Кіріспе
Америкалық журналист Мохаммед Александр Рассел Вебб (туған Александр Рассел Вебб; 9 қараша 1846 – 1 қазан 1916) – американдық жазушы, баспагер және Филиппиндегі АҚШ консулы. Ол 1889 жылы ислам дініне кірді және тарихшылар оны ең ерте белгілі американдық мұсылманға айналған адам деп есептейді. 1893 жылы ол әлемдік діндердің бірінші парламентінде исламды жалғыз өкілдік етті.
Mohammed Alexander Russell Webb (born Alexander Russell Webb; November 9, 1846 – October 1, 1916) was an American writer, publisher, and the United States Consul to the Philippines. He converted to Islam in 1889, and is considered by historians to be the earliest prominent Old Stock American Muslim convert. In 1893, he was the sole person representing Islam at the first Parliament of the World's Religions.
Ерте өмір
Оның әкесі Александр Нельсон Уэбб заманының жетекші журналисі болды және ол ұлының кейінгі журналистік тәжірибелеріне ықпал еткен болуы мүмкін. Вебб бастапқы білімін Массачусетс штатының Глендейл қаласындағы үй мектебінде алды, содан кейін Нью-Йорк штатының Хадсон қаласына жақын орналасқан Клаверак колледжінде оқыды, ол жоғары мектеп еді. Ол Миссури штатының Юнионвилл қаласында "Юнионвилл Республикашылы" газетінің редакторы болды. Оның журналистік шеберлігі тез арада байқалды және оған Миссури штатының Сент-Джозеф қаласындағы "Сент-Джозеф газеті" газетінің қалалық редакторы лауазымы ұсынылды. Содан кейін ол "Миссури Таңғы Журналы" газетінің редакторы болды. Кейін ол Сент-Луис қаласындағы "Миссури Республикашысы" газетінің қалалық редакторының көмекшісі болды. "Миссури Республикашысы" газетінде жұмыс істеген кезде, президент Кливленд оны 1887 жылдың қыркүйегінде Манила қаласындағы АҚШ кеңсесінде Филиппин консулдық өкілі етіп тағайындады. Оның "Үш лекция" кітабының редакторы айтқанынша, ол осыған дейін кем дегенде он бес жыл бұрын діни көзқарастардан бас тартқан.
Ислам дінін қабылдауы
1886 жылы Уэбб Ахмадия қозғалысының негізін қалаушы, Үндістанның Кадиан қаласының Мирза Ғұлам Ахмадидің еңбектері арқылы исламмен танысты. Уэбб Ғұлам Ахмазға екі хат жазды. Осы хаттар Веббтің исламға жасаған алғашқы қадамы болды. Бұл хаттар сол кезде Ғұлам Ахмадтың "Шахне е Хаққ" кітабының 372 және 439-беттерінде жарияланды. Ол кезде Уэбб әлі ешбір мұсылманмен кездеспеген еді, бірақ жергілікті парси бизнесменнің көмегімен Үндістандағы бірнеше мұсылманмен байланысқа түсті. Бомбей қаласындағы Будруддин Абдулла Кур атты газет баспашысы Уэббтің бірнеше хатын газетінде жариялады. Жергілікті кәсіпкер, Ғұлам Ахмадтың ізбасары Хажи Абдулла Араб бұл хаттарды көріп, Веббпен кездесу үшін Манилаға сапар шекті. 1888 жылы ол өзін мұсылман деп ресми түрде жариялады. Кейін Уэбб Ғұлам Ахмадты "Құдайдың адамы" деп мойындап, оның исламға жол сілтегеніне риза болды. Вебб 1916 жылы қайтыс болғанға дейін Ахмадилермен байланыста болды, бірақ Ахмадия әдебиетінде Веббтің Ахмадия мұсылманы болғаны туралы жазба жоқ, сондай-ақ оның еңбектері Ахмадия эсхатологиясына адалдық танытпайды. Вебб өзінің сенімдеріне байланысты кейбір қарсылықтарға тап болса да, оның қызметі туралы хабарлаған американдық баспасөз оның патриотизмін күмәнданбады, керісінше оны "янки Мохаммед" деп атады.
Мұсылман әлеміндегі саяхаттары
Сапардан кейін Уэбб Үндістанды аралап, содан кейін Ислам дінін тарату үшін АҚШ-қа оралуды жоспарлады. Осы уақытқа дейін Уэббтің әйелі Элла Г. Уэбб және олардың үш баласы да ислам дінін қабылдаған еді. Хажи Абдулла Үндістанға оралып, Уэббтің сапары үшін қаражат жинады. Уэбб Пуна, Бомбей, Калькутта, Хайдарабад және Мадрас қалаларын аралап, әр қалада сөз сөйледі. Үндістанда ол батыстықтандыруға деген қарсылығын және оның отарланған мұсылмандарға тигізетін әсерін бірнеше рет айтты. Батыстың салдарынан соқырша үлгі алуға, оның киім-кешек үлгісін қабылдап, өздерінің мәдениетін тастаған мұсылмандарды ол құлшындыққа ұшыраған және бай мұраларына лайық емес деп есептеді. Ол оларды нағыз ислами рухтан алыс деп санады, былай деді: «Шығыстың барлық аймақтарындағы маскүнемдердің ішінде тек Англияда білім алған және еуропалық киім киген мұсылмандар ғана бар. Христиан елдерімен байланысқа түскендіктен, олардың моральдық келбеті төмендеп, діндерінен бойын бұрды». 1892 жылы ол Исламды одан әрі зерттеу үшін Мысыр мен Түркияға сапарлады. 1893 жылы Стамбулда болғанда ол Мемлекеттік департаменттегі қызметінен кетіп, Америкаға қайтып келді.
Кейінгі өмірі
Нью-Йорк қаласына қоныстанған ол 1122-ші жоғарғы Бродвейде Oriental Publishing Company баспасын құрды. Бұл компания оның жазбаларын, соның ішінде сегіз тараудан тұратын «Америкадағы Ислам» атты маңызды еңбегін жариялады. Осымен қатар ол американдық мұсылман тарату қозғалысының органы – «Мұсылман әлемі» журналын шығара бастады. Журналдың алғашқы саны 1893 жылдың 12 мамырында жарық көрді және «Америкалық ислам насихатының мүддесі» мен «Америкада Исламның нұрын тарату» мақсатына арналды. Ол жеті ай бойы (1893 жылдың мамырынан қарашасына дейін) жарық көрді. Уэбб 1893 жылы Чикагода өткен Діндер әлемі парламентінде Исламның басты өкілі болды. 1893 жылдың 20 және 21 қыркүйегінде ол екі сөз сөйледі. Оның сөздері «Әлеуметтік жағдайдың ықпалы» және «Ислам рухы» деп аталып, парламенттің екі томдық жинағында – «Діндер парламенті» (1894) кітабында жарияланды. «Мен американдық зиялылыққа, американдық білімге және американдықтардың әділдікке құштарлығына сенемін, және Исламды түсініп, оны сүймеуге ешбір ақылды адам батылдар емес», – деді Александр Рассел Вебб Чикагодағы Діндер әлемі парламентінде сөйлеген сөзінде. Өмірінің соңына дейін ол Америкадағы Исламның басты өкілі болды. Американың көптеген белгілі ойшылдары оның Ислам діні туралы айтқан сөздерін тыңдады, соның ішінде Марк Твен де бар еді. Манхэттеннің Бродвей көшесінде ол қысқа ғұмырлы мешіт (мәшіт) құрды. Бұл мешіттің жабылу себептері белгісіз, бірақ Үндістаннан қаржылық қолдаудың жетіспеуіне байланысты болуы мүмкін. Американың басқа аймақтарында ол Чикаго, Вашингтон, Ньюарк, Манхэттен, Канзас-Сити, Филадельфия, Питтсбург және Кливленд қалаларында оқу үйірмелерін ұйымдастырды. Олар «Мекке оқу үйірмесі №1 (Нью-Йорк)», «Құран оқу үйірмесі», «Елорда оқу үйірмесі №4» және т.б. деп аталды. Әрқайсысының атауында ислам қалаларының немесе оларға сілтемелер бар еді. Олар Веббтің және оның ұсынған еңбектерін оқыған болуы мүмкін. Соңғы жиын 1943 жылы Манхэттенде өтті, оған оның қызы Әлия қатысты. Ол жазушы ретінде де танымал. Ол мұсылмандық көзқарас бойынша армян геноциді туралы екі кітапша жазды: «Армения мәселелері және жауапкершілік қайда?» және «Абдул Хамид II билігі кезіндегі Түркия туралы бірнеше факт». Ол Нью-Йорктегі Құрметті түрік консулы болып тағайындалды. Вебб мұсылман зираты мен мешітінің жобаларын көрсетті, сұлтан оны мақтап, бірақ бұл жоспарлар іске аспады. 1898 жылдан бастап 1916 жылдың 1 қазанында 69 жасында қайтыс болғанға дейін ол Нью-Джерси штатының Ратерфорд қаласында тұрды. Ол жерде «Ратерфорд Таймс» газетінің иесі және редакторы болды. Ол Ратерфордтың шетіндегі Линдхерст қаласындағы Хиллсайд зиратына жерленді.
Along with this venture he started the organ of the American Muslim Propagation Movement called Moslem World. The first issue appeared on May 12, 1893, and was dedicated to The Interests of the American Islamic Propaganda and "to spread the light of Islam in America". It lasted for seven monthly issues (May to November 1893). Webb was the main representative of Islam at the 1893 World Parliament of Religions in Chicago. On September 20 and 21, 1893, he gave two speeches. His speeches were entitled: The Influence of Social Condition and The Spirit of Islam and were published in the large two volume proceedings of the Parliament called The First World's Parliament of Religions (1894). text ="I have faith in the American intellect, in the American intelligence, and in the American love of fair play, and will defy any intelligent man to understand Islam and not love it. "| sign =Alexander Russell Webb in the World Parliament of Religions in Chicago speech
For the remainder of his life, he was the main spokesman for Islam in America. Many of America's most prominent thinkers heard him speak on the Islamic Faith, including Mark Twain. On Broadway, in Manhattan, he founded a short lived masjid (mosque). The reasons for the termination of this masjid are unknown, but may have been due to a lack of financial support from India. Throughout the rest of America he started study circles in Chicago, Washington, D. C., Newark, Manhattan, Kansas City, Philadelphia, Pittsburgh, and Cleveland. They were named Mecca Study Circle No. I (NYC), Koran Study Circle, Capital Study Circle No. 4, etc. Each using an Islamic city or reference in its title. It is likely they studied Webb's works and those he suggested. The last meeting was in 1943 in Manhattan and was attended by his daughter Aliyyah. He is also known for his work as writer. He wrote two booklets about the Armenian genocide from a Muslim point of view: The Armenian Troubles and Where the Responsibility Lies and A Few Facts About Turkey Under the Rule of Abdul Hamid II. He was appointed the Honorary Turkish Consul in New York by Sultan Abdul Hamid II. Webb showed his plans for a Muslim cemetery and masjid and the sultan complimented him on them, though those plans never materialized. From 1898 till his death on October 1, 1916, aged 69, he lived in Rutherford, New Jersey. There he owned and edited the Rutherford Times. He was buried in Hillside Cemetery, Lyndhurst, on the outskirts of Rutherford.