Кіріспе
Папуа-Жаңа Гвинеядағы арал. Балуан аралы (бұрынғы атауы Сент-Патрик аралы) – Папуа-Жаңа Гвинеядағы Манус провинциясының көп бөлігін құрайтын Адмиралтейство аралдары тобының ең оңтүстік аралы. Ол Лу аралының оңтүстігінде орналасқан Пам аралдарына жатады. Арал, сондай-ақ Балуан деп аталатын сөнген жанартаудан пайда болған.
Baluan Island (formerly known as Saint Patrick Island) is the southernmost island of the Admiralty Islands group which makes up the majority of Manus Province in Papua New Guinea. It belongs to the Pam Islands, an island subgroup to the south of Lou Island. It is formed from an extinct volcano, also named Baluan.
География
Балуан Плейстоцен дәуірінде қалыптасқан стратовулкан, оның үстінде үлкен кратер және бірнеше бүйірлік тесіктер бар, олардың кейбіреуі Голоцен дәуіріне жатуы мүмкін. Балуан көршілес аймақтардағы риолитті тау жыныстарынан емес, базальтты тау жыныстарынан тұрады. Солтүстік жағалауында конус қалдықтарынан құралған бірнеше шағын аралдар орналасқан. Жағалау аймақтарында геотермальдық активтілік байқалады. Жағалауға жақын жерде пайда болатын, көбінесе толқынмен жабылатын ыстық су бұлақтарынан вулкандық активтілік көрінеді. Аралды қоршап тұрған риф теңіздің жағалауға зиян келтіруіне кедері келтіреді. Батапона тауының биіктігі 4 км, ол аралдың солтүстік жиегінде орналасқан және доға тәрізді жиек пен пирокластикалық конустан тұрады. 1931 жылы арал маңында су асты тесігінен ұсқын болғандығы туралы расталмаған хабар бар.
Демография
Балуанда Моук, Липан, Соне және Париой сияқты бірнеше елді мекендер бар, 2011 жылғы ұлттық халық санауы бойынша олардың жалпы саны 1910 адамды құрайды. Арал Балопаның жергілікті басқару аймағына (Балуан, Лу, Пам аралдары) кіреді. Балуан халқының көп бөлігі жұмыс іздеп қалаларда тұрады. Аралда Ток Писинмен қатар Титан және Балуан Пам тілдері қолданылады, олар жергілікті жерде Палуай деп аталады.
Мәдениет
ХХ ғасырдың басында халықтың барлығы христиан дініне көшті, ең басты екі ағымы – католицизм және Жетінші күнді адвентистері. Қызметтерді өткізу үшін әдетте ток-писин тілі қолданылады. Дегенмен, христиан діні басқа дәстүрлі наным-сенімдермен бірге дамиды, олар көбінесе аурулар мен емдеуге байланысты. Балуан аралында Балопа мәдени фестивалі өтеді, ол аралдағы ең ірі мәдени шара болып табылады және көршілес Лу және Пам аралдары да оған қатысады. Әр жылдың 1 қаңтарында түн аспанында жарқын жарықтар пайда болады. Осы жарықтардың түстері келесі жылдың қалай болатынын көрсетеді деп есептеледі. Жаман жыл болса, мысалы, жарықтар қызыл және ақ болған жағдайда, аурулар көбейіп, көбірек қарттар қайтыс болуы мүмкін. Бұл құбылыс кем дегенде ХХ ғасырдың ортасынан бері байқалып келеді және қазірге дейін ғылыми түсіндірмесі жоқ.
Елді мекендер
Аралдың негізгі елді мекендерінің бірі – Моук, аралдың солтүстік жағында орналасқан. 2011 жылғы ұлттық халық санағы бойынша онда 341 адам тұрған. Олардың аралға шақырылу себебі – Манус аралының оңтүстік жағалауында және М’Буке аралдарында орналасқан, Титан тілінде сөйлейтін басқа топтардан қорғану үшін болған деп есептеледі, себебі олар алыс аралдарға шабуыл жасауларымен белгілі болған. Колониялық кезеңге дейін ауылдар саяси бірліктер ретінде танылған, олар ортақ ата-тегі бар бірнеше топтардан құралған. Жоғары мәртебелі үйлер мен олардың басшылары «лапан» деп аталған. Топтар арасындағы даулар соғыс арқылы немесе бірнеше жыл дайындалуды қажет ететін үлкен той ұйымдастыру арқылы шешілген. Липан қаласында үш бастауыш мектеп және бір мектеп бар. Үшінші сыныптан бастап барлық оқу ағылшын тілінде жүргізіледі. Орта білім алу үшін студенттер Балуаннан Лоренгауға немесе басқа жерге баруға мәжбүр. Балуан қоғамында білімге жоғары құрмет көрсетіледі, себебі ол батыс білімін ұсынады және Балуаннан тыс жерде жұмыс табуға мүмкіндік береді. Ол 1991 жылы қайтыс болып, Балуанда жерленген. Винни Киап CBE Балуанда дүниеге келді және қазірде Папуа-Жаңа Гвинеяның Ұлыбританиядағы жоғарғы комиссары қызметін атқарады, ал бұрын Папуа-Жаңа Гвинеяның Ұлттық атқару кеңесінің хатшысы болып жұмыс істеген.