Кіріспе

Geilston Bay (Жилстон және Гилстон деп айтылады, басқа да айтылулары мүмкін) – Хобарттың Рисдон Вейл, Шаг Бэй және Линдисфарн арасында орналасқан, негізінен тұрғын үйлерден тұратын маңы. Бұл жер, Кларенс қаласының құрамында, Дервент өзенінің шығыс жағалауында орналасқан және аты сол аттас өзеннің кіреберісінен шыққан. Кіреберіс және аймақ кейде 1830-1920 жылдар аралығында жұмыс істеген әк пештерінің есебінен "Лаймкилн шығанағы" деген баламалы атпен белгілі болған, оның қалдықтары кейін ондаған жылдар бойы көрініп тұрды; шығанақтың тағы бір ерте аты – "Джеймс шығанағы". Қазіргі маңай атауы 1812-1813 жылдары қысқа мерзімге Ван Димен жерінің (Тасмания) коменданты болған Эндрю Гейлстің аймақта сатып алған "Гейлс Таун" деген ерте жер иелігінен шыққан. Ол кейін Шотландияға оралғанда Австралиядағы иеліктерін тастап кетті. Бұл жерде ұлттық маңызы бар Кейінгі Олигоцен (немесе ерте Миоцен) дәуіріне жататын "Гейлстон шығанағының жергілікті фаунасы" деп аталатын қазбалық жануарлар табылды. Бұл жердегі сүтқоректілердің қазба қалдықтары 1860 жылдары әк тас кеніштерінде табылған және одан әрі зерттеу үшін Лондондағы Британ мұражайына жіберілді, олар әлі де сол жерде сақтаулы. Алайда, бүгінде осы жердің орналасқан жерін көрсететін ешқандай белгі жоқ, ол бұрынғы Гейлстон шығанағындағы орта мектептің ойын алаңдарының астындағы қоқыс полигонымен көмілген.

Түпкүлгілік тарихы

Тасманияны британдықтар отарлауға дейін, Ойстер-Бей аймағының бір бөлігі болған бұл жерді, жартылай көшпелі Мумиримина тайпасы шамамен 35 000 жыл бойы мекендеген. Гейлстон шығанағы мен Шаг шығанағы арасында Мухененер қабықшаларының жиынтық орындарымен қатар, аборигендердің тас үңгірінен қалған іздер де табылады.

Алғашқы қоныстанушылар

Қазіргі Геилстон шығанағы деп аталатын аймақ бастапқыда 1806-1808 жылдар аралығында Уильям Пэриш, Майкл Мэнсфилд, Уильям Коллинз және Дэвид Уэйкфилд сияқты пионерлерге шамамен 50-70 акрдан тұратын жер участалары арқылы бекітілді. Пэриш, Англияда бұрынғы қарақшы (қолға қаруланған тонаушы), бұрын Австралияға жер аударылып, мерзімін өткерген, Англияға оралған, содан кейін 1805 жылдан бастап Нью-Таун қаласындағы сотталғандардың бақылаушысы ретінде қайта Австралияға келген, ал 1806 жылы оған "Дервенттің шығыс жағалауында 70 акр жер" берілді. Гейлс әскери қызметін қайта бастауды және 1814-1815 жылдары полкімен бірге Цейлонға аттануды шешті, көрінеу, Тасманияны (сол кезде Ван Дименнің жері деп аталған) ешқашан қайта көрмеді: 1815 жылы оның әкесі Шотландияда қайтыс болды, оған соңғысының мүлігінен Олд Килпатрик приходындағы Дэмбэк мүлігі қалды, Гейлс онжылдықтың соңына қарай сонда қоныстанды, 1821 жылы ол жерде қызы дүниеге келді және өзі мен отбасының қалған мүшелері үшін Дэмбэк үйі (әлі де бар және қазір қонақ үй) салынды, ол 1843 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Тасманиядағы мүліктерімен белсенді айналысқан қысқа мерзім ішінде Гейлс (немесе оның агенттері) 1818 жылы "Жаңа қалаға қарама-қарсы 200 акр" деп сипатталған "Гейлс қаласындағы ферма" деп аталатын шаруашылық құрған көрінеді. Кейін (1824 жылдың сәуір айында) ол "Гейлс қаласының фермасы" деп аталды. Алайда, Уордтың есебіне сәйкес, Гейлс өзінің күш-жігерінің көп бөлігін (қаржылық және уақыт бойынша) Рисдон Ковтегі "Restdown" мүлігін дамытуға жұмсаған. Соңында, 1818 және 1821 жылдары, Гейлстің Шотландияға көшуімен байланысты, оның Тасманиядағы мүліктері сатуға ұсынылды, бірақ сол кезде сатылмаған сияқты; ақырында, 1832 жылы Хобарт қаласына 1821 жылы келген Томас Грегсон оларды сатып алу туралы ұсыныс жасады, ол 1857 жылы Тасманияның екінші премьер-министрі болды және Дервенттің шығыс жағалауындағы ірі жер иесіне айналды (Грегсон іргелес қалашықтың "Линдисфарн" деп аталуына да жауапты болды). 1870 жылдың ақпанында "The Tasmanian Times" газетінде жарияланған хабарламада: "Жақсы жерді және іргелес ферманы, қазір және соңғы бірнеше жылдарда мистер Киглиге жалға беруге. Ферма Геилстаун шығанағына қарап жатқан 51 акр жақсы егістік жерді қамтиды, әк тастың сапасы өте жақсы деп есептеледі" делінген. Грегсон қайтыс болғаннан кейін оның бірнеше жердегі қалған мүліктері, соның ішінде "Лайм Килн" фермасы (бұрынғы "Гейлс Таун" фермасы), Restdown және қалғандары ипотекамен сатылды және оларды Каскадтың Хобартынан Джон Дегревс сатып алған сияқты, ол 1880 жылы қайтыс болды.

Ағаштан жасалған тас

Жоғарыда сипатталған әк пештері, сондай-ақ Гейлстон шығанағында орналасқан, Рисдон және Белтана (Линдисфарнның бұрынғы атауы) деп әртүрлі сипатталатын карьерлер, 1830 жылдардан бері (бір расталмаған дереккөз 1825 жылды көрсетеді) жұмыс істеп келді, бірақ бұл ақпарат басқа көздерден әлі расталмады. Тас әк өндіру үшін биік жартастардан қазылып алынып, пеште немесе пештерде күйдірілді. Әк Хобарт қаласындағы құмтас ғимараттарды салуға қажетті ерітіндінің маңызды құралы болды. 1890 жылға қарай, осы кездегі әк өндірісінің құны 200 000 фунт стерлингтен асып, 2022 жылғы Ұлыбритания фунттарымен шамамен 33 миллион фунтқа тең болды. 1843 жылы карьер операторы әлі де Прайс мырза болды. Кристенсен мен Джонс былай деп жазады: «1870 жыл шамасында Джордж Албери мырза карьерді сатып алды. Шығанақтың басында жақсы пантон болды, және ол шамамен он жыл бойы әк тасын пештен тасымалдау үшін жиырма тонналық желкенді кемені пайдаланды, содан кейін карьер толықтай қазылып бітті. 1890 жылдың басында үйдің оңтүстігінде жаңа кен орны табылды, ал Р. Бойл мен Г. Стюарт мырзалар Денхолмдар (кейіннен аймақта тұрған, карьер маңында өмір сүрген) келгенге дейін тағы алты жыл пештерде жұмыс істеді. Пештердің соңғы операторы Альф Катбертсон мырза болды, ол 1918 жылдың соңында Электролиттік Цинк компаниясына сатты». Де Бомфорд есімінің иесі туралы көп мәлімет табылмады, алайда қазіргі уақытта Шығыс Дервент тас жолынан Гейлстон шығанағының басына дейін демалыс аймағы арқылы өтетін жол осы атаумен («Дебомфордс Лейн») белгіленген. Ауданның басқа да шағын шаруашылықтарында алма мен шабдалы өсірілді. 1919 жылғы жарнамада «Дервент өзенінің Гейлстон шығанағындағы өте ыңғайлы тұрғын үй және шағын шаруашылық, Вудберри деп аталады, 30 акр жерді құрайды, оның бір бөлігі шабдалы және алма бақшасы ретінде жоспарланған, ал тағы 5 акрға жуық жер тазартылған. Қалғаны - екі құдықтан сумен қамтамасыз етілген жеңіл бұталар» деп жазылған. Шығанақтың тағы бір атауы – «Әкпеш Шығанағы», ол ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың бірінші жартысында қолданылған. 1939 жылғы газет мақаласында да осы атау кездеседі (оқырмандар оның орналасқан жерін біледі деп есептелген), бірақ қазір қолданылмайды. Бұрынғы атауы «Джеймс Шығанағы» болған, мысалы, 1843 жылғы газет мақаласында «Джеймс Шығанағындағы Прайс мырзаның әк тас карьері» деп көрсетілген, сондай-ақ басқа да көздер Джеймс Шығанағын қазіргі Гейлстон Шығанағымен теңейді. 1921 жылы «Гейлстон Парк» деп аталатын мүлік сатылымға қойылды, ол «Линдисфарннан Шығыс Рисдонға дейінгі негізгі жолда орналасқан 1078 акр жерді қамтиды», «жаңа кірпіш үй және қосымша ғимараттар бар». Сатушының және сатып алушының кім болғаны белгісіз, бірақ 1936 жылғы «Меркурий» газетінде «Гейлстон Паркіне аң аулауға немесе атуға рұқсат жоқ» деп ескертілген. Заң бұзушылар сотталады, иттер атылады. Э. Х. Шон». 1940 жылы «Гейлстон Парк» деп аталатын мүлік, «4 үлкен бөлмелі кірпіш үй, кішігірім коттедж, 2 орындық кірпіш тұрақ және шеберханасы бар, 41 акр жер учаскесінде орналасқан, Рисдон жолына ұзын қасбеті қарап, Гейлстон шығанағына көрінеді», – деп жазылған, ол 1939 жылы қайтыс болған иесі Эрнест Алма Беллетт, «Тасманияның бірінші императорлық контингентінің мүшесі, Оңтүстік Африка» қайтыс болғаннан кейін сатылды. Әк пештерінің жабылуынан және ақырында карьердің тоқтатылуынан кейін Гейлстон шығанағы тыныш шаруашылық қызметіне қайта оралған сияқты, оны Дервент өзені арқылы батыс жағалаудағы қалалық және өнеркәсіптік қызметтерден бөліп тұрды. Алайда, 1939 жылдан бастап бірнеше жыл бойы ерекше оқиға болды, ол кезде шығанақ 24 жүзбелі бетон понтон жиналу орталығы ретінде пайдаланылды, олар 1943-1964 жылдар аралығында қолданылған, содан кейін жаңа (және дәстүрлі) Тасман көпірімен ауыстырылды. 1964 жылы жүзу көпірінің пайдаланудан шығарылуымен бірге бетон понтондары тағы да Гейлстон шығанағына сүйретілді, онда олар бірнеше жыл бойы жүзіп тұрды. 1946 жылғы суреттен көрініп тұрғандай, бұл аймақ сол кезде негізінен дамымаған, бірақ 1950 жылдардың басында соғыстан кейінгі тұрғын үй салу үшін бөлінген. 1960 жылдары қала маңындағы қазіргі көшелердің көп бөлігі салынды және үйлер салынды. 1967 жылы Гейлстон шығанағының қайық клубы құрылды және шығанақтың басында құлап, жағалар мен бастау пандустары, сондай-ақ клуб үйлері салынды. 1960 жылдардың аяғында Шығыс Дервент тас жолының жанындағы жазық жердің тағы бір бөлігі Линдисфарн гольф алаңы ретінде пайдаланылды. 1971 жылдан бастап бұл жер Гейлстон шығанағы орта мектебінің құрылысына бөлінді, ол 9 ақпан 1972 жылы ашылды. Мектеп 41 жыл бойы орта мектеп ретінде жұмыс істеді, бірақ 2013 жылы оқушылар санының азаюына байланысты жабылды. 2014 жылы ғимараттар жаңартылып, бұрын Солтүстік Линдисфарнда болған Линдисфарн Солтүстік бастауыш мектебі үшін жаңа және үлкен орынға айналдырылды, ол 2015 жылы Гейлстон шығанағында қайта ашылды. 2022 жылы Гейлстон шығанағында Тасмания мұрағаты үшін арнайы ғимарат салынды, ол бұрын Хобарттың батыс жағалауындағы Берридальде сақталған жиынтығын қамтыды. Бүгінде Гейлстон шығанағы тыныш, негізінен тұрғын үйлерден тұратын маңырай. Хобартқа (Шығыс Дервент тас жолы арқылы) қол жеткізу басқа солтүстік маңырайларға ұқсас, мысалы, оның оңтүстігіндегі Линдисфарн. Ол оңтүстік көршісі сияқты коммерциялық белсенділікке, кейде сәнді тұрғын үйлерге және Дервент өзенінің кең көрінісіне ие болмаса да, тұрғындары, әсіресе батыс бөлігінде, Натон төбесіне және Гейлстон мен Шаг шығанақтары арасындағы ормандық жерге демалыс үшін, сондай-ақ қайық клубының маңындағы жағалау аймағына және кішкентай шығанақтың әдемі көрінісіне қол жеткізе алады, ол әдетте тізгішпен бекітілген қайықтарға толы, ал маңырайдың басқа жерлерінде көптеген үйлерден кунани / Тау Уэллингтонның алыс көрінісі көрінеді. Тағы үш ормандық аймақ, Тоона ормандық қорығы және Линдхилл ормандық қорығы (екеуі де кішкентай) және кеңірек Пилчерс Хилл қорығы маңырайдың шығыс бөлігінде орналасқан және Клэрэнс қалалық кеңесімен күтіледі.

Ғылыми маңызы

"Гейлстон шығанағының жергілікті фаунасы" кейінгі олигоцен/алғашқы миоцен дәуіріне жатады және қазір жоқ Гейлстон шығанағындағы травертин кен орнынан алынған. Он тоғызыншы ғасырда бұл жерде тасбақалардың қалдықтары мен жануарлардың аз ғана сүйектері табылды. 1860 жылдары әктас карьерлерінде табылған сүтқоректілердің қазба қалдықтары Лондондағы Британ мұражайына қосымша талдау үшін жіберілді және олар әлі де сол жерде сақтаулы. 1973-1975 жылдардағы қайта зерттеулер нәтижесінде бұл қазбалар Австралиядағы ең ерте кездегі марсупиалдардың жиынтығы деп жарияланды, бірақ бұл атақ кейіннен Мургон қазба алабынан табылған эоцен дәуірінің қазбаларына көшті. Бүгінде травертин кен орны көрінбейді, ал карьердің бұрынғы орны Гейлстон шығанағы орта мектебінің ойын алаңдарының астында қалған (төмендегі картаны және әуе суреттерін қараңыз).

Білім

2015 жылы Линдисфарн Солтүстік бастауыш мектебі бұрынғы Гейлстон Бей жоғары мектебіне көшірілді, онда 277,8 штаттық бірліктегі оқушы оқиды (2015 жылдың 20 ақпанына қарай). Аталған ауданда балабақшадан 12-сыныпқа дейін білім беретін жекеменшік христиан мектебі де жұмыс істейді.

Жергілікті бизнес

Жергілікті шағын дәмхана, жалпы мақсаттағы дүкен, ет дүкені, гүл дүкені және пицца мекемесі бар. Линдисфарн өте жақын болғандықтан, азаматтар сонда да дүкенге барады, өйткені бұл шағын ауданда Woolworths (супермаркет) орналасқан. Сонымен қатар, Кларенс зейнеткерлер үйі де осы ауданда орналасқан.

Спорт және демалыс

Көптеген адамдар Натон-Хилл Буш қорығында және Шаг-Бейге бара жатқан жолда жүгіріп жаттығу жасайды және иттерін серуендетіп жүреді. Гейлстон шығанағында Кларенс қаласы мен Линдисфарн Солтүстік бастауыш мектебі басқаратын көптеген спорт алаңдары бар. OHA футбол клубы қыс мезгілінде Ескі түлектер футбол қауымдастығында өнер көрсетеді. Монтегю Бей крикет клубы жаз айларында Кюкабура Оңтүстік крикет қауымдастығында жарысады. Соңғы 30 жылда бұл аудан құрылыс жұмыстарының нәтижесінде көбірек қалалық сипатқа ие болды, соның салдарынан айналасындағы ормандық жерлер азайды және Рисдон Вейлге қарай кеңейді.

Балқытушы зақымдану

1917 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Рисдон цинк зауыты (Нирстар Хобарт сауда маркасымен жұмыс істейді) жақын маңдағы Лутанада ауыр металл ластағыштарын шығаруды жалғастыруда, бұл Үлкен Хобартты қоршаған ауаға, жерге және эстуар суларына әсер етеді. 1980 жылдары Лутана, Гейлстон шығанағы және Линдисфарн аудандарынан алынған үстіңгі топырақ үлгілерінде мырыш, қорғасын және кадмийдің жоғары концентрациясы анықталды. Үлгі алу барысында, басым жел бағыттары, жер бедері және қорыту зауытына жақындық ластанудың таралу схемасына әсер ететіні анықталды. 1990 жылдардың басында және ортасында Лутана және шығыс жағалау аймағындағы топырақ үлгілері кадмий, қорғасын және мырыш деңгейінің жоғарылауын көрсетті, бұл деңгейлер топырақ профилінің үстіңгі қабатында шоғырланған, ал көбісі үстіңгі қабатта жинақталған.