"Эйнштейн факторы: Австралиялық білімділік ойыны"

Кіріспе

Эйнштейн факторы – ABC1 телеарнасында көрсетілген австралиялық телевизиондық викторина. Шоудың жүргізушісі – комедиан және диктор Питер Бернер. Ол алғаш рет 2004 жылы эфирге шықты, ал 2009 жылы шоудың алтыншы және соңғы маусымы басталды, содан кейін ABC телеарнасы 2010 жылы бағдарламаны жаңартамайтынын хабарлады. Соңғы бөлімі 2009 жылдың 22 қарашасында көрсетілді. 2004 жылдан 2009 жылға дейін ол жексенбі күндері сағат 18:30-да, ал ABC телеарнасында сейсенбі күндері сағат 13:30-да көрсетілді. Эйнштейн факторын австралиялық теледидар продюсері Барри О'Брайен жасады, ал Sparkz компаниясы Иан Дункан мен Шон Левин атқарушы продюсерлер ретінде өндірді.

Шолу

Шоудың өзіндік мақсаты – "бір нәрсе туралы барлығын білетін және әр нәрседен біраз хабардар болатын" адамды табу. Осы мақсатта, әр апта сайын белгілі бір тақырыптар бойынша жарысқа түсушілер қатысады. Шоу Бернердің ерекше мінез-құлқымен және викторина жетекшісі ретіндегі әзіл-қалжыңға толы көзқарасымен де көзге түсті. Бұл бағдарлама кең көрермен қауымы арасында үлкен танымаллыққа ие болды. Бағдарламаның ерекшелігі – үш "сарапшыдан" тұратын, көбінесе танымал адамдардан құралған "Ақыл-ой тобының" (Brains Trust) қатысуы. Олар жарысқа қатысушылармен бірге бақ сынасады. Ақыл-ой тобының тұрақты мүшелері – Барри Джонс, Бернердің радиодағы әріптестері Тони Моклер және Мэтт Паркинсон. Тақырыптар көбінесе өте нақты, ал сұрақтарды шеттен келген адамдардың білуі қиын. Арнайы тақырыптарға "Stargate SG 1", "Буффи вампирлермен күреседі", Нед Келли, "Гарри Поттер", "Жұлдызды соғыс", "Доктор кім", исландиялық әнші Бьорк, Майкл Коллинз және Екінші дүниежүзілік соғыс ұшақтары кірді. Одан кейін жарысқа қатысушылар мен Ақыл-ой тобы арасында әңгіме-дүкен болады. Әрбір дұрыс жауап 100 ұпай әкеледі. 2005 жылғы серияда "бонус" – дұрыс немесе жалған сұрақ енгізілді. Жарысқа қатысушы дұрыс жауап берсе 100 ұпай алады, немесе сұраққа жауап беруді Ақыл-ой тобына сеніп тапсыруға болады. Бұл жағдайда дұрыс жауап 200 ұпай береді, ал дұрыс емес жауап үшін ешқандай айыпталмайды. Екінші турда жарысқа қатысушыларға тоғыз тақырып беріледі, олар көбінесе тек жанама және ишаралы түрде төмендегі тақырыпқа байланысты болады. Мысалы, "Рок-н-ролл" тақырыбындағы сұрақ геология туралы да, музыка туралы да болуы мүмкін. Алайда, бірінші маусымда бұл санаттар әлдеқайда анық аталды. Жарысқа қатысушылар кезегімен бір тақырыпты таңдап, оған қатысты сұрақ алады. Әр жарысқа қатысушы екі тақырыпты таңдайды, сондықтан тоғыз тақырыптың тек алтауы ғана сұралады. Содан соң сұрақ барлық жарысқа қатысушылар мен Ақыл-ой тобына қойылады. Жарысқа қатысушыларға жауабын таңдауға бес секунд уақыт беріледі, содан кейін Ақыл-ой тобы сұрақты талқылап, жауабын келіседі. Егер Ақыл-ой тобы дұрыс жауап берсе, сұраққа дұрыс жауап берген барлық жарысқа қатысушылар 50 ұпай алады. Егер Ақыл-ой тобы қате жауап берсе, дұрыс жауап берген жарысқа қатысушылар 100 ұпай алады. Алтыншы маусымда бұл тур өзгертілді, сондықтан әр жарысқа қатысушы екі емес, бір санатты таңдайды, ал Ақыл-ой тобы да бір санатты таңдайды. Үшінші турда жарысқа қатысушылар мен Ақыл-ой тобына 15 сұрақ қойылады. Әр жарысқа қатысушының арнайы тақырыптарынан екі сұрақтан қойылады, олар тоғыз басқа жалпы білім сұрақтарымен араластырылады. Бұл тур көптеген викториналарда кездесетін "қоңырау шалу" турларының бірі, мұнда Ақыл-ой тобы бір қоңырау шалады. Сұраққа дұрыс жауап берген жарысқа қатысушылар 100 ұпай алады, ал дұрыс емес жауап берсе 100 ұпай кемітеді. Ақыл-ой тобы дұрыс жауаптар үшін ұпай алмайды, бірақ олардың араласуы жарысқа қатысушыларды ұпайдан айыруы мүмкін, сондықтан олардың қоңырауы басқаша дыбыстайды.

The show's self styled goal is to find the person who "knows everything about something and something about everything". To that end, contestants with specially nominated subjects appear each week. The show was also noted for Berner's offbeat manner and humorous approach to being a quizmaster. The program proved quite popular with a wide audience. The key to the program's uniqueness is the use of a Brains Trust, a panel of three "experts", usually celebrities, who compete alongside the contestants. Regular Brains Trustees have included Barry Jones, Berner's radio colleagues Tony Moclair and Matt Parkinson, The round ends either when the contestant answers all 15 questions or when 90 seconds elapses, whichever comes first. The subjects are often quite specific and the questions difficult for outsiders to know. Special subjects have included Stargate SG 1, Buffy the Vampire Slayer, Ned Kelly, Harry Potter, Star Wars, Doctor Who, Icelandic songstress Björk, Michael Collins and World War II aircraft. This will be followed by banter between contestant and brains trust. Each correct response earns the contestant 100 points. A "bonus" true or false question was introduced in the 2005 series which the contestant can either choose to answer themselves which a correct answer scores 100 points or place their faith in the Brains Trust to answer the question, in which case a correct answer yields 200 points, with no penalty for an incorrect answer. In round two, contestants are given nine 'subject headings' which generally have only an indirect and allusive relation to the topic underneath—for example, a question labelled "Rock and Roll" is as likely to be about geology as it is music. However, in the first season these categories were a lot more clearly named. Contestants are asked to choose, in turn, one subject on which to receive a question. Each contestant makes two picks, so only six out of the nine subjects are asked. The question is then put to all contestants and the Brains Trust. The contestants are given five seconds to select their multiple choice answer, then the Brains Trust discusses the question and agree on its selection. If the Brains Trust gets the question right, all the players who also got the question right receive 50 points; if the Brains Trust are wrong, players who answered correctly receive 100 points. In the sixth season, this round was changed so each player would select one category per round instead of two, and the Brains Trust also selected one category. In round three, 15 questions are put to the contestants and the brains trust. Two questions come from each of the contestants' special subjects, which are mixed in with nine other general knowledge questions. The round is a "hands on buzzers" round as seen in many quiz shows, with the brains trust sharing a buzzer. Contestants who get a question right receive 100 points—an incorrect answer means 100 points are deducted from their score. The Brains Trust receives no points for correct answers, but their intervention can deprive the contestants of points, which is presumably why their buzzer made a different sound.