Кіріспе

Марокколық имам (1941–2020)
Халил әл Моумни (خليل المومني; 1 шілде 1941 – 21 қараша 2020, Оуджа, Марокко) – Нидерландтағы Роттердам қаласындағы Ан Наср мешітінде уағыз айтқан марокколық имам. Ол гомосексуализмге қатысты пікірлерімен дау тудырып, голландиялық саясаткер Пим Фортуйнмен ашық қақтығысқа түсті.

Өмірбаян

Ол Бни Мансур қаласында дүниеге келген. Мароккода ол қоғамдағы "әділетсіздік" туралы айтқандары үшін бірнеше рет қызметіне тыйым салынды. 2001 жылғы 3 мамырда ол голландтың Nova телебағдарламасында марокколық жастардың гомосексуалдыққа қарсы зорлық-зомбылығының күшеюін талқылауға қатысты. Ол: "Егер гомосексуализм ауруы тараса, кез келген адам зарар тағуы мүмкін" деді. "Бізді қорқытатыны да осы – ерлер өзара, ал әйелдер де өзара үйленсе, кім бала туады?" Кейін әртүрлі дереккөздер 1998 жылы араб тілінде жарияланған оның уағыздарынан алынған сөздері туралы хабарлады. Ол былай деді: "Батыс өркениеті – әдепсіздікке толы өркениет. Нидерландыда гомосексуалдардың бір-бірімен некелесуіне рұқсат беріледі. Еуропалықтар иттің де, шошқаның да төмен тұрады". Қырық тоғыз жеке тұлға мен ұйым оның Nova бағдарламасындағы мәлімдемелеріне қатысты Нидерландтың дискриминацияға қарсы заңдарына сәйкес ресми шағымдар жолдады. Бірақ, әл-Мумнидің қолдаушылары, голланд саясаткерлері, гомосексуалдар мен діни ұйымдардың қатысуымен келісудің ұзақ процесі жүрді, нәтижесінде ол бірте-бірте кешірім сұрауға көнді. Ол араб тіліндегі кейбір сөздер дұрыс аударылмағанын айтты. 2001 жылдың желтоқсан айында Әділет министрлігі оны соттау туралы шешім қабылдады. 2002 жылғы 4 сәуірде Роттердам соты үкім шығарды: оның мәлімдемелері гомосексуалдарға қатысты дискриминациялық болғанымен, олар Құран мен басқа да мұсылман құжаттарына негізделгендіктен, діни сенімді білдіру бостандығының негізінде рұқсат етілді. Әділет министрлігі бұл шешімге шағымданып, бірақ 2002 жылғы 18 қарашада тағы да жеңіліске ұшырады. 65 жасқа толуға азық қалғанда, әл-Мумни 2006 жылғы 23 маусымда Ан-Наср мешітінде өткен соңғы құлшылықпен 46 жылдық еңбек жолын аяқтады. Ол осы құлшылықта діндарларды мешітті тек намаз оқу үшін ғана емес, сонымен қатар азаматтық шаралар үшін де пайдалануға шақырды. 2020 жылғы 21 қарашада әл-Мумни 79 жасында COVID-19 салдарынан дүниеден өтті.