Кіріспе

Балық туысы Nannostomus (грек тілінен nanos – кішкентай, латын тілінен stomus – ауызға қатысты) Көптеген түрлері әдемі түсі, ерекше пішіні және қызықты мінез-құлқының арқасында аквариум балықтары ретінде танымал болды.

Таксономия

Nannostomus тұқымдасын алғаш рет 1872 жылы Гюнтер N. beckfordi типтік түрімен сипаттады. 1876 жылы Штайндахнер тағы үш түрді сипаттады: N. unifasciatus, N. eques (төмендегі суретте) және N. trifasciatus (жоғарыдағы суретте). 1909 жылы Карл Эйгман N. marginatus, N. minimus және N. harrisoni түрлерін сипаттады. N. minimus-тен басқа барлық түрлер 20-ғасырдың басынан бері аквариумшылардың арасында танымал болды, бұл олар туралы жазылған құштарлықпен толған мақалаларға және Уильям Т. Иннес 1933 жылға дейін жариялаған фотосуреттерге байланысты. Содан бері, бұл тұқымды кейінгі авторлар басқа тұқымдарға, оның ішінде Poecilobrycon және Nannobrycon тұқымдарына бөлді. Шамамен бір ғасыр бойы талқыланғаннан кейін, доктор Стэнли Говард Вейцман және доктор Дж. Стэнли Кобб бұрынғы таксономияны қалпына келтіріп, кеңейтіп, 1975 жылы барлық түрлерді Nannostomus тұқымдасына біріктірді. Бұл тұқымның толық қайта қарастырылуы қазір кеңінен қабылданды. Доктор Вейцман сондай-ақ жақында енгізілген бес түрді сипаттауға жауапты: N. marilynae, N. limatus, N. nitidus, N. britskii және N. anduzei. Қазіргі таңда 19 түр белгілі, олардың көпшілігі аквариумшыларға жақсы таныс. Жылдар бойы бірнеше басқа анықталмаған Nannostomus түрлері импортталды; олардың көпшілігі басқа шағын балықтармен бірге қосалқы ретінде табылған, бірақ олардың таксономиялық статусы әлі анықталған жоқ.

Сипаттама

Көптеген түрлер - жұқа, қалам пішіндес балықтар, олардың мөлшері төменгі шектен басталады). N. marginatus, N. rubrocaudatus және N. mortenthaleri түрлері қысқартылған, дөңгелек келген пішіндерге ие, олар қарындаш қалдығын еске салады. Майлы жүзбе қанаты кейбір түрлерде болады, ал кейбіреулерінде жоқ. Ал кейбір түрлерде, мысалы N. eques, оның болуы немесе болмауы жеке дарақтар арасында өзгереді. Барлық түрлер көлденең жүзеді, N. unifasciatus және N. eques түрлерінен басқа, олар еңкейген, "мұрыны жоғары" қалпына түседі. Туыс ішінде жыныстық диморфизм әртүрлі деңгейде кездеседі. Кейбір түрлерде еркектердің түсі, әсіресе жүзбе қанаттары, жарқыраған. Басқа түрлерде диморфизм айқын емес. Дегенмен, анальдық жүзбе қанаты әдетте жынысты анықтауға көмектеседі. Көптеген түрлерде ересек еркектердің анальдық жүзбе қанаты үлкейіп, созылады (мысалы, N. espei, N. eques және т.б.) және/немесе түстірек болады (мысалы, N. harrisoni, N. marginatus және т.б.). Аквариумдарда кең таралған N. trifasciatus түрі бұл жағынан ерекшелік болып табылады.

Тарату

Жалпы алғанда, бұл туыс Оңтүстік Америкада кеңінен таралған, солтүстікте Колумбия, Венесуэла және Гайана елдерінен бастап, оңтүстікте Амазонка бассейні мен Боливияға, батыста Перуге, ал шығыста Бразилияның Белем қаласына дейін қамтиды. Көптеген жеке түрлердің де таралу аймағы шамамен осыған ұқсас. Осының салдарынан, көптеген түрлер полиморфты болып келеді және популяциясына байланысты айқын түс өзгерістерін көрсетеді. Ұзақ жылдар бойы, осы түс түрлерінің кейбіреулері қате түрлер ретінде сипатталған. Мысалы, "Nannostomus ocellatus", "N. anomalus" және "N. auratus" сияқты көптеген атаулар қазір әртүрлі түрлердің кіші синонимдері екені белгілі.

Аквариумда

Бүгінгі күні аквариум саудасы үшін балық шаруашылығында, негізінен Азияда, тек екі түрі – N. beckfordi және N. harrisoni ғана коммерциялық тұрде өсірілген. Аквариумдарға түсетін қалған барлық түрлер Оңтүстік Америка суларынан ауланған жабайы балықтар. Nannostomus түрлері, егер жұмсақ, орташа қышқыл сумен, төмен нитрат деңгейімен және белгілі бір температура диапазонымен қамтамасыз етілсе, үй аквариумдарында жақсы өседі. Су өсімдіктерін қосу ұсынылады, әсіресе жүзбелі түрлерін, себебі олар балықтардың секіру мүмкіндігін азайтады, бұл N. espei және N. unifasciatus сияқты түрлер үшін жиі кездеседі. Оларды кем дегенде алты балықтан тұратын топта ұстаған жөн, немесе басқа Nannostomus түрлерімен, кішкентай бейбітшіл шаран тәрізді балықтармен немесе коридорастармен бірге қоғамдық аквариумда ұстауға болады. Күшті су ағыны бар, ірі балықтармен толтырылған немесе жылдам қозғалатын балықтар бар аквариумдардан аулақ болу керек. Егер жоғарыда аталған су параметрлері сақталған, қалың өсімдіктерге толы, бір түрге арналған аквариумда ұсталса, көптеген түрлер шағылысады, жұмыртқалары желмейді және шабақтар жүзбелі өсімдіктер арасында өседі. Олар биопленканы жегіштер және көптеген түрлер үшін балдырлар олардың рационының маңызды бөлігін құрайды. Көптеген түрлерде еркек балықтар кішкентай аумақтарды белгілеп, оларды қорғайды. Олардың қорғаныс әрекеттері көбінесе зиянсыз, бірақ N. mortenthaleri және N. trifasciatus есімді екі түрде, егер жеткілікті кеңістік және өсімдік жабыны болмаса, өз түріне қарсы агрессивті мінез-құлық зиянды болуы мүмкін. Аквариумға бейімделіп, қолайлы жағдайлар жасалған жағдайда, олардың өмір сүру мерзімі бес жылдан асады.