Кіріспе
Германия Федеративтік Республикасының көлік жүйесіне шолу. Еуропаның орталық бөлігінде орналасқан, экономикасы дамыған және тығыз халқы бар Германияда көлік инфрақұрылымы жақсы дамыған. Әлемдегі алғашқы шектеулі қолжетімділікпен салынған автожол жүйелерінің бірі – кеңейтілген неміс Автобан желісінде жеңіл көліктер үшін жалпы жылдамдық шектеуі жоқ (бірақ бүгінде көптеген учаскелерде жылдамдық шектеулері бар, ал жүк көліктері үшін шектеулер қойылған). Елдің ең маңызды су жолы – Рейн өзені, ал ең ірі порты – Гамбург порты. Франкфурт әуежайы – маңызды халықаралық әуежай және Еуропалық көлік хабы. Германия ішіндегі ұзақ қашықтықтарға әуе тасымалы қолданылады, бірақ ол мемлекеттік Deutsche Bahn теміржол желісімен бәсекелеседі. ICE деп аталатын жоғары жылдамдықты пойыздар жолаушыларды сағатына 300 км жылдамдықпен байланыстырады. Көптеген неміс қалаларында жылдам транзиттік жүйелер бар және көптеген аймақтарда қоғамдық көлік қызметтері бар. Автобустар тарихи тұрғыдан ұзақ қашықтыққа жолаушылар тасымалында маргиналды рөл атқарды, себебі теміржолмен тікелей бәсекелесетін барлық бағыттар 1935 жылғы (нацистік кезеңде) заңмен техникалық түрде тыйым салынды. Бұл заң 2012 жылы ғана ресми түрде өзгертілді, содан бері Германияда ұзақ қашықтыққа автобус тасымалының нарығы пайда болды. Германияның қайта бірігуінен кейін бұрынғы Шығыс Германияда көлік инфрақұрылымын жақсарту және кеңейту үшін үлкен күш-жігер жұмсалды. Германияның сан алуан тарихына байланысты, негізгі көлік ағындары негізінен Шығыс-Батыс (ескі Пруссия және Германия империясы) бағытынан негізінен Солтүстік-Оңтүстік (1949-1990 жылдардағы Германияның бөліну кезеңі) бағытына, содан кейін ішкі және транзиттік екі бағытта – Солтүстік-Оңтүстік және Шығыс-Батыс дәліздерімен теңдестірілген ағынға өзгерді. Соғыстардың, жерді өртеу саясатының және соғыс өтемақыларының салдарынан қираған инфрақұрылымды әрбір өзгеріске сәйкес жаңарту және жаңғырту қажет болды. Германиядағы көлік құралдары (Verkehrsmittel) және жол белгілері (Verkehrszeichen) неміс және ағылшын тілдерінде осы жерден қолжетімді.
As a densely populated country in a central location in Europe and with a developed economy, Germany has a dense transport infrastructure. One of the first limited access highway systems in the world to have been built, the extensive German Autobahn network has no general speed limit for light vehicles (although there are speed limits in many sections today, and there is an limit for trucks). The country's most important waterway is the river Rhine, and largest port is that of Hamburg. Frankfurt Airport is a major international airport and European transport hub. Air travel is used for greater distances within Germany but faces competition from the state owned Deutsche Bahn's rail network. High speed trains called ICE connect cities for passenger travel with speeds up to 300 km/h. Many German cities have rapid transit systems and public transport is available in most areas. Buses have historically only played a marginal role in long distance passenger service, as all routes directly competing with rail services were technically outlawed by a law dating to 1935 (during the Nazi era). Only in 2012 was this law officially amended and thus a long distance bus market has also emerged in Germany since then. Since German reunification substantial effort has been made to improve and expand transport infrastructure in what was formerly East Germany. Due to Germany's varied history, main traffic flows have changed from primarily East West (old Prussia and the German Empire) to primarily North South (the 1949 1990 German partition era) to a more balanced flow with both major North South and East West corridors, both domestically and in transit. Infrastructure, which was further hampered by the havoc wars and scorched earth policies as well as reparations wrought, had to be adjusted and upgraded with each of those shifts. Verkehrsmittel and Verkehrszeichen Transportation signs in Germany are available here in German and English.
Шолу
Германиядағы көлік ағыны, әсіресе жүк тасымалы, Еуропаның орталық орналасуының арқасында өте жоғары деңгейде. Соңғы ондаған жылдарда жүк тасымалының көп бөлігі теміржолдан автомобиль көлігіне ауысты, бұл 2005 жылы федералды үкіметті жүк көліктеріне жол салымын енгізуге мәжбүр етті. Жеке көліктердің пайдалануы артуы нәтижесінде басқа елдермен салыстырмалы түрде жоғары қозғалыс тығыздығы пайда болды. Болашақта көлік ағынының одан әрі өсуі күтілуде. Германияда жоғары жылдамдықты көліктерге қатысты ұзақ тарих бар, себебі әлемдегі алғашқы автобаны (Autobahn) және алғашқы автомобильдер Германияда жасалған. Германия әлемдегі ең тығыз жол желілерінің біріне ие. Германия автобандарында жеңіл көліктер үшін жалпы жылдамдық шектеуі жоқ. Дегенмен, көптеген қауіпті немесе тығыз учаскелерде, сондай-ақ қозғалыс шуы немесе ластану тудыратын жерлерде белгілі бір шектеулер қойылған (2015 жылғы мәліметтер бойынша, 20,8% стационарлық немесе уақытша шектеулерде, ал орташа 2,6% өзгермелі қозғалыс бақылау шектерінде). Германия үкіметі Германия Демократиялық Республикасы (Шығыс Германия) мен Германия Федеративтік Республикасы (Батыс Германия) біріккеннен кейін елдің автобандарының күтімін ұстау мәселелерімен күресіп келеді, сол себепті шығыс бөлігіндегі көлік жүйесін жаңарту қажет болды. Осыған байланысты батыста көптеген құрылыс жобалары тоқтап, 1990 жылдардың соңынан бері қарқынды қайта құру жұмыстары жүргізілуде. Алайда, Еуропалық Одақ құрылғаннан бері маршруттарды оңтайландыру және жоспарларды өзгерту жүзеге асты, бұрынғы кеңестік елдермен жылдам және тікелей байланыс орнатылды және қазіргі таңдағы жұмыстар да осы бағытта жүргізілуде, Еуропа елдері арасындағы тығыз ынтымақтастық күшейді. Соғыстан кейінгі экономикалық өркендеудің артуымен Германиядағы қалааралық автобус қызметінің маңызы төмендеді және 1980 жылдары ұлттық теміржолды қорғау мақсатындағы заңнама қабылдануынан кейін дерлік жойылды. 2012 жылы нарық дерегуляцияланғаннан кейін шамамен 150 жаңа қалааралық автобус бағыты ашылды, бұл ұзақ сапарларда теміржолдан автобусқа көшуге әкелді. Нарық кейіннен консолидацияланды, Flixbus оның 90% -ын бақылайды және көрші елдерге де кеңейді.
Жолдар
Германияда шамамен 650 000 км жол бар, оның 231 000 км жергілікті емес жолдар. Жол желісі кеңінен қолданылады, 2005 жылы автомобильмен шамамен 2 триллион км жүрілді, ал теміржолмен 70 миллиард км, ал әуемен 35 миллиард км ғана. Бұл Германияны әлемдегі ең тығыз және ұзын жол жүйелерінің қатарына қояды. "Bundesautobahn" деп аталатындар – тек федералды құрылыс стандарттарына сай келетін, әр бағытта кемінде екі жолақты бақыланатын автокөлік жолдары ғана. Олардың көк түсті ерекше белгілері мен дербес нөмірлеу жүйесі бар. Барлық автобандар "A" әрпімен аталады, одан соң бос орын және сан жазылады (мысалы, A 8). Германияны бойлық бағытта кесіп өтетін негізгі автобандар бір таңбалы нөмірлерге ие. Аймақтық маңызы бар қысқа автожолдар екі таңбалы нөмірлерге ие (мысалы, Берлин мен Гамбургты байланыстыратын A 24). Жергілікті көлікке арналған өте қысқа учаскелер (мысалы, айналма жолдар немесе Кельн мен Бонн арасындағы A 555) көбінесе үш таңбалы болады, мұнда бірінші таңба аймаққа байланысты. Шығыс-батыс бағыттары көбінесе жұп нөмірлермен, ал солтүстік-оңтүстік бағыттары тақ нөмірлермен белгіленеді. Солтүстік-оңтүстік автобандарының нөмірлері батыстан шығысқа қарай артады, яғни шығысқа қарайғы жолдарға үлкен нөмірлер беріледі. Сол сияқты, шығыс-батыс бағыттары да солтүстіктен оңтүстікке қарай артады. Автобандар Германиядағы ең қауіпсіз жол санаты болып есептеледі: мысалы, 2012 жылы барлық моторлы көліктердің 31% осы жолдармен жүргенімен, Германиядағы жол апаттарынан болған өлім-жұлымның тек 11% осы жолдарға тиесілі болды. Германия автобандарында жеңіл көліктерге әлі де төлем алынбайды, бірақ 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап ауыр жүк көліктеріне міндетті төлем енгізілді. Германиядағы ұлттық жолдар Bundesstraßen (федералды жолдар) деп аталады. Олардың нөмірлері жергілікті жол пайдаланушыларға жақсы таныс, себебі олар жол көрсету белгілерінде және карталарда (қара жиекті сары түстегі төртбұрышта қара цифрлармен жазылған) көрсетіледі. Bundesstraße көбінесе "B" әрпімен және одан кейін нөмірімен аталады, мысалы "B1" – негізгі шығыс-батыс бағыттарының бірі. Маңыздырақ бағыттар төменгі нөмірлерге ие. Солтүстік-оңтүстік бағытталған жолдарға көбінесе тақ нөмірлер, ал шығыс-батыс бағыттарына жұп нөмірлер беріледі. Айналма жолдар "a" (балама) немесе "n" (жаңа бағыт) әрпімен белгіленеді, мысалы "B 56n". Басқа да маңызды мемлекеттік жолдарды Bundesländer (жерлер) күзетеді, олар Landesstraße (жер жолы) немесе Staatsstraße (мемлекеттік жол) деп аталады. Бұл жолдардың нөмірлері "L", "S" немесе "St" әрпімен басталады, бірақ көбінесе жол көрсету белгілерінде немесе карталарда көрсетілмейді. Олар жол бойындағы километрлік бағаналарда көрсетіледі. Сандар тек бір жер шегінде ғана ерекшеленеді. Landkreise (аудан) және муниципалитеттер ауылдардағы, қалалардағы және кенттердегі шағын жолдар мен көшелерге жауапты. Бұл жолдардың нөмірі алдынан "K" әрпі тұрады, ол Kreisstraße екенін көрсетеді.
Шолу
Германияда барлығы 43 468 км темір жол желісі бар, оның кем дегенде 19 973 км электрлендірілген (2014 жылғы деректер). Deutsche Bahn (German Rail) – Германияның ірі темір жол инфрақұрылымы және қызмет көрсету операторы. Deutsche Bahn жеке компания болғанымен, үкімет әлі де барлық акцияларды иеленеді, сондықтан оны мемлекеттік компания деп санауға болады. 1994 жылы жеке құқық негізінде реформаланғаннан кейін Deutsche Bahn AG (DB AG) өзіне тиесілі келешектер туралы мәліметтерді жарияламайды. DBAG жүйесінен басқа, жалпы желінің шамамен 3000 км-ден 4000 км-ге дейін жеке немесе жергілікті меншіктегі 280-ге жуық темір жол компаниясы бар, олар DB желісін ашық қолжетімділікпен пайдаланады. 2014 жылы темір жолға бөлінген субсидиялар 17,0 миллиард еуроны құрады, сондай-ақ Германияда алыс және жақын қашықтыққа (немесе жергілікті) пойызды қаржыландыру арасында айтарлықтай айырмашылықтар бар. Алыс қашықтыққа жүретін пойыздарды кез келген темір жол компаниясы жүргізе алады, бірақ олар үкіметтен субсидия алмайды. Ал жергілікті пойыздар Германияның штаттарымен субсидияланады, олар осы пойызды жүргізетін операторларға төлем жасайды. Шындығында, 2013 жылы жақын қашықтықтағы жолаушылар тасымалының 59% субсидиялар есебінен қаржыландырылды. Осының нәтижесінде көптеген жеке компаниялар жергілікті пойыз қызметтерін ұсынуға ниет білдірді, себебі олар мемлекеттік Deutsche Bahn-ға қарағанда арзан қызмет көрсете алады. Жол құрылысы толығымен, ал жол күтімі жартылай мемлекеттік қаржыландырумен жүзеге асырылады, бұл алыс және жақын қашықтықтағы пойыздар үшін де осылай. Алайда, барлық теміржол көліктері DB Netz желісін пайдалану үшін төлем төлейді, ал ол өз пайдасының бір бөлігін мемлекеттік бюджетке аударады. Жоғары жылдамдысты темір жол 1990 жылдардың басында Вилли Брандт үкіметі кезінде темір жол жүйесін жаңғырту жоспарлары жасалғаннан кейін Inter City Express (ICE) пайдалануға енгізілуімен басталды. Жоғары жылдамдысты желі Франция мен Испаниядағыдай тығыз болмаса да, ICE немесе сәл баяу (максималды жылдамдығы 200 км/сағ) Intercity (IC) пойыздары көптеген ірі қалаларға қатынайды. Жоғары жылдамдысты желілерді кеңейту немесе жаңарту жұмыстары қазіргі уақытта жүргізілуде немесе жақын болашақта жоспарланған, олардың кейбіреулері ондаған жылдар бойы жоспарланған. Deutsche Bahn компаниясының ең жылдам пойзы InterCityExpress (ICE) Германияның ірі қалаларын және Цюрих, Вена, Копенгаген, Париж, Амстердам және Брюссель сияқты көршілес халықаралық орталықтарды байланыстырады. Германиядағы темір жол желісі кең және көптеген аймақтарда қызмет көрсетеді. Тұрақты бағыттарда күндіз тіпті ең кішкентай ауылдарға да екі сағат сайын кем дегенде бір пойыз тоқтайды. Көптеген ірі қалалар S-Bahn, U-Bahn, Straßenbahn және/немесе автобус желілерімен қамтылған. 2018 жылдың 13 ақпанында Германия үкіметі жол қозғалысын азайту және ауаның ластануын Еуроодақ белгілеген деңгейге дейін төмендету мақсатында қоғамдық көлікті тегін ету жоспарларын жариялады. Жаңа саясат жыл соңына дейін Бонн, Эссен, Херренберг, Реутлинген және Мангейм қалаларында сынақтан өтеді. Мұндай қадамның құнына қатысты мәселелер әлі де бар, себебі қоғамдық көлікке билет сату қалалар үшін маңызды табыс көзі болып табылады.
Халықаралық жүк пойыздары
Германия және континенттік Еуропаның көп бөлігі 1435 стандартын қолданады, бірақ сигналдау жүйелерінің, ережелердің, электрлендіру кернеулерінің және т.б. айырмашылықтары шекара арқылы жүк тасымалына кедергі келтіреді. Бұл кедергілер біртіндеп жойылуда, халықаралық (ішке және сыртқа) және транзиттік (өткізу) тасымалдар соңғы кездегі жүк көлемінің өсуіне үлкен үлес қосуда. Еуроодақтың регламенттері стандарттарды үйлестіруге көмектесіп, шекарадан өту операцияларын жеңілдетті. Гамбург қаласының жанындағы Масхен Маршалл-Ярд әлемдегі екінші, ал Еуропадағы ең ірі полигон болып табылады. Ол Скандинавиядан Оңтүстік Еуропаға, Орталық Еуропадан Гамбург портына және теңіз арқылы басқа елдерге жүк тарататын жүк тасымалының ірі хабы ретінде қызмет етеді. Германия Еуропаның орталығында орналасқан, тығыз халқы бар және өркендеген ел болғандықтан, одан көптеген маңызды транзиттік бағыттар өтеді. Мангейм–Карлсруэ–Базель темір жолы 1980 жылдардан бері жаңартылып, күрделі жөндеуден өтті және Готтард базалық туннелі арқылы Солтүстік теңіз порттарынан Солтүстік Италияға бағыттың негізгі артериясы болғандықтан, алдағы ондаған жылдарда да жаңартылуын жалғастыруы мүмкін.
S-Bahn
Германияның барлық дерлік ірі метро аймақтарында S Bahnen (Schnellbahnen) деп аталатын қала маңы темір жол жүйелері бар. Олар көбінесе ірі агломерацияларды олардың қала маңындағы және басқа да аймақтық қалалармен байланыстырады, алайда Рейн-Рур S Bahn бірнеше ірі қалаларды қосады. S Bahn барлық аралық станцияларда тоқтайды және басқа пойыздарға қарағанда жиі кестемен жүреді. Берлин мен Гамбургте S Bahn метро сияқты қызмет көрсетеді және үшінші рельсті пайдаланады, ал қалған S Bahn жүйелерінің барлығы жоғары кернеулі электр желісімен жабдықталады.
Трамвайлар (Straßenbahn)
Германия электрлі трамвайлардың пайда болуына алғашқы елдердің бірі болды, ал Берлинде әлемдегі ең ұзын трамвай желілерінің бірі бар. Батыс Германияның көптеген қалалары 1960 және 1970 жылдары бұрынғы трамвай жүйелерін тоқтатып, ал басқалары оларды "Stadtbahn" (~жеңіл рельстік көлік) стандартына дейін жаңартып, көбінесе жер асты бөлімдерін қосты. Шығыста көптеген қалалар трамвай жүйелерін сақтап, тіпті кеңейтті. Біріккеннен кейін елдің көптеген аймақтарында жаңа трамвай құрылысының үрдісі байқалады. Бүгінде Германияның ірі қалаларының ішінде тек Гамбург қана трамвай немесе жеңіл рельстік көлік жүйесіне ие емес. Карлсруэ моделі сияқты трамвай-поезд жүйелері алғаш рет 1990 жылдардың басында Германияда танымал болды және бірнеше қалаларда іске асырылды немесе талқыланды, бұл қалаларды қоршаған ауылдық жерлерге де қол жеткізуді қамтамасыз етті. Германия штаттарының барлығында трамвайлар бар, бірақ екеуі (Гамбург және Шлезвиг-Гольштейн) ерекшелік. 16 штаттың 13-інің астаналарында трамвай бар (Висбаден трамвай жүйесі жоқ аталған штаттардан тыс орналасқан). Бұрын трамвайы болған көптеген қалаларда (мысалы, Аахен, Киль, Гамбург), сондай-ақ ешқашан трамвайы болмаған, бірақ трамвайы бар қалаларға жақын орналасқан қалаларда (мысалы, Эрланген, Вольфсбург) трамвай жүйелерін (қайта) құруға әрекеттер жасалды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан бері мұндай ұсыныстардың тек бірнешесі ғана іске асырылды: Саарбруккендегі Саарбан (трамвайлар 1965 жылы тоқтатылған; Саарбан 1997 жылы құрылған), Хайльбронн Stadtbahn (1955 жылы тоқтатылған, 1998 жылы Карлсруэ Stadtbahn-ның кеңейтілген бөлігі ретінде қайта құрылған) және шекарадан тысқары бірнеше кеңейтулер: Страсбург трамвайы – Кельге және Базельдегі трамвай – Вейль-ам-Райнға.
Әуе көлігі
Қысқа қашықтықтар және кең автожолдар мен теміржол желісі Германия ішінде саяхаттау үшін ұшақтарды бәсекеге қабілетсіз етеді. 2002 жылы жүрілген барлық қашықтықтың шамамен 1% ғана ұшақпен жүрілді. Дегенмен, жаңа, жылдам теміржол желілерінің пайда болуы көбінесе әуе компанияларының қызмет көлемін қысқартуына, тіпті Франкфурт-Кельн, Берлин-Ганновер немесе Берлин-Гамбург сияқты бағыттарды толығымен жабуына алып келеді.