Кіріспе

Эпилепсияға арналған хирургиялық процедура

Корпус каллосотомиясы – дәрі-дәрмекпен емдеуге көнбеген эпилепсияны емдеу үшін жасалатын паллиативтік хирургиялық шара. Бұл процедурада мидың екі жартысына эпилепсиялық қызмет таралуын тоқтату мақсатында корпус каллозум кесіледі.

Тарих

Корпус каллосотомиясының алғашқы мысалдары 1940 жылдары доктор Уильям П. ван Вагенен жасады, ол Америкалық Неврохирургтар қауымдастығының негізін қойған және президенті болған. Эпилепсияны емдеуге тырысқан ван Вагенен өз операцияларының нәтижелерін, пациенттердегі мидың екіге бөлінуінің салдарымен қоса, зерттеді және жариялады. Вагененнің жұмысы Роджер В. Сперридің 1981 жылы Нобель сыйлығын алған зерттеуінен екі он жыл бұрын жасалған. Сперри корпус каллосотомиясы жасалған пациенттерді зерттеді және олардың миының екіге бөлінуіне байланысты қасиеттерін егжей-тегжейлі сипаттады. Хирургиялық техникалардың жақсаруы және көрсеткіштердің нақтылануы ван Вагененнің процедурасының қалыптасуына мүмкіндік берді; корпус каллосотомиясы бүкіл әлемде кеңінен қолданыла береді. Қазіргі уақытта бұл операция атоникалық ұстамалар, жалпыланған ұстамалар және Леннокс-Гасто синдромы сияқты эпилепсияның көптеген түрлері үшін паллиативтік емдеу әдісі болып табылады. 2011 жылы жасалған зерттеуде, эпилепсиямен және назар аудару қабілетінің жетіспеушілігімен күресіп жатқан балаларда ЭЭГ көрсеткендей, корпус каллосотомиясынан кейін ұстамалар мен назар аудару қабілетінің бұзылулары жақсарды.

Үлгілік процедура

Операция алдында науқастың басы жартылай немесе толық қырқылуы тиіс. Жалпы анестезия астында, тілік жасау арқылы бас сүйегі кесіледі. Содан кейін мидың екі жарты шары арасында бөліну жүзеге асырылады. Жарым-жартылай каллозотомия кезінде дене шарының алдыңғы екі бөлігі кесіледі, ал толық каллозотомия кезінде артқы бөлігі де кесіледі. Кесуден кейін қабықша жабылады және бас сүйегінің бөлігі орнына қойылады. Содан кейін бас терісі тігістермен жабылады. Эндоскопиялық дене шарының кесілуі хирургиялық процедура кезінде қан жоғалтуды азайту үшін қолданылған.

Көрсеткіштер

Корпус каллосотомиясы эпилепсиямен және оның салдарынан туындаған созылмалы ұстамалармен ауыратын науқастарды емдеуге бағытталған. Эпилепсиямен ауыратын науқастардың өмір сүру ұзақтығының төмендеуі Еуропадағы халыққа негізделген зерттеулерде анықталған. Ұлыбритания мен Швецияда эпилепсиямен ауыратын науқастардың (дәрі-дәрмекпен немесе басқа хирургиялық емдермен эпилепсиясы бақылауда болмаған және ауруы жалғасқан науқастар) салыстырмалы өлім-жітім көрсеткіші тиісінше екі және үш есеге артқан. Көбінесе корпус каллосотомиясы науқаста ұстамалардың пайда болуын тоқтатып береді.

Қарсы көрсетілімдер

Әрбір науқасқа қарай өзгеретін болғанымен, прогрессивті неврологиялық немесе медициналық аурулар дене шақырығының (corpus callosotomy) абсолютті немесе салыстырмалы қарсы көрсетілімі болуы мүмкін. Зейін жетілмеуі дене шақырығының (corpus callosotomy) қарсы көрсетілімі емес. Зейін жетілмеуі ауыр балалардың зерттеуінде толық дене шақырығы (corpus callosotomy) жасалды, нәтижелері өте жақсы болды және аурулардың салдары аз болды.

Эпилепсиялық шабуылдардың әсері

Эпилепсияда корпус каллозумның рөлі – эпилептиформалы разрядтардың екі жартышар арасында таралуы. Бұл разрядтар операция жасамай тұрған пациенттерде көбінесе екі жақты синхронды болады. Бұл синхрондылықты бұзудан басқа, корпус каллозотомиясы эпилептиформалы разрядтардың жиілігі мен амплитудасын азайтады, бұл тарамдық эпилептиқалық механизмдердің күшейтілуін көрсетеді.

Жанама әсерлер

Корпус кальосотомиясының ең маңызды хирургиялық емес асқынулары сөйлеу бұзылыстарымен байланысты. Кейбір пациенттерде бөлу процедурасынан кейін қысқа мерзімді сөйлеу қабілетінен айырылу байқалады. Ұзақ мерзімді салдар ретінде кейбір пациенттерде спонтанды сөйлеуге қабілетсіздік дамуы мүмкін. Бұған қоса, мидың екіге бөлінуі нәтижесінде кейбір пациенттерге басым емес қолды пайдалануды қажет ететін ауызша нұсқауларды орындау қиын болды. Тағы бір асқыну – «бейтаныс қол синдромы», онда зардап шеккен адамның қолы өз бетінше әрекет ететіндей көрінеді. Когнитивтік бұзылулар кездесуі мүмкін. (Операциядан кейін басқа да симптомдар пайда болуы мүмкін, бірақ көбінесе олар өздігінен жоғалады: бас терісінің сезімі жоғалту, шаршау немесе депрессия, бас ауруы, сөйлеу, есте сақтау немесе сөздерді табу қиындықтары.)

Баламалар

Эпилепсия қазіргі кезде вагус жүйкесін стимуляциялау деп аталатын, аз инвазивті әдіспен де емделеді. Бұл әдіс, каротид қабығындағы сол жақ вагус жүйкесінің айналасына имплантацияланған электродты пайдаланып, жалғыз жол ядросына электр импульстарын жібереді. Дегенмен, корпус каллозотомиясы вагус жүйкесін стимуляциялаумен салыстырғанда, ұстамалардан толық құтылу мүмкіндігін айтарлықтай жоғарылатады (атоникалық ұстамаларды 58,0% және 21,1% деңгейінде азайту). Егер мидың белгілі бір аймағы ауыр ұстамалар тудырса, оны кейде хирургиялық жолмен алып тастауға болады.