Кіріспе

Лантионин – химиялық формуласы (HOOC CH(NH2) CH2 S CH2 CH(NH2) COOH) болатын белок құрамына кірмейтін аминқышқыл. Ол әдетте цистеин және сусызданған серин қалдықтарынан түзіледі. Атауына қарамастан, лантионинде лантан элементі жоқ.

Өмірбаян

1941 жылы лантионин алғаш рет жүнді натрий карбонатымен өңдеу арқылы бөліп алынды. Ол күкірт қосқан аминқышқылы екені анықталды, сол себепті оған лантионин деген ат қойылды [жүн (латынша: Lana), күкірт (грекше: theîon)]. Лантионин алғаш рет цистеинды β-хлороаланинмен алкилдеу арқылы синтезделді. Лантиониндер табиғатта кеңінен таралған. Олар адам шашынан, лактальбуминнен және қауырсындарынан бөліп алынған. Лантиониндер бактерия жасуша қабырғаларында да табылды және олар низин (тағам сақтағыш), субтилин, эпидермин (стафилококк және стрептококкқа қарсы тиімді) және анковенин (фермент тежегіш) сияқты гендік кодталған пептидтік антибиотиктер тобының құрамына кіреді, бұл антибиотиктер лантибиотиктер деп аталады.

Дайындық

Лантионин синтезінің әртүрлі жолдары жарияланды, оның ішінде цистиннен күкіртті шығару және серин β-лактонының сақинасын ашу. Дегенмен, күкіртті шығару әдісі – лантибиотиктердің толық синтезінде қолданылған лантиониннің жалғыз жолы болып табылады. Пептидтік табиғи өнімдердегі лантионин көпірінің биосинтезі бірнеше әртүрлі жолдар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Мысалы, антибиотик низиндегі лантионин көпірлері арнайы дегидратаза (NisB) және арнайы циклаза (NisC) ферменттерінің әрекетінен пайда болады.