Кіріспе

Функционалдық нейросуреттерді талдау (AFNI) – функционалдық МРТ деректерін өңдеу және көрсетуге арналған ашық кодты орта, адам миының белсенділігін карталау техникасы. AFNI – бұл интерактивті түрде немесе икемді жинақталып, shell скрипті арқылы пакеттік өңдеу үшін пайдаланылатын бағдарламалар жиынтығы. AFNI термині бүкіл бағдарламалық пакетті де, көбінесе визуализация үшін қолданылатын нақты бір интерактивті бағдарламаны да білдіреді. AFNI-ді NIMH ғылыми және статистикалық есептеу орталығы белсенді түрде дамытып келеді және оның мүмкіндіктері үнемі кеңейіп келеді. AFNI, X11 және Motif кітапханаларын қамтамасыз ететін көптеген Unix сияқты операциялық жүйелерде жұмыс істейді, оның ішінде IRIX, Solaris, Linux, FreeBSD және OS X. Кейбір платформалар үшін алдын ала компиляцияланған бинарлық файлдар қолжетімді. AFNI зерттеу мақсатында GNU General Public License бойынша қолжетімді, ал құрамындағы SVM light компоненті коммерциялық емес және таратылмайды. 1995 жылғы бағдарламалық жасақтаманы әзірлеудің себептерін сипаттаған мақаласында Кокс фМРТ деректері туралы: «Жиналған деректердің көлемі өте зор, сондықтан нейроғылым зерттеушілері үшін 3D белсенділік карталарын визуализациялау және талдау үшін пайдалануға оңай құралдар болуы қажет» деп жазды. Осыдан бері AFNI, SPM және FSL қатарлы фМРТ зерттеулеріндегі ең көп қолданылатын талдау құралдарының біріне айналды. AFNI бастапқыда тапсырмаларды орындау үшін кең көлемді shell скрипттерін қажет еткенімен, алдын ала дайындалған пакеттік скрипттер мен графикалық интерфейстің (GUI) жақсаруы пайдаланушылардың аз скрипттеуімен талдау жасауға мүмкіндік берді.

Көрнекілендіру

AFNI-нің алғашқы ұсыныстарының бірі жеке мидың сканерлерін ортақ стандартты кеңістікке түрлендіру әдісін жақсартты. Әр адамның миы өлшем мен пішін жағынан бірегей болғандықтан, бірнеше миды салыстыру үшін оларды стандартты пішінге деформациялау (бұру, масштабтау және т.б.) қажет. Өкінішке орай, AFNI әзірленген кезде функционалдық МРТ деректері тиімді түрлендіру үшін тым төмен ажыратымдылыққа ие болды. Сондықтан зерттеушілер көбінесе бейнелеу сеансының басында алынған анатомиялық мидың жоғары ажыратымдылықтағы сканерлерін пайдаланды. AFNI зерттеушілерге функционалдық суретті анатомиялық сурет үстіне қоюға мүмкіндік береді, сондай-ақ оларды бір кеңістікте сәйкестендіруге арналған құралдарды ұсынады. Жеке анатомиялық сканерді стандартты кеңістікке деформациялау үшін қолданылатын процестер функционалдық сканерге де қолданылады, бұл түрлендіру процесін жақсартады. AFNI-де тағы бір мүмкіндік – Зиад Саад жасаған SUMA құралы. Бұл құрал пайдаланушыларға 2D деректерді 3D қыртыстың беттік картасына проекциялауға мүмкіндік береді. Осылайша зерттеушілер гирлер сияқты қыртыстың физикалық ерекшеліктерін ескере отырып, белсенділік үлгілерін қарастыра алады.

Суретті алдын ала өңдеу

"afni proc. py" - бұл алдын ала дайындалған сценарий, ол бір субъектінің fMRI деректерін бастапқы деректерден басталатын бірқатар алдын ала өңдеу қадамдарынан өткізеді. Стандартты параметрлер келесі алдын ала өңдеу қадамдарын орындайды және қарапайым регрессиялық талдаумен аяқталады:

Слайд уақытын синхрондау: Әрбір 3D ми суреті бірнеше 2D суреттен, "слайдтардан" тұрады. Олар шамамен бір уақытта түсірілгенімен, алғашқы слайд пен соңғы слайд арасында бірнеше секундқа дейін айырма болуы мүмкін. Интерполяция арқылы слайдтар бір уақытқа келтіріледі. Әдетте, интерполяция қателернен туындаған кез келген шу, сигналдың жақсаруымен өтеді деп есептеледі. Қозғалысты түзету: Бас қозғалысы талдауда қателерге әкелуі мүмкін. Сканерлеу кезіндегі әрбір 3D түсірілім 3D торда жиналады, ал тор кеңістігінің әрбір кішкентай кубы, "воксель", бір сурет қарқындылығының мәнін көрсетеді. Идеалды жағдайда, воксельдер әрбір 3D суретте мидың бір бөлігін көрсетуі керек, бір суреттен екіншісіне өзгеруі тиіс емес. Шағын қозғалыс артефактілерін түзету үшін AFNI-дің қозғалысты түзету құралы сызықтық ең кіші квадраттар алгоритмін қолданады, ол сканерлеу кезінде алынған әрбір 3D суретті сканерлеу кезінде алынған алғашқы суретпен сәйкестендіруге тырысады. Тегістеу: Суреттегі кездейсоқ шуды ескеру үшін тегістеу ядросы қолданылады. Тегістеу суреттің сигнал-шу қатынасын арттыра алады, бірақ сурет ажыратымдылығын төмендетеді. Маска: fMRI суретінен бас сүйек сияқты миға жатпайтын аймақтарды жояды. Мөлшерлеу: әр вокселді масштабтау, сонда қарқындылықтың өзгеруі сканерлеу барысында сигналдың өзгеру пайызын көрсетеді. Стандартты параметрлер әр вокселдің орташа мәнін 100-ге теңестіреді.