейннің ата-анасы, көптеген украиндық яһудилер сияқты, басқа жерде қауіпсіз өмір іздеді. Монреальге еврей иммигранттарының көптеп келуі еврей қауымының гүлденуіне әкелді, тіпті көптеген отбасылар кедейлік шегінде өмір сүрсе де. Ирвинг Лейтонның отбасы да осы қауымға қосылған маңызды топтардың бірі болды. Клейннің әкесі, дінге берілген православие яһудисі, оның ерте дамуына үлкен әсер етті. Оның бала кезінде алған білімі мен әдебиетке деген қызығушылығы, өскенде раввин болу арманымен байланысты болды, бірақ ол арман орындалмады. Клейн Барон Бинг орта мектебінде оқыды, бұл мектеп кейін Мордекай Ричлердің «Дадди Кравицтің шәкірттігі» романында мәңгілікке сақталды. Ол жерде ол болашақта социалистік Жаңа демократиялық партияның жетекшісі болатын Дэвид Льюиспен дос болып қалады. Клейн Льюисті әйелі Софи Карсонмен таныстырды, олар Барон Бинг мектебінің студенттері болған кезде. (Льюис кейін Ирвинг Лейтонды Клейнмен таныстырды. Ол түсініксіз үнсіздікке беріліп, жазуды тоқтатты және Монреальдің Аутремонт ауданындағы үйінде 1972 жылы қайтыс болғанға дейін жалғыз өмір сүрді.)

Мұра

Канада энциклопедиясы былай деп мәлімдейді: "Клейн ағылшын тіліне нағыз еврей поэзиясын алғаш рет сыйлаған адам деп толыққанды айтуға болады". Оның шығармалары Еуропа еврейлерінің қырылуын және сионистік арманның іске асуын көрген бір буынның сезімдерін көрсетеді. Клейн 2007 жылы федералдық үкімет тарапынан Ұлттық тарихи маңызы бар тұлға ретінде танылды, ал Ұлттық тарихи орындар және ескерткіштер кеңесінің осы мәртебесін көрсететін тақташа 2017 жылғы 19 қарашада Монреальде ашылды. Клейннің қолжазбалары Канаданың Ұлттық кітапханасы мен мұражайында сақтаулы.

Клейн тірі кезінде жарық көрген

Жаңа провинциялар: әртүрлі авторлардың өлеңдері (жинақтағы алты автордың бірі) Торонто: Макмиллан, 1936. "Еврей емес пе?" Нью-Йорк, "Бехрман еврей кітап үйі", 1940 ж. Өлеңдер. Филадельфия: Америка еврейлік баспа қоғамы, 1944 ж. "Гитлерлік жыр". Норфолк, КТ: "Жаңа бағыттар", 1944. Жеті өлең. Монреаль: Автор, 1947 ж.? "Кейілту орындық және басқа өлеңдер". Торонто: Райерсон баспасы, 1948 ж. Екінші том. Нью-Йорк: А. А. Кнопф, 1951 ж.

Өлімінен кейін жарық көрген

А. М. Клейннің жинақталған өлеңдері. Торонто; Нью-Йорк: МакГрау Хилл Райерсон, 1974. Сэмбациядан тыс: таңдалған эсселер мен редакциялық мақалалар. Торонто: Торонто университетінің баспасы, 1982. Қысқа әңгімелер. Торонто: Торонто университетінің баспасы, 1983. Поэзия. Рим [Италия]: Булцони, 1984. Екінші том. Марлборо, ВТ: Марлборо баспасы, 1985. Әдеби эсселер мен рецензиялар. Торонто: Торонто университетінің баспасы, 1987. Доктор Гном және балаларға арналған басқа өлеңдер. Кингстон, ОН: Quarry Press, 1990. Толық өлеңдер жинағы. Торонто: Торонто университетінің баспасы, 1990. Жазбалар: А. М. Клейннің қолжазбаларынан үзінділер. Торонто: Торонто университетінің баспасы, 1994. Таңдалған өлеңдер. Сеймур Мейн, Зайлиг Поллок, Ашер Каплан, құрастырушылар. Торонто: Торонто университетінің баспасы, 1997. Ескерілмеген жағдайларда, библиографиялық мәліметтер Canadian Poetry Online сайтынан алынды.

Дискография

Монреальдың алты ақыны. Нью-Йорк: Фольквейс рекордс, 1957. А. Дж. М. Смит, Леонард Коэн, Ирвинг Лейтон, Ф. Р. Скотт, Луис Дудек және А. М. Клейннің өлеңдері кірген. (кассета, 60 минут).