Кіріспе

Норвегиялық философ Гуннар Скирбекк (11 сәуірде 1937 жылы туған) – норвегиялық философ. Ол Берген университетінің Философия кафедрасының және Ғылымдар мен гуманитарлық ғылымдарды зерттеу орталығының зейнеткер профессор. Ол Норвегия ғылым академиясының және Корольдік Норвегия ғылым қоғамының мүшесі.

Академиялық мансап

Скирбекк 1957–59 жылдары Осло университетінде, 1960–61 жылдары Парижде, 1961–62 жылдары Тюбингенде оқыды. Кейіннен ол Герберт Маркузе мен Аврум Строллдың Калифорния университеті, Сан-Диего (UCSD) 1966–67 жылдары ғылыми көмекшісі болды; 1970 жылы Берген университетінде «dr. philos.» дәрежесін алды; 1979–80, 1983 және 1991 жылдары UCSD-де зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1962 жылы Берген университетінің философия кафедрасында көмекші оқытушы болып жұмыс істеді. 1964 жылы доцент, ал 1979 жылы ғылым және гуманитарлық ғылымдар философиясы профессоры атанды. 1997 жылдың көктемінде Ницца университетінде (София Антиполис) шақырылған профессор болды. 2000–2001 жылдары Берлин еркін университетінің философия кафедрасында профессор қызметін атқарды. 1998 жылдан бастап Шығыс Қытай нормалық университетінде кеңесші профессор, сондай-ақ 1998 жылдан Берлиндегі Ханс Йонас орталығының мүшесі (куратор) болды. Берген университетінде ғылым және гуманитарлық ғылымдарды зерттеу орталығының негізін қалаушы (1987 жылы құрылған) және 1987 жылдан 1991 жылға дейін, 1995–1997 және 2001–2003 жылдар аралығында директоры болды. 1990–1996 жылдар аралығында Берген университетіндегі ең үздік зерттеу жұмысы үшін Лориц Мелтцер сыйлығына ие болды. 1999 жылы Нильс Гильемен бірлесіп «Философия тарихы 1–2» (Батыс ой-пікірінің тарихы) еңбегі үшін Тоннес Анденес сыйлығын алды. Оның еңбектері 20-дан астам тілге аударылған. 2013 жылы ол «Жылдың нюнорск тілінің қолданушысы» сыйлығымен марапатталды.

Жарияланымдар

Нигилизм?, Осло 1958 (үшінші басылым 1998; ағылш. басылым 1972, екінші басылым 1998). Философиялық шарттар. Мартин Хайдеггердің ақиқат теориясының (Dei filosofiske vilkår for sanning. Ei tolking av Martin Heideggers sanningslære) түсіндірмесі, Осло 1966 (екінші басылым Берген 1999: Om sanninga sitt vesen). Идеологиялар өлді ме? (Er ideologiane døde?), ред. және автордың бірі, Осло 1969. Жаңамарксизм және сындық диалектика (Nymarxisme og kritisk dialektikk), Осло 1970. Шындық және алғышарттар, Берген 1970. Саяси теорияға кіріспе (Innføring i politisk teori), Берген 1970. Саяси философия (Politisk filosofi), Саяси теорияға кіріспенің қайта қараған нұсқасы, Берген 1972, 2-ші басылым 1976. Экология және философия (Økologi og filosofi), Осло 1972. Шындық теориялары: 20 ғасырдағы шындық туралы пікірталастардан таңдау (Wahrheitstheorien: Eine Auswahl aus den Diskussionen über Wahrheit im 20. Jahrhundert), Франкфурт а. М. 1977, ред. және автордың бірі. Философия тарихы (Filosofihistorie), Берген/Осло 1980, Саяси философияның қайта қараған нұсқасы. Жаңа басылымдар 1987, 1992, 1996, 2000 және 2007. 1987 жылдан бастап Нильс Гильемен бірге; 2007 жылы Анна Гранберг, Катрин Холст және Расмус Слаттелидпен бірге. Немец тілінде 1993; Дания және Швеция тілінде 1995; Бокмол тілінде 1996; Исландия тілінде 1999; Орыс тілінде 2000; Ағылшын тілінде 2001; Өзбек тілінде 2002 (жаңа алғысөз); Қытай тілінде 2004 (Шижун Тонгтың жаңа постскриптісімен, қайта қараған және кеңейтілген қытай тіліндегі басылым 2016); Тәжік тілінде 2004 (жаңа алғысөз); Түрік тілінде 2004; Әзербайжан және француз тілінде (Жан-Люк Гаутероның жаңа алғысөзімен) 2010; Араб тілінде (жаңа алғысөз) 2012; Корей тілінде 2016; Сербия тілінде 2017; Парсы тілінде 2023. Праксеология: Антология. Осло, 1983, ред. және автордың бірі. Сөздер: Эсселер мен таңдаулы шығармалар (Ord: Essay i utval), Осло 1984. Рационалдылық туралы қолжазбалар, Берген, 1984; қайта қараған және кеңейтілген нұсқасы Берген 1992. Ғылымдағы объективтілік мәселесі (Objektivitetsproblemet i vitskapane), Берген 1984, ред. және автордың бірі. Прагматикалық бұрылыс (Die pragmatische Wende). Тілдік прагматика немесе трансценденталдық прагматика?, Франкфурт а. М. 1986, ред. Дитрих Бёлер, Торе Норденстам, Гуннар Скирбекк; автордың бірі. Шайтанды қорғау және басқа да эсселер (Til Djevelens forsvar og andre essays), Берген 1987. Прагматикалық бұрылыс, Франкфурт а. М., 1987, бірлескен ред. және автордың бірі. Қазіргі заманғылық, рационализация және дифференциация (Modernitet rasjonalisering og differensiering), Берген 1988, ред. және автордың бірі. Ақыл мен жауапкершілік (Vernunft und Verantwortung), Берген 1992. Мәдени жаңғыру, ғылыми ұтымдылық (Kulturell modernitet, vitskapleg rasjonalitet), Берген, 1992. Экофилософиялық қолжазбалар, Берген 1992. Коммерциялық Кеме (The Commercial Ark). Экология, эволюция және этика туралы кітап, бірлескен ред. және автордың бірі, Осло 1992. Философия тарихы (Geschichte der Philosophie), Франкфурт а. М. 1993, Нильс Гильемен бірге. Рационалдық және қазіргі заман (Rationalité et Modernité), Париж 1993. Рационалдық және қазіргі заман: философиялық прагматикадағы эсселер, Осло/Оксфорд 1993. Тұрақтылық ұғымы (The Notion of Sustainability), Осло 1994, бірлескен ред. және автордың бірі. Шекарадан тыс философия. Норвегия философиясының антологиясы, бірлескен ред. және автор, Берген 1997; қытай басылымы 1999, кеңейтілген қытай басылымы 2016. Даналық және ғылым. Қазіргі заманғы шатасу туралы постмодернистік сөздік (Vit og vitskap. Postmodernistisk ord bok om modernitetens babelske forvirring), Берген 1998. Қазіргі заманның праксеологиясы. Дискурсивті ақылдың жалпылығы мен контекстуалдығы, Париж 1999. Экоэтика (Øko etikk), Берген 1999. Жақсы саяси мәдениеттің алғышарттары (Føresetnader for ein god politisk kultur), Осло, 2000. Батыс ойының тарихы, Нильс Гильемен бірге жазылған, Лондон 2001. Қазіргі заманның күші мен әлсіздігі. Білім және билік туралы теориялық перспективалар, Осло 2002. Прагматика туралы – қазіргі пікірталастарға үлес, ред. және автордың бірі, Берген 2002. Таңғажайып (Undringa), философиялық эсселер, Осло 2002. Қазіргі заманның праксеологиясы (Praxeologie der Moderne), Weilerswist 2002. Ойлану және жауапкершілік. Карл Отто Апельмен пікірталас (Reflexion und Verantwortung. Auseinadersetzungen mit Karl Otto Apel), ред. Дитрих Бёлер, Маттиас Кетнер, Гуннар Скирбекк; автордың бірі, Франкфурт а. М. 2003. Шындық үшін күрес (Striden om sanningen), ред., Гётеборг 2004. Философиялық аласұру (Den filosofiske uroa), Осло 2005. Дің, қазіргі заман және рационалдық, Берген, 2006. Людвиг Холберг. Екі монархияның мәдени жаңғыртушысы, Берген 2006. Уақытша ойлар (Timely Thoughts), Ланхам 2007; қытай тілінде, Ши Дай Цзи Си, Шанхай 2010. Рационалдық және қазіргі заман, Осло 2009. Батыс философиясының тарихы, Нильс Гильемен бірге, Париж 2010. Норвегия және қазіргі заман (Norsk og moderne), Осло 2010. Көптеген қазіргі замандықтар. Скандинавиялық тәжірибе туралы әңгіме (Multiple Modernities. A Tale of Scandinavian Experiences), Гонконг 2011; 2013 жылы қытай тілінде. Қазіргі заманғы ғылыми-философиялық көзқарасқа қарсы қиындықтар, Берлин 2012. "Егер арыстан сөйлей алса" ("om ei løve kunne tale"), Расмус Слаттелидпен бірге, Ингри Эгеберг салған суреттерімен, Берген 2012. Кері перспективадағы жазбалар, Берген 2013; қытай тілінде 2013. Дағдарыс және бірлескен жауапкершілік (Krise og medansvar), Осло 2016. Норвегиялық мінез-құлық және қазіргі заман (Norvezhskiy mentalitet i modernost), Мәскеу 2017 (Norsk og moderne тілінен аударма). Қазіргі заман философиясы. Ақыл, шындық, адамдық қадір-қасиет, сөз бостандығы, Weilerswist 2017. Үш лекция, Берген 2018. Қазіргі әлемдегі эпистемикалық қиындықтар. "Фейк жаңалықтардан" және "пост-правдадан" бастап ғылымға негізделген тәуекелді қоғамдардағы негізгі эпистемикалық қиындықтарға дейін, Цюрих 2019. Қазіргі қоғамдағы дін, Осло 2021. Қазіргі қоғамдардағы дін, Лондон 2023.