Кіріспе

Мормондық наным-сенімдер мен тәжірибелердің алуан түрлілігі Мормон ретінде танылатын адамдардың арасында Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (LDS шіркеуінің негізгі ағымы) әртүрлі ілімдеріне сенуіне немесе күмәндануына, сондай-ақ ортопраксия/гетеропраксия мәселелеріне байланысты әртүрлі санаттарды құрайды. Адамдар LDS шіркеуінде тәрбиеленгендіктен немесе дінге кіріп, өмірінің көп бөлігін LDS шіркеуінің белсенді мүшесі ретінде өткізгендіктен мормондық мәдениетке белгілі бір дәрежеде қатысуы мүмкін. Мұндай "мәдени" мормондар шіркеумен белсенді түрде байланыста болуы немесе болмауы мүмкін. Кейбір жағдайларда олар тіпті шіркеудің ресми мүшелері болмауы да мүмкін. Көптеген мәдени мормондар берік мормондық өзіндігіне ие және ұзақ жылдар бойы шіркеу мүшелігінде алған сабақтары мен мейірімге ризашылықпен қарастырады. Мәдени мормондар міндетті түрде мормонға қарсы көзқарас білдірмейді және көбінесе шіркеудің мақсаттарын қолдайды. Көптегендері өмір бойы мормондық өзіндігін сақтайды. Зайырлы мормондар мен прогрессивті мормондар кейде діни спектрдің сол жағында, ал көбірек таралған негізгі мормондар ортада, ал мормонизмдегі "алғашқы ілімдерге" енгізілген өзгерістермен келіспейтін діни мормон диссиденттері оң жағында деп аталады. Оң жақ сегменттеріне фундаменталистік мормондар мен Қалдық қозғалысына қатысатын диссиденттер кіреді.

Шолу

ЛДС шіркеуі өз ілімдері мен тәжірибелеріне қатысты белгілі бір дәрежеде күмәнділікке төзе алады; бірақ, кейбір жағдайларда мұны тәртіптік шараларға негіз деп есептеуі мүмкін. ЛДС шіркеуінің басшылары, кейбір күмәндерді «оқыту, зерттеу және дұға арқылы шешуге болады, бұл сенімді арттырып, одан әрі күмәндерді сейілтеді» деп үйретеді. Дегенмен, негізгі ілімдерге сенбеу (мысалы, Иса Мәсіхтің Құтқарушы және Азат етуші ретіндегі рөлі; шіркеу басшыларын пайғамбарлар, көрушілер және аян берушілер ретінде олардың міндеттерін атқаруда қолдау және т.б.) мормонның діни қызметтерге, ғибадатханаға бару сияқты белгілі бір іс-әрекеттерге қатысуына бөгет болуы мүмкін. Кейбір мормондар осындай іс-шараларға қатысу үшін немесе отбасы мен достарымен жанжалға түсуден сақтану үшін өздерінің күмәндарын жасырады. ЛДС шіркеуінің мүшесі шіркеу ілімдеріне ашық қарсы шыққан жағдайда, ол діннен тайғандықтан тәртіптік жазаға тартылуы мүмкін.

Интернет қауымдастықтары

Кез келген басқа пікірді жариялаудың негізгі LDS қауымынан жаңғыруға алып келуінен сескенгендіктен, кейбір мормондар анонимділікті қалайды. Көптегендер интернет-қоғамдастықтарына қатысады, онда олар өз мәселелерін аты-жөнін жасырып талқылай алады.

Жаңа Орден Мормондары

Мұндай топтардың бірі өзін "Жаңа Орден Мормондары" деп атайды, бұл атау "Жаңа Орден Амиш" терминінен үлгі алған (Амиштер өз дініне мәдени байланыстарын сақтай отырып, оның негізгі қағидаларының кейбірін қабылдамайды). Бұл – LDS шіркеуінің кем дегенде кейбір негіздеріне енді сенбейтін, бірақ отбасылық немесе мәдени байланыстарға байланысты одан толыққанды бас тартпайтын мормондар мен бұрынғы мормондардың тобы.

Гуманистік мормондық

Гуманистік мормондық – еркін ойлы адамдардың, мәдени мормондардың, шіркеуден шеттетілгендердің немесе ИСА шіркеуімен (LDS) және басқа да Соңғы күнгі қасиеттілер тобымен байланысты тәуелсіздердің қозғалысы. Олар мормон мәдениеті мен тарихын бағалайды, бірақ үстерсте қасиетті құдайға немесе Киелі кітаптың және Мормон кітабының тарихи дұрыстығына сенуді талап етпейді.