Кіріспе

Аргентиналық зерттеуші және Селькнам геноцидінің басты қылмыскері Джулиус Поппер (15 желтоқсан 1857 - 5 маусым 1893), испан тілінде Хулио Поппер (ˈxuljo poˈpeɾ) деп аталады, Румынияда туған аргентиналық инженер, авантюрист және зерттеуші. Ол Оңтүстік Американың оңтүстігіндегі Тьерра-дель-Фуэгоның қазіргі заманғы "конкистадоры" ретінде танымал болды және даулы, сонымен бірге ықпалды тұлға болды. Поппер аралдардағы жергілікті Селькнам халқына қарсы геноцидтің негізгі жасаушыларының бірі болды, ал оның өліміне байланысты жағдайлар әлі де құпия болып қала береді.

Өмір

Поппер 1857 жылы Бухарест қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Ол Парижде оқып, инженерлік біліктілік алды. Бірнеше жыл Еуропада жұмыс істегеннен кейін, Чилидегі телеграф инфрақұрылымын салуға жұмысқа орналасты. Ол Аргентинаға 1885 жылы келді, онда Огнен Жерде алтын өндіру мүмкіндігі оны қызықтырды. 1886 жылы ол Аргентина үкіметінен Сан-Себастьян маңындағы алтын кенін қазу үшін барлау компаниясын құруға рұқсат алды. 7 қыркүйекте ол 18 адамнан тұратын экспедицияны басқарды, оның ішінде бас инженер, минералог, журналист және фотограф болды. Олар Сан-Себастьян шығанағындағы Эль-Парамо жағалауында алтын шаңын тапты. Экспедиция әскери стандарттарға сәйкес қатаң түрде ұйымдастырылды, қарулы адамдармен, Поппер барлық нәрсеге тікелей басшылық етті. Экспедиция кезінде Поппер мен оның адамдарына сегіздеген Селк'нам (Она) садақпен шабуыл жасады. Саяхатшылар Винчестер мылтықтарынан атып, екеуін қоспағанда, барлық Селк'намды өлтірді. Ұрыстан кейін Поппер "өз адамдарын шабуылды тойтарғандай позда суретке түсірді, өзі өлген үндістің үстіне отырып, содан кейін суреттерді пайдалану үшін фотографқа тапсырды". Поппер көп мөлшерде алтын тапты және оның Compania de Lavaderos de Oro del Sud компаниясы Аргентина қор биржасында үлкен капитал табысын тапты. Алтынды басқару үшін салынған қазына 1973 жылы мұражай ретінде ("Жер соңындағы мұражай") пайдаланылды, ал 1979 жылдан бастап ресми түрде Огнен Жердің Аймақтық мұражайы (Museo Territorial) аталды. Патагонияда Поппер жеке әскерімен билікті ұстап тұрды. Ол өз билігін бейнелейтін жеке монеталар мен маркалар шығарды. 1890 жылы нарық құлдырағанда Аргентина песосының құны төмендеген кезде оның алтын монеталары валюта ретінде танылды. Осы шамада ол Кубаның Гавана қаласының қазіргі жоспарын жасаған болуы мүмкін. Поппер өз жауларымен қатал күресті, алтын іздеушілер мен ұрыларды өздік заңмен жазалады. Оның өміріндегі ең даулы мәселе – Огнен Жердегі жергілікті халыққа қарсы Селк'нам геноцидіне қатысуы болды. Қой шаруалары мен алтын кеншілері оларды аяусыз өлтірді; біріншілері, Селк'намдар бұрынғы аумақтарында қой аулағандықтан, ал екіншілері кен аймақтары үшін туындаған қақтығыстардан. Селк'намдарды өлтіру үшін сыйлық алған басқа да аулаушылармен бірге Поппер де өз қарулы күштерін оларды ұстауға жіберді. Поппер Аргентинаның Антарктиданың бір бөлігіне деген талабын күштеу үшін экспедицияны дайындады. Поппердің Буэнос-Айресте 35 жасында кенеттен қайтыс болуымен оның империясы құлады. Оның өлімінің себебі анықталған жоқ. Сол кездегі американдық журналист Джон Р. Спирс оның "оңтүстікте ренжіткен адамдары" тарапынан уланғанын айтты. Поппердің өлімі оның жас шағы мен жақсы денсаулығына байланысты күдікті тудырды.

Фотоархив

2022 жылдың шілдесінде Румыния еврейлері тарихын зерттеу орталығы Вильгельм Филдерман Румыния астанасы Бухарест қаласында Поппердің 1886 жылы Отын Жерінің ішкі аймақтарына жасаған экспедициясына арналған көрме ұйымдастырды. Көрмеде Поппердің өзі сол кезде Бухаресттегі отбасына жіберген, экспедицияның жүздеген фотосуреттерінен таңдау жасалған еді. Бұл фотосуреттер коллекциясы бұрын Румыния Ұлттық мұрағатында сақталған болатын.

Көркем шығармаларда

Дэниел Арес Поппердің өмірі туралы «Поппер – la Patagonia del oro» атты роман жазды. Патрисио Маннс оны өзінің «El Corazón a Contraluz» (1996) романының басты кейіпкерлерінің бірі ретінде бейнелейді. Якоб Поппер өзінің қарыңды әдесі туралы «Estrellita si regele tarei de Foc» (1992) романын румын тілінде жазды. Оны кубалық актер Хорхе Перугоррия «Tierra del Fuego» (2000) фильмінде ойнады, онда ол Румыния королевасы Кармен Сильваға қызмет ететін румын православие дінін ұстанатын адам ретінде көрінеді. Поппер Франсиско Колоанның «Tierra del Fuego» әңгімесінің түйінді сюжеттік желісінде бейнеленеді, ал фильм осы әңгімеге негізделген. Селин Монсарраттың «Күйеу анасы» атты пьесасында оның өмірі қысқа да, бірақ нақты баяндалып, эмоционалды түрде суреттеледі. Чилидің «Julius Popper» блюз/рокабилли тобының аты Попперге құрмет көрсету үшін берілген.