Кіріспе

Циклогексимид – Streptomyces griseus бактериясы өндіретін табиғи фунгицид. Циклогексимид өзінің әсерін ақуыз синтезіндегі транслокация кезеңіне (тРНК және мРНК молекулаларының рибосомаға қатысты қозғалысына) араласып, эукариоттық трансляциялық ұзартуды тоқтатады. Циклогексимид биомедициналық зерттеулерде in vitro (яғни организмнен тыс) зерттелген эукариоттық жасушаларда ақуыз синтезін тежеу үшін кеңінен қолданылады. Ол арзан және жылдам әрекет етеді. Оның әсері оны өсіру ортасынан алып тастау арқылы тез қайта алынуы мүмкін. ДНК зақымдануы, тератогенез және басқа да репродуктивті әсерлер (туа біткен кемшіліктер мен сперматозоидтарға зиянды әсерлерді қоса алғанда) сияқты маңызды токсикалық жанама әсерлеріне байланысты циклогексимид көбінесе тек in vitro зерттеулерде қолданылады және терапиялық құрал ретінде адамдарға қолдануға жарамсыз. Бұрын ауыл шаруашылығында фунгицид ретінде қолданылғанмен, денсаулыққа қауіптің артуына байланысты оның қолданылуы азайып барады. Циклогексимид сілтілі ортада тез ыдырайтындықтан, жұмыс беттерін және ыдыстарды сабынды су немесе сулы натрий бикарбонаты сияқты зиянсыз сілтілік ерітінділермен жуу арқылы залалсыздандыруға болады. АҚШ-та Авариялық жоспарлау және қоғамдық хабардар ету заңының 302-бабында (42 USC 11002) белгіленгендей, ол өте қауіпті зат ретінде жіктеледі және оны маңызды көлемде өндіретін, сақтайтын немесе пайдаланатын мекемелерге қатысты қатаң есеп беру талаптары қолданылады.

Ашылу

Циклогексимид 1946 жылы Альма Джослин Уифен Барксдейл Upjohn компаниясында ашты.

Эксперименттік қолдану

Циклогексимид молекулалық биологияда белоктың жартылай ыдырау мерзімін анықтау үшін тәжірибелік құрал ретінде қолданылуы мүмкін. Уақыт бойынша циклогексимидпен жасушаларды өңдеу, содан кейін қызығушылық тудыратын белок үшін жасуша лизаттарының вестерн-блоттауы белоктың жартылай ыдырау мерзіміндегі айырмашылықтарды көрсетуі мүмкін. Циклогексимидпен өңдеу транскрипция мен трансляциядан туындаған факторларды ескермей, белоктың жартылай ыдырау кезеңін бақылауға мүмкіндік береді. Митохондриялық протеин синтезі циклогексимидтің тежелуіне төзімді. Керісінше, хлорамфеникол митохондриялық (және бактериялық) ақуыз синтезін тежейді, бірақ цитоплазмалық рибосомалардағы синтезге төзімді. Геномдар қолжетімді болғанға дейін бұл тежегіштер митохондриялық гендерден митохондрияда синтезделетін митохондриялық ақуыздарды анықтау үшін пайдаланылды. Циклогексимид этилен өндірісін ынталандыру үшін өсімдіктердің өсуін реттегіш ретінде қолданылады. Ол кеміргіштерге және басқа да жануарларға арналған пестицид ретінде де қолданылады. Сонымен қатар, сынақ ортасында ашытқы мен саңырауқұлақтардың өсуін басу арқылы сыра ашыту кезіндегі қажетсіз бактерияларды анықтау үшін ортада қолданылады. Циклогексимидтің трансляциялық ұзартуды тоқтату қасиеттері рибосомалық профильдеу / трансляциялық профильдеу үшін де пайдаланылады. Трансляция циклогексимид қосылуы арқылы тоқтатылады, содан кейін жасушадағы ДНК/РНК нуклеазамен өңделеді. Рибосомаға байланысқан РНК бөліктерін кейіннен тізбектеуге болады. Циклогексимид қоршаған ортадағы үлгілерден бактерияларды оқшаулауды жеңілдету үшін де қолданылған.

Саңырауқұлаққа бейімделу спектрі

Циклогексимид дерматофиттерді оқшаулау және сыра қайнату сынақ орталарында саңырауқұлақтардың өсуін тежеу үшін қолданылған. Ең көп кездесетін саңырауқұлақтардың сезімталдығы туралы мәліметтер төменде келтірілген:
Candida albicans: 12,5 мкг/мл
Mycosphaerella graminicola: 47,2 мкг/мл – 85,4 мкг/мл
Saccharomyces cerevisiae: 0,05 мкг/мл – 1,6 мкг/мл
Neoscytalidium dimidiatum – спортшының аяғына ұқсас инфекция, ол көптеген саңырауқұлаққа қарсы препараттарға төзімді, бірақ циклогексимидке өте сезімтал, сондықтан оны циклогексимид жоқ ортада өсіру керек.